| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 930 |
| تعداد مقالات | 8,351 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,843,947 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,175,850 |
مطالعه تطبیقی تمایز زیان بدنی و معنوی در فقه امامیه، حقوق ایران و حقوق آمریکا | ||
| مطالعات حقوقی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jls.2026.56344.5538 | ||
| نویسندگان | ||
| عباس میرشکاری* 1؛ شبیر آزادبخت2 | ||
| 1دانشیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانش‌آموخته دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مرز میان زیان بدنی و زیان معنوی، یکی از بنیادی‌ترین و در عین حال مناقشه‌برانگیزترین مفاهیم در حقوق مسئولیت مدنی است. این مرز، در نظام‌های حقوقی مختلف به شیوه‌های متفاوتی ترسیم شده است. مقاله حاضر، با رویکردی تطبیقی، به مطالعه این تمایز در سه نظام فقه امامیه، حقوق ایران و حقوق آمریکا می‌پردازد. در فقه امامیه، مفهوم ضرر در یک ساختار سه‌بُعدی (مال، عِرض و نفس) تعریف می‌شود که در آن، «عِرض» و «حیثیت» هم‌عرض «بدن» و «مال» قرار می‌گیرند و هیچ‌یک بر دیگری تقدم ذاتی ندارد. در حقوق آمریکا، این تمایز از دو منظر تحلیل شده است: دیدگاه نخست، تمایز میان زیان بدنی و معنوی را نه یک امر ماهوی، بلکه میان‌بُری قضایی برای رفع دشواری‌های اثباتی می‌داند؛ زیرا، زیان معنوی برخلاف زیان بدنی، مستقیماً قابل مشاهده و اندازه‌گیری نیست و دیدگاه دوم با اتکا به یافته‌های علوم اعصاب و ابزارهای تصویربرداری عصبی استدلال می‌کند که مبنای اثباتی تفکیک زیان معنوی و جسمانی زائل شده و مشروعیت حقوقیِ این تمایزِ ساختگی رو به زوال است. در حقوق ایران، تصویری متزلزل از این تمایز دیده می‌شود: در حالی‌که قوانین بنیادین، زیان معنوی را در عرض زیان مادی می‌نشانند، برخی قوانین جزئی‌تر و نیز رویه قضایی، آن را به حاشیه می‌رانند. این مقاله نتیجه می‌گیرد که الگوی فقهیِ سه‌گانه ضرر، به دلیل انعطاف‌پذیری و عدم تحمیل سلسله‌مراتب ارزشی میان انواع زیان، می‌تواند الگویی مناسب برای بازاندیشی در تمایزات قطعی کنونی باشد. با این حال، این الگو نیز باید خود را با یافته‌های علمی جدید هم‌گام سازد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| زیان بدنی؛ زیان معنوی؛ تمایز جسمی- عاطفی؛ ضرر؛ اضرار به غیر | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5 |
||