| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 903 |
| تعداد مقالات | 8,081 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,203,606 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 12,847,933 |
تحلیل گفتمان قدرت و ایدئولوژی در دو نامه از اسکندرنامهی نظامی بر اساس روش فرکلاف | ||
| شعر پژوهی(بوستان ادب) | ||
| مقاله 1، دوره 17، شماره 4 - شماره پیاپی 66، بهمن 1404، صفحه 1-18 اصل مقاله (1.12 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jba.2025.50944.4553 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا بحرینیان1؛ سیده مریم روضاتیان* 2؛ امید ذاکری کیش3؛ مسعود آلگونه جونقانی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 2استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 3استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 4دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| چکیده بافت فکری و اجتماعی ایران و مشخصاً آذربایجان قرن ششم در اسکندرنامهی نظامی تبلور یافته است. برای شناخت گفتمانهای رایج در این عصر، میتوان از روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف استفاده نمود. فرکلاف ضمن تأکید بر رابطهی درهمتنیدهی متن، تعامل و بافت اجتماعی، از اهمیت نقش نهاد قدرت در تولید، اصلاح و بازتولید گفتمانها با کمک ایدئولوژی سخن میگوید. بر پایهی روش فرکلاف، یک متن در سه لایهی توصیف و تفسیر و تبیین بررسی میشود. در این پژوهش با مطالعهی اسکندرنامهی نظامی، دو نامهی دارا و اسکندر پیش از شروع جنگ، تحلیل شده است و در طی آن با بررسی عبارتبندی دگرسان، عبارتبندی افراطی، شمول معنایی، تضاد معنایی، عاملیت جمله، فرآیند اسمسازی، مجهولسازی، مثبت و منفی بودن جمله و پیوند جملات در سطح توصیف؛ بافت موقعیت، بافت بینامتنی در سطح تفسیر و بررسی دادههای برآمده از دو سطح قبلی در سطح تبیین وجود سه گفتمان خویشاوندی، دینداری و نظامیگری برای تصاحب قدرت سیاسی در قرن ششم آشکار گشت. نظامی دو گفتمان دینداری و گفتمان نظامیگری برای تصاحب قدرت را تقویت میکند و گفتمان خویشاوندی را به چالش میکشد. همچنین او ایدئولوژی بیگانهدوستی که نقطهی مقابل ایدئولوژی بیگانهستیزی است را تقویت میکند. در حیطهی نهاد دین، سه گفتمان دینداری اسلامی، گفتمان اشعری و گفتمان فلسفهگرایی در اسکندرنامه تجلی یافته است. برخورد نظامی با گفتمان دینداری اسلامی هنجاری است اما با ترکیب و اصلاح دو گفتمان اشعری و فلسفهگرایی در حال بازتولید نوعی دیگر از گفتمان مبتنی بر خردگرایی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اسکندرنامهی نظامی؛ ایدئولوژی؛ تحلیل گفتمان انتقادی؛ فرکلاف؛ قدرت؛ قرن ششم هجری؛ گفتمان | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
آقاگل زاده، فردوس. (۱۳۹۲). فرهنگ توصیفی تحلیل گفتمان و کاربردشناسی. تهران: علمی.
آقاگلزاده، فردوس؛ فلاح، غلامعلی؛ مرادی، ساحره. (۱۴۰۰). «تثبیت گفتمان اشعری در برابر گفتمانهای خردگرا بر مبنای عامل دسترسی». پژوهشنامهی نقد ادبی و بلاغت، سال 10، شمارهی2، صص ۵-۲۷.
امیرپور، فرزانه؛ روضاتیان، سیده مریم. (۱۳۹۷). «بررسی الگوی تحلیل گفتمان میشل فوکو و مباحث علم معانی در نامههای عاشقانهی چهار منظومهی غنایی». متنشناسی ادب فارسی، شمارهی ۳۸، صص ۵۳-۸۰.
امینی شلمزاری، زهرا. (۱۴۰۰). تحلیل گفتمان انتقادی زبان حماسی، غنایی و عرفانی در منظومههای نظامی. پایاننامهی دکتری دانشگاه اصفهان.
