| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 931 |
| تعداد مقالات | 8,371 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,898,605 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,323,188 |
از پوشش سر تا برساخت هویّت تحلیل نشانه‌شناختی سرپوش‌ها در شعر فارسی (مغول تا صفوی) | ||
| شعر پژوهی(بوستان ادب) | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 02 آبان 1405 اصل مقاله (590.08 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jba.2026.54830.4708 | ||
| نویسنده | ||
| مریم محمدزاده* | ||
| دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر - ایران | ||
| چکیده | ||
| پوشش سر، به‌عنوان یکی از عناصر بنیادین در نظام پوشاک ایرانی، همواره نقشی چندوجهی در ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و ادبی ایفا کرده است. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و با رویکرد توصیفی- تحلیلی، بر اساس نشانه‌شناسی ساختارگرا و با بهره‌گیری از الگوی سه‌سطحی «دال مادی، مدلول فرهنگی و بازنمایی هویّتی»، نه نوع سرپوش زنانه و مردانه (برقع، چادر، دستار، عمامه، فوطه، کلاه، معجر، مقنعه و نقاب) را در شعر پانزده شاعر از سه دوره‌ی مغول، تیموری و صفوی بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ویژگی‌های مادی سرپوش‌ها (رنگ، جنس، شکل و نحوه‌ی بستن)، در بافت گفتمانی شعر، به مفاهیمی چون قدرت، جنسیّت، دینداری و عرفان دلالت می‌کنند. در سطح بازنمایی هویّتی، دستار و عمامه به برساخت هویّت طبقاتی و مذهبی، کلاه به برساخت هویّت مردانه و سیاسی، نقاب، معجر و مقنعه به برساخت هویّت جنسیّتی زنانه و عرفانی، و برقع، چادر و فوطه به‌ترتیب به بازنمایی حجاب، هویّت قومی و سادگی درویشانه انجامیده‌اند. مقاله با بهره‌گیری از چارچوب نشانه‌شناسی ساختارگرا و با نظر به بستر تاریخی - اجتماعی سه دوره، نشان می‌دهد که سرپوش‌ها در شعر فارسی، عاملی فعّال در شکل‌گیری روایت‌های هویّتی و بازتاب مناسبات قدرت بوده‌اند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| نشانه‌شناسی؛ شعر فارسی؛ سرپوش‌ها؛ هویّت جنسیّتی؛ هویت طبقاتی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||