| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 936 |
| تعداد مقالات | 8,407 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,179,508 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,447,836 |
سیاست‌خارجی پاکستان در غرب آسیا پس از جنگ 12 روزه و تأثیر آن بر ادراک تهدید و امنیت‌ملی ایران(2026-2025) | ||
| پژوهشنامه نظم‌های منطقه‌ای آسیا | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 23 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jaros.2026.56964.1087 | ||
| نویسنده | ||
| امیررهام شجاعی* | ||
| دکتری روابط بین‌الملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران | ||
| چکیده | ||
| . مقدمه و اهداف تحولات امنیتی خاورمیانه طی سال‌های 2025 و 2026، به‌ویژه پس از جنگ دوازده‌روزه میان ایران و اسرائیل و ورود مستقیم ایالات متحده به منازعه و سپس تداوم بحران در قالب جنگ چهل‌روزه میان ایران و آمریکا، موجب تغییر در موازنه قدرت و ترتیبات امنیتی منطقه شده است. این تحولات علاوه بر تشدید بی‌ثباتی، محاسبات امنیتی و سیاست‌خارجی بازیگران منطقه‌ای را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در این میان، پاکستان به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی، برخورداری از توان نظامی و سلاح هسته‌ای، همجواری با ایران و روابط گسترده با عربستان سعودی، امارات متحده عربی و ترکیه، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هدف پژوهش حاضر، تبیین سیاست خارجی پاکستان در قبال خاورمیانه پس از جنگ دوازده‌روزه و در امتداد جنگ چهل‌روزه و بررسی پیامدهای آن برای امنیت ملی ایران است. پرسش اصلی پژوهش این است که سیاست خارجی پاکستان در این دوره بر چه مبنایی شکل گرفته و در چه چارچوبی قابل تبیین است؟ همچنین پژوهش به دنبال بررسی پیامدهای این سیاست بر جایگاه منطقه‌ای، قدرت مانور دیپلماتیک و ادراک تهدید جمهوری‌اسلامی‌ایران است. فرضیه پژوهش بر این اساس استوار است که سیاست‌خارجی پاکستان بیش از آنکه حاصل انتخاب میان ایران و رقبای آن باشد، نتیجه موقعیت‌شناسی نخبگان پاکستانی، به‌ویژه ارتش، و تلاش آنان برای بهره‌گیری از فرصت‌های ایجادشده در پی شکنندگی و تحول نظم امنیتی منطقه است. 2. روش‌ها پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی ـ تبیینی، سیاست خارجی پاکستان و پیامدهای آن برای محیط امنیتی ایران را در دوره 2025 تا 2026 بررسی می‌کند. چارچوب تحلیلی پژوهش بر مفهوم «موقعیت‌شناسی نخبگان» و نقش برجسته ارتش در شکل‌دهی به سیاست‌های امنیتی و خارجی پاکستان استوار است و در بستر نظریه رئالیسم‌نئوکلاسیک تبیین می‌شود. منابع پژوهش نیز از اندیشکده‌ها، مراکز خبری معتبر و مقالات علمی و سایر منابع معتبر جمع‌آوری شده‌اند. 3. یافته‌ها یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سیاست‌خارجی پاکستان در دوره مورد بررسی، اگرچه در ظاهر دوگانه به نظر می‌رسد، در سطح راهبردی از منطق واحدی پیروی می‌کند. اسلام‌آباد از یک سو با حمایت سیاسی از ایران، حفظ کانال‌های ارتباطی با تهران و تلاش برای میانجی‌گری میان ایران و آمریکا، درصدد حفظ اعتبار خود به‌عنوان بازیگری قابل قبول و افزایش سرمایه دیپلماتیک خویش بوده است. از سوی دیگر، تعمیق روابط دفاعی با عربستان سعودی و توسعه همکاری‌های امنیتی و راهبردی با ترکیه، امکان ارتقای جایگاه پاکستان در ترتیبات امنیتی در حال شکل‌گیری منطقه را فراهم کرده است. این رویکرد را می‌توان بخشی از تلاش نخبگان پاکستانی، به‌ویژه ارتش، برای افزایش ارزش راهبردی کشور، تقویت بازدارندگی و بهره‌گیری از فرصت‌های ناشی از بی‌ثباتی و عدم‌قطعیت محیط منطقه‌ای دانست. روابط با عربستان سعودی علاوه بر منافع امنیتی، ظرفیت‌های اقتصادی قابل توجهی برای پاکستان ایجاد می‌کند و همکاری‌های نظامی و صنعتی با ترکیه نیز می‌تواند به تقویت توان دفاعی این کشور کمک کند. از منظر ایران، این سیاست پیامدهایی دوگانه دارد. در کوتاه‌مدت، نقش میانجی‌گرانه پاکستان می‌تواند یک فرصت دیپلماتیک برای تهران باشد و از طریق کاهش سوءبرداشت‌ها و کمک به مدیریت بحران، مانع گسترش درگیری شود. بااین‌حال، تداوم و تعمیق روابط امنیتی پاکستان با عربستان سعودی و ترکیه در میان‌مدت و بلندمدت می‌تواند محیط ژئوپلیتیکی پیرامون ایران را پیچیده‌تر کند، قدرت مانور منطقه‌ای و دیپلماتیک ایران را کاهش دهد و بر ادراک تهدید جمهوری اسلامی ایران اثر بگذارد. 4. نتیجه‌گیری نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سیاست‌خارجی پاکستان در قبال تحولات خاورمیانه پس از جنگ‌های 2025 و 2026 را نمی‌توان صرفاً بر اساس مواضع رسمی و حمایت دیپلماتیک این کشور از ایران ارزیابی کرد. این سیاست را باید بخشی از تلاش گسترده‌تر اسلام‌آباد برای افزایش ارزش راهبردی و ارتقای جایگاه خود در نظم امنیتی در حال شکل‌گیری منطقه دانست. نخبگان پاکستانی و به‌ویژه ارتش، با ترکیب میانجی‌گری دیپلماتیک با ایران و تعمیق روابط امنیتی با عربستان سعودی و ترکیه، تلاش کرده‌اند ضمن حفظ استقلال عمل، از فرصت‌های ناشی از بی‌ثباتی منطقه‌ای برای تقویت قدرت نظامی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی پاکستان استفاده کنند. برای ایران، این سیاست در کوتاه‌مدت می‌تواند فرصت‌هایی در حوزه دیپلماسی و مدیریت بحران ایجاد کند؛ اما در صورت تداوم همگرایی امنیتی پاکستان با رقبای منطقه‌ای ایران، احتمال کاهش قدرت مانور منطقه‌ای و دیپلماتیک تهران و افزایش ادراک‌تهدید وجود خواهد داشت. بنابراین، پیامد اصلی این تحول برای ایران را باید فراتر از روابط دوجانبه تهران و اسلام‌آباد و در چارچوب شکل‌گیری شبکه‌ای گسترده‌تر از ترتیبات امنیتی پیرامون ایران ارزیابی کرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ایران؛ ادراک تهدید؛ امنیت‌ملی؛ پاکستان؛ جنگ 12 روزه | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 7 |
||