| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 917 |
| تعداد مقالات | 8,230 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,274,705 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,751,939 |
تبیین شکاف میان عادت الهی و فاعلیت انسان در پرتو ساحتهای سهگانه جایگاه علیت نزد غزالی | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2026.56185.3414 | ||
| نویسندگان | ||
| علی اصغر جعفری ولنی* 1؛ فاطمه امینی پویا2 | ||
| 1دانشیارگروه فلسفه و کلام دانشگاه شهید مطهری، دانشکده الهیات، تهران، ایران. | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی،دانشکده الهیات، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش پیوند میان ارکان اندیشه امام محمد غزالی را در سه ساحت خداشناسی، جهانشناسی و انسانشناسی واکاوی میکند تا مشخص شود او چگونه نفی علیت در طبیعت را با اثبات نوعی ضرورت در ساختار جان آدمی پیوند میزند. غزالی در جهانشناسی، برای حفظ قدرت مطلق الهی، رابطه ضروری میان پدیدههای مادی را نفی کرده و آن را تنها «عادت الهی» مینامد؛ اما در ساحت انسانشناسی، برای پیریزی نظام اخلاقی، به لزوم وجود سلسلهمراتب علّی میان قوای نفس و نیات روی میآورد. در این منظومه، فرآیند خاطر، رغبت و اراده، زنجیرهای نظاممند است که در آن «معرفت» به عنوان محرک نخستین، تغییرات هویتی انسان را رقم میزند. این پیوستگی در خداشناسی به غایت خود میرسد، چرا که تقرب به خداوند تنها از مسیر اصلاح این نظام درونی و صیقل دادن آینه دل ممکن است. نتیجه این مطالعه، که با روش توصیفی و تحلیلی سامان یافته، نشان میدهد که غزالی علیت را از جهان فیزیکی به جهان روانشناختی منتقل کرده است تا مسیر کمال معنوی امری قاعدهمند باقی بماند. در واقع، نفی علیت بیرونی برای صیانت از توحید افعالی، با اثبات ضرورت درونی برای تحقق معرفت الهی در تقابل نیست و این تفکیک ساحتها، مانع از بروز تناقض در اندیشه او میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| غزالی؛ عادت الهی؛ فاعلیت انسان؛ ضرورت درونی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 155 |
||