| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 928 |
| تعداد مقالات | 8,341 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,756,652 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,089,029 |
عوامل معنایی مجهول پذیری افعال سببی ساختواژی | ||
| زبان‌شناسی و گویش‌های ایرانی | ||
| دوره 11، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 25-43 اصل مقاله (1.49 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jlil.2026.56384.1486 | ||
| نویسندگان | ||
| محمود مبارکی* 1؛ مریم جلیلی2 | ||
| 1گروه زبان شناسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران | ||
| 2گروه زبان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل معنایی مؤثر بر مجهول‌پذیری 66 فعل سببی ساختواژی زبان فارسی نگاشته شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و داده‌ها با استفاده از آزمون تبدیل به ساخت «صفت مفعولی + شد»، آزمون مصدر مجهول، شم زبانی دو نگارنده و جستجو در پیکرۀ همشهری (نسخه 2)، گردآوری و تحلیل شده اند. نتایج نشان می‌دهد که اگرچه از منظر دستوری همگی این افعال باید مجهول‌پذیر باشند، اما در کاربرد واقعی، حدود 65 درصد از آنها در بافت‌های معنایی کاربرد مجهول دارند. نوآوری پژوهش در تلفیق نظریۀ گذرایی هاپر و تامسون (1980) و فرایندهای هلیدی و متیسن (2014) و نیز تأکید بر نقش شبکه‌های معنایی و بافت در تبیین این پدیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که افعال دارای فاعل «عاملیت، جانداری و ارادی» مجهول‌پذیرند؛ اما افعال دارای فاعل «عاملیت غیرجاندار و غیرارادی» و نیز افعال با فاعل تجربه‌گر(ذهنی)، مجهول‌ناپذیرند. همچنین مشخص شد که بسیاری از افعال سببی، به‌ویژه افعال مادی، در بافت‌های خاص و با حضور کنشگر انسانی ارادی، قابلیت مجهول‌شدن پیدا می‌کنند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| مجهول پذیری؛ افعال سببی ساختواژی؛ گذرایی؛ هلیدی؛ هاپر و تامسون | ||
| مراجع | ||
|
دبیر مقدم، محمد (1364). مجهول در زبان فارسی، مجله زبان‌شناسی. سال 2. شماره 1. صص 31-46.
دبیر مقدم، محمد (1384). پژوهش‌های زبان‌شناختی فارسی (مجموعه مقالات). تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
صفوی، کوروش (1397). درآمدی بر معنی‌شناسی. تهران: انتشارات سوره مهر. چاپ 6.
منصوری، مهرزاد (1388). بررسی مجهول در زبان فارسی بر پایه رده‌شناسی زبان. مجله دستور. شماره 5،.صص 156-170.
Bybee, Joan L. (2006). From usage to grammar: the mind’s response to repetition. Language. 82: 711-733 Bybee, Joan L. (2010). Language, usage and cognition. Cambridge: Cambridge University press. Casalicchio, J., & Sheehan, M. (2025). Passives of causatives and perception verbs in Italian. Linguistic Inquiry. 1-61. Halliday, M.A.K. and Christian M.I.M. Matthiessen (2014). An Introduction to Functional Grammar. 4th ed. New York: Routledge. Haspelmath, M. (2019). Valency and voice. In J. Jung (Ed.). The Oxford Handbook of Language Typology. Oxford: Oxford University Press. Hopper, Paul and Sandra Thompson (1980). Transitivity in Grammar and Discourse. Language. 56. 251-299. Langacker, R. W. (1982). Foundations of Cognitive Grammar (vol.2). Stanford: Stanford University Press. Levin, B. and S.Pinker (eds.) 1992. Lexical and conceptual Semantics. Oxford: Blackwell. Rice, S. (1987). Towards a transitive prototype: Evidence from some atypical English passives. In Proceedings of the Thirteenth Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society (pp. 422-434). Berkeley, CA: Berkeley Linguistics Society. Saeed, J. I. )1997(. Semantics. Oxford: Blackwell. Sohn, M. (2014). On the Passivizability of Benefactive Ditransitives. Korean Journal of Linguistics. 39(2), 301-320. Yousef, Saeed (2018). Persian: A Comprehensive Grammar. London: Routledge. Yousef, Saeed and Hayedeh Torabi (2020). Basic Persian: A Grammar and Workbook (2nd ed.). Abingdon, Oxon: Routledge. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 62 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 21 |
||