| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 931 |
| تعداد مقالات | 8,371 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,904,660 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,324,356 |
بررسی افعال وجهی در زبان گیلکی بر مبنای چارچوب پالمر | ||
| زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی | ||
| دوره 11، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 63-90 اصل مقاله (1.63 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jlil.2026.56417.1487 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم زریابی؛ فریده حق‌بین* | ||
| گروه زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| افعال وجهی ابزاری برای بیان امکان، ضرورت، اجبار، اجازه، احتمال، قصد، تعهد، تمایل و شجاعت است که نگرش گوینده را نسبت به شخص، شیء، رویداد یا شرایطی بیان می‌نماید. هدف این پژوهش، شناسایی و توصیف افعال وجهی در زبان گیلکی با استفاده از رویکردی توصیفی-تحلیلی است و به‌منظور تحلیل و تبیین دقیق عملکرد این افعال، از چارچوب نظری پالمر (2001) بهره گرفته شده است؛ چارچوبی که افعال وجهی را بر مبنای معنا به دو دستۀ اصلی وجهیت گزاره‌ای و وجهیت رویدادی تقسیم می‌کند. این پژوهش که از طریق مصاحبه با 5 شرکت‌کننده و توصیف و تحلیل داده‌ها انجام شد، نشان می‌دهد که افعال وجهی زبان گیلکی که شامل «واستن /vɑstən/ ، باید، بایستی /bɑːjəsti/ یا /bɑː/ ، شایستن /ʃɑːstən/ ، توانستن /tunəstən/ شرقی) /tɑːnəstən/ (غربی) ، خواستن /xɑːstən/ ، یاریدن یا یارستن /jɑːrəstən/ و بودن/be/ از مصدر/buːstən/ » می‌شود را نمی‌توان به‌طور قاطع در یکی از دسته‌بندی‌های پالمر (۲۰۰۱) قرار داد؛ چرا که به تصریح خود او، نقش بافت باعث شکل‌گیری طیفی پیوسته میان این دسته‌ها می‌شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| افعال وجهی؛ بافت؛ چارچوب پالمر؛ زبان گیلکی؛ وجهیت | ||
| مراجع | ||
|
ابوالقاسمی، محسن.(1403). ماده‌های فعل‌های فارسی دری، تهران: ققنوس.
افشار، شایان. (1396). بن‌مایه‌ی مصدرهای زبان فارسی، تهران: مروارید.
پورهادی، مسعود.(1396). توصیف ساختمان فعل و مصدر در زبان گیلکی، رشت: فرهنگ ایلیا.
تجربه‌کار عربانی، فاطمه. منشی‌زاده، مجتبی،سبزعلیپور، جهاندوست. (۱۴۰۲). بررسی دستوری‌شدگی فعل وجهی vasten در گیلکی. نشریه پژوهش‌های زبان‌شناسی تطبیقی، ۱۳(۲۵)، 171–157.
حق‌بین، فریده .(1370). تجزیه و تحلیل ساخت‌های واژگانی فعل در زبان فارسی بر مبنای دستور گسترده معیار، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
چنگیزی، احسان. (1400). وجه‌نمایی در زبان فارسی میانه. مطالعات ایرانی، 20(39)، 57–87. https://doi.org/10.22103/jis.2021.16644.2086
داوری، شادی. نغزگوی‌کهن، مهرداد. (1396). افعال معین در زبان فارسی. رویکرد دستوری‌شدگی. تهران: نشر نویسه پارسی.
رحیمیان، جلال. (1390). جنبه‌های صوری و معنایی عناصر وجهی در جمله‌های فارسی. زبان و زبان‌شناسی، 7(13)، 50–33.
رحیمیان، جلال، عموزاده، محمد. (۱۳۹۱). افعال وجهی در زبان فارسی و بیان وجهیت. پژوهش‌های زبانی، 4(1)، ۲۱–۴۰. doi: 10.22059/jolr.2013.35922
صبوری، نرجس‌بانو. شریفی، شهلا. (1400). بررسی معنایی فعل‌های وجهی گیلکی (گونه سیاهکلی). زبان فارسی و گویش‌های ایرانی، 6(12)، 81–107. https://doi.org/10.22124/plid.2022.20678.1562
صبوری، نرجس‌بانو .روشن، بلقیس. ( ۱۴۰۳) فعل‌های وجهی غیرشخصی فارسی میانۀ زردشتی. فصلنامۀ علمی زبان‌پژوهی دانشگاه الزهرا (س)، ۱۶(۵۱)، ۱۶۵–۱۳۹doi: 10.22051/jlr.2021.35465.2011
کنت، رونالد. (1384). فارسی باستان: دستور زبان، متون، واژه‌نامه. ترجمۀ سعید عریان. تهران: پژوهشکدۀ زبان و گویش. سازمان میراث فرهنگی.
منصوری، یدالله. (1402). فرهنگ ریشه‌شناختی افعال زبان فارسی، تهران: آوای خاور.
نقی‌زاده، محمود؛ توانگر، منوچهر؛ و عموزاده، محمد. (۱۳۹۰). بررسی مفهوم ذهنیت در افعال وجهی در زبان فارسی. مجلۀ پژوهش‌های زبان‌شناسی، ۳(۱)، ۱–۲۰.
یوسف‌پور، محمدکاظم و همکاران.(1403). گیله‌خط، رشت: فرهنگ ایلیا.
Bybee, J. L., Perkins, R., & Pagliuca, W. (1994). The evolution of grammar: Tense, aspect, and modality in the languages of the world. University of Chicago Press. Coates, J. (1983). The Semantics of the Modal Auxiliaries. London: Croom Helm. De Haan, F. (2006). Typological approaches to modality. In W. Frawley (Ed.), The expression of modality (pp. 27–69). Mouton de Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110197570.27 Halliday, M.A.K. (1970). Functional Diversity in Language as seen from a Consideration of Modality and Mood in English. Foundations of Language, International Journal of Language and Philosophy, Vol. 6(3), pp. 322–361. URL: http://www.jstor.org/stable/25000463 Lyons, J. (1977). Semantics, Vol 2. Cambridge: Cambridge University Press. Palmer, F. R. (1986). Mood and Modality. Cambridge: Cambridge University Press. Palmer, F. R. (1997). The English Verb(Second Edition). Longman Linguistics Library. Palmer, F. R. (1990). Modality and the English Modals. London, Longman. Palmer, F.R. (2001). Mood and Modality (2nd ed.). Cambridge: Cambridge University Press. Nuyts, J., & van der Auwera, J. (2016). Analyses of the Modal Meaning, The Oxford handbook of modality and mood. Oxford University Press. Nuyts, J. (2001). Epistemic modality, language, and conceptualization: A cognitive-pragmatic perspective. John Benjamins Publishing Company. Rahimian, J. (1995). Clause Types and other Aspects of Clause Structure in Persian: a Study Oriented towards Comparison with English. Doctoral dissertation, Queensland University, Brisbane. Rix, H. (2001). Lexicon der Indogermanischen Verben. Wiesbaden: Reichert. Stilo, D. (2001). GILAN ix. Gilaki Language. In Encyclopaedia Iranica, Vol. X, Fasc. 6, pp. 660-668. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 113 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 58 |
||