| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 916 |
| تعداد مقالات | 8,217 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,078,601 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,681,133 |
قاضی بهمثابۀ کنشگر مرزی بازسازی نسبت قانون و واقعیت اجتماعی در جامعۀ متکثر ایران با تأکید بر اندیشۀ داریوش شایگان | ||
| مطالعات حقوقی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 07 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jls.2026.56733.5584 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی مهدویزاهد* | ||
| عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبائی | ||
| چکیده | ||
| جامعۀ معاصر ایران، بهواسطۀ تکثر افقهای فرهنگی، تنوع نظامهای ارزشی و همزیستی جهانهای معنایی، با شکافی پایدار میان نظم حقوقی و واقعیت اجتماعی مواجه است. از منظر داریوش شایگان، «هویت چهلتکه» و «تفکر سیّار» ظرفیت نظری لازم برای فهم تکثر اجتماعی و گذار از مطلقگرایی هنجاری را فراهم میآورند. با وجود این، ادبیات حقوقی ایران هنوز فاقد چارچوبی منسجم برای تبیین نقش نهاد قضایی در بازسازی رابطۀ قانون و جامعه بر پایۀ این دستگاه مفهومی است. پرسش پژوهش آن است که اندیشۀ شایگان چگونه میتواند مبنایی نظری برای بازتعریف نقش قاضی در جامعۀ متکثر ایران فراهم آورد؟ پیشفرض پژوهش بر این استوار است که میتوان در فرآیند تفسیر قضایی، همگرایی میان نظم حقوقی و نظم اجتماعی را تقویت کرد. این پژوهش با رویکردی میانرشتهای در جامعهشناسی حقوق و با روش تحلیل مفهومی انجام شده است. دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای، تحلیل آثار شایگان، منابع حقوقی و شواهد منتخب از رویۀ قضایی گردآوری و با تحلیل مفهومی و استنتاج نظری بررسی شدهاند. یافتهها نشان میدهد که قاضی در جامعۀ متکثر صرفاً مجری قانون نیست، بلکه از رهگذر تفسیر زمینهمند و غایتمدار، تکثر اجتماعی را به استدلال حقوقی ترجمه کرده و میان «هست» و «باید»، «حق» و «خیر عمومی» و «آزادی» و «امنیت» میانجیگری میکند. نوآوری پژوهش در صورتبندی یک الگوی جامعهشناختی از نقش قاضی در قالب «کنشگر مرزی» است؛ الگویی که با استنتاج از مفاهیم «هویت چهلتکه» و «تفکر سیّار» در اندیشۀ داریوش شایگان، چارچوبی نظری برای بازسازی رابطۀ قانون و واقعیت اجتماعی در نظام حقوقی ایران ارائه میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| داریوش شایگان؛ مطالعات میانرشتهای حقوق؛ کنشگری مرزی؛ ارزشها؛ واقعیت اجتماعی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 7 |
||