| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 926 |
| تعداد مقالات | 8,308 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,695,946 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,051,577 |
بازکاوی چالش علوم تجربی با فلسفه در اثبات تجرد نفس | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقاله 1، دوره 26، شماره 2 - شماره پیاپی 99، شهریور 1405، صفحه 3-17 اصل مقاله (755.68 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2026.56237.3415 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن ایزدی1؛ محمد شفیعی* 2 | ||
| 1دانشیارگروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تجرد نفس از بنیادی‌ترین مسائل فلسفة اسلامی است که دلایل متعددی برای اثبات آن اقامه شده است. یکی از این دلایل، استدلال برپایة ثبات صور خاطرات است که مطابق دو تقریر آن، صور خاطرات به‌دلیل ثبات در ذات یا حکایتگری طی چند مرحله یادآوری، نمی‌توانند مادی تلقی شوند. مقالة حاضر با رویکردی میان‌رشته‌ای و به‌روش تحلیلی، هر دو معنای ثبات را در پرتو یافته‌های علوم اعصاب و روان‌شناسی شناختی بازخوانی می‌کند. یافته‌های علوم تجربی در دو سطح عصب‌شناسی و روان‌شناسی، تصویری پویا و سیال از حافظه ارائه می‌دهند که با هر دو معنا از ثبات صور خاطرات، چالش جدی دارد. بااین‌حال، مقاله نشان می‌دهد که برخلاف جمع‌بندی پژوهش‌های پیشین، به‌دلیل تفاوت روشی بنیادین در دو استدلال محل بحث، میان فلسفه با اتکاء به علم حضوری و علوم تجربی با اتکاء به مشاهدة بیرونی، تبیین‌های تجربی ارائه‌شده، نمی‌توانند در تلقی فلسفی از ثبات خاطرات، تغییری ایجاد کنند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| پویایی حافظه؛ نفس مجرد؛ صور ادراکی؛ علوم اعصاب؛ روان‌شناسی شناختی؛ علوم شناختی | ||
| مراجع | ||
|
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1383ش). رسالة نفس. (مقدمه و تصحیح: موسی عمید). همدان: دانشگاه بوعلی سینا.
اسدی، مهدی (۱۴۰۱ش). بررسی انتقادی تجرد حافظه در فلسفة صدرایی. حکمت معاصر، ۱۳(۲)، 33-1.
افلاطون (1367ش). دورة کامل آثار افلاطون، چاپ دوم. (ترجمه: محمدحسن لطفی). تهران: انتشارات خوارزمی.
رجبی، ابوذر (1392ش). تحلیل تطبیقی نقش خودشناسی در معرفت به خدا از دیدگاه ملاصدرا و ابن‌عربی. انسانپژوهی دینی، 10(30)، 89-113.
علمیسولا، محمدکاظم و همکاران (۱۳۹۷ش). بررسی عنصر ثبات در حافظه ازدیدگاه حکمت متعالیه و عصب‌شناسی. حکمت معاصر، ۹(۲۵)، 29-50. https://doi.org/10.30465/cw.2018.3413
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (بی‌تا). المبدأ و المعاد. بی‌جا: بی‌نا.
طباطبایی، سید محمدحسین (1402ش). اصول فلسفه و روش رئالیسم، چـاپ سی و چهارم. تهران: انتشارات صـدرا.
طباطبائی، سید محمدحسین (1416ق). نهایة الحکمة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
غلامی، طیبه؛ خزاعی، زهرا (1398ش). نقش معرفت شناختی حافظه. ذهن، 20(78)، 125-156.
فخررازی، محمد بن عمر (۱۴۱۰ق). المباحث المشرقیّة فی علم الالهیّات والطّبیعیّات. بیروت: محمد معتصم باللّه بغدادی.
فیاضی، غلامرضا (1362ش). دروس بدایة الحکمة، جلسة 84. مندرج در:
قدیری، طاهره و همکاران (1393ش). مسیرهای سلولی و مولکولی یادگیری و حافظه. علوم اعصاب شفای خاتم، 2(2)، 81-88.
مطهری، مرتضی (1376ش). مجموعه آثار استاد شهید مطهری، چاپ هفتم. تهران: انتشارات صدرا.
نجاتی، محمد؛ اکبری، مهدی (1391ش). تبیین وجودى و معرفتى قوة حافظه در فلسفة اسلامى. معرفت فلسفی، 10(1)، 67-80.
وافی، مرتضی؛ شریعتمداری، حمیدرضا (1402ش). بررسی قوة حافظه ازدیدگاه ارسطو و ابن‌سینا. فلسفة معاصر، 1(2)، 81-102.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 103 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 35 |
||