| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 933 |
| تعداد مقالات | 8,378 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,964,030 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,363,020 |
درباره واژه‌های اهورایی و اهریمنی (قطب‌های دوگانۀ واژه‌شناسی در گویش لارستانی) | ||
| زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی | ||
| دوره 11، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 45-61 اصل مقاله (1.41 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jlil.2026.56511.1489 | ||
| نویسنده | ||
| سکینه عباسی* | ||
| استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان ، ایران. | ||
| چکیده | ||
| شواهد زبان‌شناسی تاریخی حاکی از کاربرد دو نوع واژه در آثار کتبی و نمودهای شفاهی زبانی عامه (انتقال‌یافته به‌طریق شفاهی)، به‌جامانده از مردمان جهان کهن است؛ واژه‌های مذکور خاص جهان نیکی و جهان بدی بوده و در زبان‌های باستان و میانه وجود داشته و به طریق شفاهی به دوره نو نیز انتقال‌یافته‌اند. نظریه کاربرد واژگان دو قطبی برای آن‌چه به اهورامزدا و اهریمن وابسته بوده، از دیرگاه در اندیشۀ زبان‌شناسان اوستاپژوه مطرح‌بوده و از دیدگاه‌های مختلفی قابل بررسی است. مردم‌شناسی و انسان‌شناسی در زمرۀ این رویکردها هستند. در پژوهش حاضر، با هدف پیوند برخی واژه‌های دو قطبی با اندیشه‌های فردی و اجتماعی، به مطالعۀ سرنمون‌های وابسته به حیوانات، گیاهان و انسان در گویش لارستانی پرداخته‌شده‌است. این واژگان در طول تاریخ، برای مدلول‌های خاصی، مبتنی بر نگرش‌های دینی و فرهنگی و اجتماعی قوم برگزیده‌شده‌اند. کاربرد این عناصر زبانی ریشه در ثنویت دینی و موارد دیگری داشته و کمتر شناخته‌شده‌اند. در پژوهش حاضر با روش تلفیقی میدانی ـ اسنادی از نوع کتابخانه‌ای، این نوع واژگان در گویش لارستانی بررسی‌شده‌است. یافته‌های تحقیق نشان‌می‌دهد که انتخاب یک واژۀ مناسب برای مدلول خاص، در فرهنگ‌های پیش از اسلام، به‌ویژه زرتشتی، متأثر از عوامل متعددی از جمله دین، عاطفه و احساس، جنسیت، عامیانه‌پنداری و مانند آن بوده که در دو حوزۀ فردی و جمعی قابل دسته‌بندی هستند. این واژگان گاه نشان‌دار و گاه بی‌نشان هستند؛ گاهی نیز متناظر دارند و گاه بی‌متناظر به‌کاررفته‌اند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| واژه‌شناسی؛ تقابل‌های دوگانه؛ انسان؛ جهان؛ گویش لارستانی | ||
| مراجع | ||
|
ابوالقاسمی، محسن (1374) تاریخ زبان فارسی. چاپ دوم. تهران: سمت.
باقری، مهری (1379) مقدمات زبان‌شناسی. تهران: سمت.
باطنی، محمدرضا (1379) توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی، تهران: امیرکبیر.
بهار، مهرداد (1375) پژوهشی در اساطیر ایران، تهران: آگه.
بهرامی‌خورشید، سحر (1400) دستور شناختی (مبانی نظری و کاربست آن در زبان فارسی). تهران: سمت.
پراپ، ولادیمیر (1368) ریخت‌شناسی قصه‌های پریان. ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: طوس.
پورداوود، ابراهیم (1380) فرهنگ ایران باستان. تهران: اساطیر.
تفضلی، احمد (1398) مینوی خرد. تهران: توس.
خنجی، لطفعلی (1378) دستور زبان لارستانی (بر مبنای زبان خنجی). شیراز: حافظ.
دادگی، فرنبغ (1385) بندهش. گزارش مهرداد بهار. تهران: توس.
دریایی، تورج (1386) شاهنشاهی ساسانی. ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: ققنوس.
رضایی باغ‌بیدی. حسن (1380). بازنگری واژه‌های اهریمنی و اهورایی در اوستا. نامۀ فرهنگستان. 5 (2)، صص 68-76.
رضی، هاشم (1385) گاه‌شماری و جشن‌های ایران باستان. تهران: فروهر.
زادسپرم (گزیده‌ها). (1366) ترجمه محمدرضا راشد محصل، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
زندی، بهمن و بهزاد احمدی (1395) نام‌شناسی اجتماعی ـ شناختی؛ حوزۀ نوین مطالعات میان‌رشته‌ای. فصلنامۀ مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 9 (1). صص 99-127. https://doi.org/10.22631/isih.2017.2571.2972
زندی، بهمن، فاطمه یوسفی‌راد و فاطمه متشرعی (1399) نام‌شناسی از منظر زبان‌شناسی اجتماعی با تأکید بر بافت کاربرد ـ بنیاد. دوفصلنامۀ علمی شناخت اجتماعی. 2 (18). صص 193-212. Doi: 10.30473/sc.2021.57925.2660
سلدون، رامان و پیتر ویدنسون (1377) راهنمای نظریه ادبی. ترجمه عباس مخبر، تهران: طرح نو.
شاکد، شائول (1397) تحول ثنویت. ترجمۀ احمدرضا قائم‌مقامی. تهران: نشر ماهی.
فروید، زیگموند (1363) توتم و تابو. ترجمه ایرج پورباقر، تهران: آسیا.
لارستان. (1405) بانک اطلاعات تقسیمات کشوری، قابل دسترس در
https://web.archive.org/web/20140724132759/http://portal2.moi.ir/Portal/Home/Default.aspx?CategoryID=8f931308-c67e-4cf4-a5e7-3c1bbb1a6f32
لوی‌برول، لوسین (1390) کارکرد ذهن در جوامع عقب‌مانده. ترجمۀ یدالله موقن، تهران: هرمس.
موله، ماریان (1356) ایران باستان. ترجمه ژاله آموزگار. تهران: توس.
مینوی خرد. (1364) ترجمه احمدرضا تفضلی. تهران: توس.
وندیداد. (1385) ترجمه و تصحیح هاشم رضی. تهران: بهجت.
هینلز، جان راسل. (1368) شناخت اساطیر ایران. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی. تهران: چشمه.
یسنا. (1312) ترجمه ابراهیم پورداوود. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
یشت‌ها. (1370) ترجمه ابراهیم پورداوود. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
Borjian, H. (2024). The Khonji Dialect of Lārestān . Journal of Iranian Linguistics, 1(1), 90-117. Frachenberg. L.J. (1908) Etimological Studies in Ormazdian and Ahrimanian Words in Avesta. Espiecial Memorial Volome. ED by J.J. Modi. Bombay. Pp 261-269. Gray, L.H. (1927) The Ahurian and Daevian Vocabularies in the Avesta. Journal of the Royal Asiatic Society. Pp 431-439. Grondlares, S. Geerarts, D and Speelman, D. (2007) A Case for a Cognitive Corpus Linguistics. Ed by M. Gonzales – I. Marqez and Others. In Methods and Cognitive Linguistics. Amesterdam: John Benjamins. Pp 149-169.L Strauss, C.L. (1967) Structuak Antropology. Trans by C. Jacobson and B.G. Schoef, London: Allen Lane. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 160 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 75 |
||