| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 903 |
| تعداد مقالات | 8,081 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,203,324 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 12,847,690 |
واکاوی بسامد و کیفیت بازنمایی جنسیت و نقشهای جنسیتی در تصاویر کتابهای درسی دوره اول دبستان: یک مطالعه ترکیبی | ||
| پژوهشهای برنامه درسی | ||
| دوره 15، شماره 2، آذر 1404، صفحه 144-121 اصل مقاله (846.3 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jcr.2026.8491 | ||
| نویسندگان | ||
| امیرمحمد عباسی شوکت آباد* 1؛ امین ایزدپناه2 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی، دانکشده علومتربیتی و روانشناسی،دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| 2استادیار، بخش مبانی آموزشوپرورش، دانشگاه شیراز، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی ، شیراز، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف پژوهش حاضر بررسی بسامد و کیفیت بازنمایی جنسیت، نقشهای جنسیتی و کلیشههای جنسیتی در کتابهای درسی دوره اول دبستان است. بدین منظور و در قالب پژوهشی با رویکرد ترکیبی (کمی-کیفی)، هجده کتاب دوره اول دبستان بررسی شدهاند که بخش کیفی غالب و بخش کمی مغلوب تعیین گردید. در گام نخست، تحلیل محتوای کمی با هدف شمارش و مقایسه فراوانی تصاویر دختران و پسران در کتابهای درسی انجام شد. یافتههای این مرحله بهعنوان دادههای پشتیبان برای مرحله دوم استفاده گردید. در گام دوم، تحلیل محتوای کیفی 6 تصویر منتخب، بر اساس چهارچوب نشانهشناسی اجتماعی کرس و ون لیوون انجام شد تا شیوه بازنمایی جنسیت در تصاویر شناسایی شود. نتایج نشان داد که ۶۱ درصد تصاویر کتابهای دوره اول دبستان به مردان و ۳۹ درصد به زنان اختصاص دارد و تنها در کتاب ریاضی پایه دوم، تعداد تصاویر زنان بیشتر است. علاوه بر تفاوت در تعداد، نحوه بازنمایی نیز نابرابر است؛ مردان بیشتر در نقشهای فعال، پرنفوذ و علمی به تصویر کشیده شدهاند، در حالی که زنان عمدتاً در نقشهای سنتی و وابسته ظاهر شدهاند. همچنین، مشاغل مدیریتی، فنی و پژوهشی اغلب به مردان اختصاص داده شده و زنان در نقشهایی با ماهیت مراقبتی و آموزشی نمایش داده شدهاند. این الگوها نشاندهنده بازتولید کلیشههای جنسیتی در محتوای آموزشی است که میتواند بر نگرش و انتخابهای آینده دانشآموزان تأثیر بگذارد. کتابهای درسی باید متناسب با تحولات جامعه و با درنظرگرفتن بافت فرهنگی متکثر ایران بازنگری شوند تا بازنمایی جنسیت و فرصتهای جنسیتی عادلانهتر و همراه با توانمندیهای هر دو جنس صورت گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| برابری جنسیتی؛ عدالت جنسیتی؛ بازنمایی جنسیت؛ کرس و ون لیوون؛ تحلیل محتوا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 127 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 27 |
||