| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 936 |
| تعداد مقالات | 8,404 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,157,948 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,439,428 |
تحلیل نشانه‌شناختی شعر «خط خون» سید علی موسوی گرمارودی بر مبنای الگوی رمزگان پنج‌گانه رولان بارت | ||
| شعر پژوهی(بوستان ادب) | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 02 آبان 1405 اصل مقاله (126.17 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jba.2026.56153.4753 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه شکردست* ؛ یحیی نورالدینی اقدم | ||
| استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور تهران ایران | ||
| چکیده | ||
| شعر «خط خون» سید علی موسوی گرمارودی از برجسته‌ترین اشعار آیینی معاصر است که با بهره‌گیری از زبانی نمادین و چندلایه، واقعه عاشورا را در قالبی نو بازآفرینی می‌کند. این پژوهش به تحلیل نشانه‌شناختی این شعر بر مبنای الگوی رمزگان پنج‌گانه رولان بارت می‌پردازد. هدف اصلی، واکاوی چگونگی شکل‌گیری شبکه معناهای شعر از طریق تقاطع این پنج رمزگان (هرمنوتیکی، کنشی، نمادین، فرهنگی و معنابنی) است. یافته‌ها نشان می‌دهد که «رمزگان هرمنوتیکی» با ایجاد ابهام و تعلیق، نقش کلیدی در گشودگی متن و درگیرکردن فعالانه خواننده دارد و شاعر با استفاده از «تعلیق معنایی» و «شکاف روایی»، مخاطب را به بازی تفسیری می‌کشاند. این رمزگان نه‌تنها در سطح کلان، بلکه در تمامی بندهای شعر حاضر است و شعر را به متنی «باز» و «خواندنی» (در معنای بارتی) تبدیل کرده است. در «خط خون» کنش‌ها به شکل کلاسیک و زنجیره‌ای روایت نمی‌شوند، بلکه در قالب «توالی مفهومی» و «تحول معنایی» ظاهر می‌شوند. در کنار آن، «رمزگان نمادین» با بازتعریف خلاقانه نمادهایی چون خون و شمشیر، آن‌ها را با هاله‌های معنایی جدید می‌آمیزد. همچنین، تقابل‌های دوگانه (حق/باطل، مرگ/زندگی، مصاف/طواف) سازة تقابل دوگانة شعر را تشکیل می‌دهند؛ «رمزگان فرهنگی» باتکیه بر دانش پیشین مخاطب از فرهنگ شیعی و مفاهیم قرآنی به غنای معنایی اثر می‌افزایند. رمزگان معنابنی و مفاهیم بنیادین هستی‌شناختی، عمیق‌ترین سطح معنا در این شعر را تشکیل می‌دهد و مبتنی بر دلالت‌های ثانویه واژگان کلیدی چون خط، خون و درخت است. نتایج پژوهش حاکی از آن است تقاطع این رمزگان، «خط خون» را از یک روایت تاریخی ساده فراتر برده و به متنی پویا و تفسیرپذیر تبدیل کرده است که در هر خوانش، امکان تولد معناهای جدید را فراهم می‌سازد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| رولان بارت؛ رمزگان پنج‌گانه؛ سید علی موسوی گرمارودی؛ خط خون؛ شعر سپید؛ شعر آیینی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 130 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 58 |
||