| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 935 |
| تعداد مقالات | 8,388 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,988,540 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,377,079 |
بررسی امکان تحقق هوش مصنوعی قوی از دیدگاه فلسفه اسلامی | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقاله 2، دوره 26، شماره 2 - شماره پیاپی 99، شهریور 1405، صفحه 19-34 اصل مقاله (739.19 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2026.56329.3420 | ||
| نویسندگان | ||
| امیرحسین بابازاده* 1؛ عیسی محمدی نیا2 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| 2استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مسئلة امکان تحقق هوش مصنوعی قوی که واجد شئونی از نفس ناطقه، همانند خودآگاهی، ادراک، معنافهمی و حالات ذهنی باشد، در سال‌های اخیر به یکی از محورها‌ی بحث در محافل علمی بهویژه در حوزة مطالعات فلسفة هوش مصنوعی تبدیل شده است. با اتکاء به مبانی فلسفة اسلامی، بهویژه آراء حکمت مشاء، حکمت اشراق و حکمت متعالیه، می‌توان نشان داد که تحقق و تعلق نفس در یک موجود صناعی ناممکن به‌نظر می‌رسد؛ چراکه در حکمت مشایی و حکمت اشراقی، تنها جسمی استعداد پذیرش نفس ناطقه را دارد که نخست، از سیر اعتدال مزاجی و هماهنگی عنصری خاصی برخوردار باشد و دوم، طبیعیِ آلی بوده و ابزار و قوای لازم برای افعال حیاتی را در خود داشته باشد. این شروط تنها در برخی اجسام طبیعی با ساختارهایی نظیر اجسام نباتات و حیوانات رخ می‌دهد. در حکمت متعالیه نیز با آنکه شروط مذکور پذیرفته می‌شود، اما باتوجه‌به اصل جسمانیة الحدوث بودن نفس و اینکه نفس برخاسته از خود جسم است، برخی پژوهشگران چنین پنداشته‌اند که تحقق نفس ناطقه در یک ساختار مصنوعی به آسانی قابل پذیرش خواهد بود. بااین‌حال، تحلیل دقیق‌تر نشان می‌دهد که جسمانیة الحدوث بودن نفس ازنگاه ملاصدرا نیز مقید به شرایط خاصی است و به‌هیچ‌‌روی به‌معنای امکان پیدایش نفس در هر نوع جسم و ماده‌ای نیست. براین‌اساس، ازمنظر مکاتب فلسفی مشائی، اشراقی و صدرایی، امکان تحقق هوش مصنوعی قوی و ظهور نفس ناطقه در یک سامانة صناعی را باید منتفی دانست. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| هوش مصنوعی؛ نفس ناطقه؛ جسمانیة الحدوث؛ جسم طبیعی و صناعی؛ اعتدال مزاج | ||
| مراجع | ||
|
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1375ش). النفس من کتاب الشفاء (تحقیق: حسن حسن‌زاده آملی). قم: مکتب الاعلام الإسلامی، مرکز النشر.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1379ش). النجاة. تهران: دانشگاه تهران، مؤسسة انتشارات و چاپ.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1383ش). رسالة نفس. همدان: دانشگاه بوعلی سینا.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1363ش). المبدأ و المعاد. تهران: موسسة مطالعات اسلامی دانشگاه تهران، دانشگاه مک‌گیل.
ارسطو (1980م). فی النفس و یلیه الآراء الطبیعیة و الحاس و المحسوس و النبات (الآراء الطبیعیة). بیروت: دار القلم.
اویسی، محمدمهدی (۱۴۰۳ش). ارزیابی تحلیلی انگارة همسانی هوش مصنوعی و نفس انسانی. پژوهش‌های علوم عقلی، ۱(1)، 27-48.
سهروردی یحیی بن حبش (1372ش). مجموعه مصنفات شیخ اشراق (کتاب حکمة الإشراق). تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی، موسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه).
شهرزوری، شمس‌الدین محمد (1372ش). شرح حکمة الاشراق. (تحقیق: حسین ضیائی). تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1368ش). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. قم: مکتبة المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1360ش). الشواهد الربوبیة فی منهاج السلوکیة. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1375ش). مجموعه رسائل فلسفی صدر المتألهین (اجوبة المسائل النّصیریّة). تهران: انتشارات حکمت.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1392ش). تعلیقة حکمة الإشراق. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1422ق). شرح الهدایة الاثیریة. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
قطب الدین شیرازی محمود بن مسعود (1392ش). شرح حکمة الإشراق (تعلیقه ملا صدرا). تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
ذبیحی، محمد (1392ش). فلسفة مشاء: با تکیه‌بر اهم آراء ابن‌سینا، چاپ ششم. تهران: انتشارات سمت.
همازاده، مهدی (۱۳۹۸ش). درآمدی بر فلسفة هوش مصنوعی. (ناظر علمی: حسین مطلبیکربکندی). تهران: پژوهشگاه مرکز ملی فضای مجازی.
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (1386ش). شرح الإشارات و التنبیهات. قم: بوستان کتاب. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 183 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 105 |
||