| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 936 |
| تعداد مقالات | 8,404 |
| تعداد مشاهده مقاله | 17,146,434 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,435,341 |
هندسۀ فضایی کاربردهای فیزیکی مختلف حرف اضافۀ «روی» در فارسی معاصر از منظر زبانشناسی شناختی | ||
| زبانشناسی و گویش‌های ایرانی | ||
| دوره 11، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 1-23 اصل مقاله (1.39 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jlil.2026.56243.1479 | ||
| نویسندگان | ||
| رحمان نظری انارستانی؛ علی ایزانلو* ؛ علی علیزاده | ||
| گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| در این پژوهش هندسۀ فضایی حرف اضافه «روی» در زبان فارسی معاصر در چارچوب تالمی (2000) مورد بررسی قرار می‌گیرد. برای گردآوری داده‌ها پیکرۀ همشهری به‌عنوان منبع اصلی مورد استفاده قرار گرفت. با جستجوی واژه «روی» تمامی رخدادهای حرف اضافه «روی» استخراج گردید. بعد از صافی کردن داده‌های غیرمرتبط، در هر یک از جملات، نما و زمینه و نوع رابطه آنها با یکدیگر در قالب چارچوب نظری پژوهش شناسایی و دسته‌بندی شد و درنهایت هشت کاربرد متفاوت این حرف اضافه استخراج شد. پس از تحلیل هندسۀ فضایی کاربرد‌ها حداقل یک طرح‌واره تصوری برای هر کاربرد ارائه شد. در برخی کاربرد‌ها مشاهده می‌شود که با حضور عامل کارکردی ویژگی‌های هندسی می‌تواند بسیار متفاوت و حتی عکس وضعیت سرنمون باشد. دو عامل کارکردی در کاربردهای حرف اضافه «روی» مشاهده شد: یکی ویژگی یا نقش «حمایت فیزیکی» زمینه از نما که در مطالعات پیشین به آن اشاره شده بود و دیگری، که می‌توان به‌عنوان یکی از یافتههای این پژوهش از آن نام برد، ویژگی «کنشگری سطحی» نما بر روی زمینه است. از دیگر یافتههای این پژوهش می‌توان به تأثیر زاویۀ دید و عدم‌تقارن انعکاسی در انتخاب این حرف اضافه و همچنین نقش دیگر گروه‌های واژگانی در تعیین جهت حرکت نما در هندسه‌های پویای حرف اضافه «روی» اشاره کرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| حرف اضافۀ «روی»؛ زمینه؛ طرح‌وارۀ تصوری؛ نما؛ هندسۀ فضایی | ||
| مراجع | ||
|
انوری، حسن (سرپرست، 1381). فرهنگ بزرگ سخن. تهران: سخن.
حسن‌پوران، زهرا. و پهلوان‌نژاد، محمدرضا (1404). «بررسی و تحلیل حرف اضافه مکانی «زیر» با رویکرد زبانشناسی شناختی». جستارهای زبانی، 16(2)، 139-117.
راسخ مهند، محمد (1389). «بررسی معانی حروف اضافه مکانی فرهنگ سخن بر اساس معنی‌شناسی شناختی». ادبپژوهی، 14، 66-49.
کوچکی‌زاد، کتایون. و واعظی، هنگامه. (1398). «بررسی حد نمایی حروف اضافه در زبان فارسی از منظر زبانشناسی شناختی». زبان فارسی و گویش های ایرانی، 4(2)، 164-145.
گلفام، ارسلان. و یوسفی راد، فاطمه (1388). «رویکرد شناختی به حروف اضافه مکانی فارسی با نگاه آموزشی، مطالعه حرف اضافه در». فصلنامه پژوهش زبانهای خارجی، 56 (ویژهنامه)، 179-167.
وحیدی فردوسی، طاهره. علیزاده، علی. و بادامدری، زهرا (1396). «درسنامه آموزش حرف اضافه فارسی با رویکرد معنی‌شناسی شناختی برای آموزش به غیرفارسی‌زبانان». زبانشناسی و گویش‌های خراسان، 2 (17)، 202-175.
نظری انارستانی، رحمان. ایزانلو، علی. و علیزاده، علی (انتشار آنلاین، 1404). «هندسۀ فضایی کاربردهای فیزیکی مختلف حرف اضافه «در» در زبان فارسی معاصر از منظر زبانشناسی شناختی». جستارهای زبانی.
Garrod, S., Ferrier, G., & Campbell, Siobhan. (1999). "In and On: Investigating the Functional Geometry of Spatial Prepositions". Cognition, 72, 167-189. Jamrozik, A., & Gentner, D. (2011). "Prepositions In and On Retain Aspects of Spatial Meaning in Abstract Contexts". Proceedings of the Annual Meeting of the Cognitive Science Society, 33 (33), 1589-1594. Linvill, J. G., & Bliss, J. C. (1966). "A Direct Translation Reading Aid for the Blind", Proceedings of the IEEE, 54(1), 40-51. Szwedek, A. (2019). "Complex Image Schemas". Tertium Linguistics Journal, 4 (1), 1-11 Talmy, L. (2000). Toward a Cognitive Semantics. Vol. 1. Cambridge, MA: MIT press.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 153 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 95 |
||