| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 926 |
| تعداد مقالات | 8,326 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,697,496 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,052,749 |
مفهوم شفافیت در نظام حقوقی ایران و چالش‌های آن؛ مطالعه تطبیقی با رویه دیوان اروپایی حقوق بشر | ||
| مطالعات حقوقی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jls.2026.56458.5549 | ||
| نویسنده | ||
| الهام بیژن پور* | ||
| دانش آموخته دکتری حقوق عمومی، دانشگاه تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| شفافیت به‌عنوان یکی از ارکان بنیادین حکمرانی خوب، در دهه‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در حقوق عمومی یافته و به‌تدریج از سطح یک سیاست اداری به سطح یک حق عمومی برای نظارت بر قدرت ارتقا یافته است. مقاله حاضر با هدف تحلیل تحول مفهوم شفافیت در نظام حقوقی ایران و ارزیابی آن در پرتو استانداردهای شکل‌گرفته در رویه دیوان اروپایی حقوق بشر، به بررسی این پرسش می‌پردازد که آیا قانون‌گذاری ایران شفافیت را به‌مثابه "حق بنیادین عمومی" تلقی کرده یا آن را در چهارچوب یک "سیاست اداری محدود و قابل تعلیق" سامان داده است. پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با اتکا به مطالعه اسنادی قوانین مرتبط از جمله قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات (۱۳۸۷) و قانون شفافیت قوای سه‌گانه و دستگاه‌های اجرایی (۱۴۰۳) انجام شده و سپس یافته‌ها در پرتو آرای شاخص دیوان اروپایی حقوق بشر در تفسیر ماده ۱۰ کنوانسیون اروپایی حقوق بشر مورد تحلیل تطبیقی قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که علی‌رغم توسعه ادبیات تقنینی شفافیت در ایران، ساختار قوانین مزبور همچنان متضمن استثناهای گسترده، مفاهیم مبهم و اختیارات وسیع اداری در تحدید دسترسی به اطلاعات است؛ امری که شفافیت را از یک اصل حاکم به امری وابسته به تشخیص مقامات اجرایی تقلیل می‌دهد. مطابق نتایج این پژوهش، تحقق مؤثر شفافیت در نظام حقوقی ایران مستلزم بازتعریف آن به‌عنوان حق عمومی نظارت بر قدرت، تحدید استثناها بر مبنای ضرورت و تناسب و پیش‌بینی سازوکارهای نظارتی مستقل برای تضمین اجرای این حق است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| حکمرانی خوب؛ دسترسی آزاد به اطلاعات؛ دیوان اروپایی حقوق بشر؛ شفافیت؛ نظارت عمومی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||