امینی شلمزاری، زهرا؛ نصراصفهانی، محمدرضا؛ روضاتیان، سیده مریم. (۱۴۰۲). «تحلیل گفتمان انتقادی قدرت در خسرو و شیرین نظامی». متنپژوهی ادبی، شمارهی ۹۶، صص ۱۷۴-۲۰۱.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ. (۱۴۰۲). «مقایسهی گفتمان ارسطو، افلاطون و سقراط در اقبالنامه بر اساس رویکرد تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف». نقد و نظریهی ادبی، دورهی ۸، شمارهی ۲، صص ۲۷-۵۳.
ایرانزاده، نعمتالله؛ منیعی، سجاد. (۱۴۰۱). «بازخوانی مولفههای گفتمان مدحی نظامی گنجوی در دیباچهی اقبالنامه بر بنیاد نظریهی فرکلاف». پژوهشنامه متون ادبی دورهی عراقی، سال ۳، شمارهی ۳، صص ۱-۲۱.
پیرنیا، حسن. (۱۳۴۴). ایران باستان: داریوش سوم. کتاب پنجم، تهران: کتابخانهی ابن سینا.
ثروت، منصور. (۱۳۷۰). گنجینهی حکمت در آثار نظامی. تهران: امیرکبیر.
درپر، مریم. (۱۳۹۲). سبکشناسی نامههای غزالی با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی. تهران: علم.
رشیدی، مریم؛ روضاتیان، سیده مریم. (۱۴۰۲). «تحلیل انتقادی گفتمان عرفانی در غزلیات حافظ با تکیه بر فرانقش متنی زبان در زبانشناسی سیستمی- نقشی هالیدی». شعرپژوهی، سال ۱۵، شمارهی ۱، صص ۸۳-۱۱۸.
زرینکوب، عبدالحسین. (۱۳۷۰). «فلسفهی یونان در بزم اسکندر: نظری بر اسکندرنامهی نظامی». ایرانشناسی، شمارهی ۱۱، صص ۴۸۲-۴۹۸.
ـــــــــــــــــــــ. (۱۳۷۲). پیر گنجه در جستجوی ناکجاآباد. تهران: سخن.
فرکلاف، نورمن. (۱۳۸۹). تحلیل انتقادی گفتمان. ترجمهی گروه مترجمان، تهران: دفتر مطالعات و توسعهی رسانهها.
ـــــــــــــــ. (۱۳۹۹). تحلیل گفتمان انتقادی. ترجمهی روحالله قاسمی، تهران: اندیشهی احسان.
فتوحی، محمود. (۱۳۹۵). سبکشناسی نظریهها، رویکردها و روشها. تهران: سخن.
فلاوردو، جان؛ ریچاردسون، جان. (۱۳۹۷). راهنمای گفتمانشناسی انتقادی (رویکردها). ترجمهی گروه مترجمان، تهران: لوگوس.
قهرمانی، مریم. (۱۳۹۴). ترجمه و تحلیل انتقادی گفتمان رویکرد نشانهشناختی. تهران: علم.
کرمی، محمدحسین؛ نوروزی، زینب. (۱۳۸7). «اندیشهی سیاسی ایرانشهری در اسکندرنامهی نظامی». ادب و زبان، شمارهی 24، صص 175-206.
کریمی فیروزجائی، علی. (۱۳۹۶). گفتمانشناسی انتقادی. تهران: روششناسان و جامعهشناسان.
نظامی گنجوی، الیاس بن یوسف. (۱۴۰۰). شرفنامه. تصحیح حسن وحید دستگردی، تهران: قطره.
هالیدی، مایکل؛ حسن، رقیه. (۱۳۹۳). زبان، بافت و متن جنبههایی از زبان در چشماندازی اجتماعی- نشانهشناختی. ترجمهی مجتبی منشیزاده و طاهره ایشانی، تهران: علمی.
یارمحمدی، لطفالله. (۱۳۹۰). درآمدی بر گفتمانشناسی. تهران: هرمس.
یورگنسن، ماریان؛ فیلیپس، لوئیز. (۱۳۸۹). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمهی هادی جلیلی، تهران: نی.
Brown, G. and Yule, G. (1989). Discourse Analysis. New York: Cambridge.
Fairclough, N. (1992).Discourse and Social Change. Cambridge: Polity press.
Fairclough, N. ( 1995a).Critical Discourse Analysis. London: Edward Arnold.
Fairclough, N. (1995b).Media Discourse. London: Edward Arnold.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 353 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 224 |
||
