| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 916 |
| تعداد مقالات | 8,202 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,918,407 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,468,915 |
تمدن و بیگانۀ آن: دیگریسازی کوچگردی در تاریخنگری سدۀ روشنگری | ||
| پژوهشنامه تاریخ تمدن | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 31 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jchr.2026.56516.1024 | ||
| نویسندگان | ||
| آرش یوسفی؛ احمد فضلینژاد* ؛ عبدالرسول خیراندیش | ||
| گروه تاریخ، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| چکیده | ||
| تمدن همواره برای اثبات خود، ناگزیر از تولید دانشی در بارۀ دیگری است که از رهگذر تعیین مرزهای چیستیشناختیاش، حدود هویتی خود را نیز تعریف کند. مفهوم سیاست دانش بخشی جداییناپذیر از مباحث تاریخ تمدن و برساخت جهان اجتماعی بیرونی است؛ و این فرایندی از «دیگریسازی» جهان است که در آن گروهی که در پی هژمونی است، دیگری را از طریق بازنماییهای زبانی، تحدید، تقلیل و برجستهسازی میکند. تاریخنگری سدۀ روشنگری، یکی از منسجمترین بازنماییهایی را از زیست کوچگردی به منزلۀ دیگری تمدن پدید آورد. غایتگرایی تاریخی روشنگری، و مسیری که برای آیندۀ بشر ترسیم میکرد، اروپا را در لحظۀ کمال تاریخ قرار میداد؛ در چنین چهارچوبی وجود یک «نقیض» ضروری بود تا از طریق دیگریسازی آن، روایت اروپایی به عنوان حد نهایی پیشرفت تثبیت شود. مقالۀ حاضر نشان داده است که دیگریسازی کوچگردی در اندیشۀ روشنگری بر پایۀ دو مکانیسم تحلیلی مکمل صورتبندی شد. نخست، مکانیسم «اقلیمیسازی تاریخ» در جریان «تاریخنگاری قانون» که با طبیعیسازی تفاوتهای اجتماعی، کوچگردی را به مثابه «ضرورتِ زیستمحیطی» محصول شرایط طبیعی اقلیمی معرفی میکرد و از این طریق، فرایند دیگریسازی را مکانمند ساخت. مکانیسم دوم، «تواردگرایی تاریخی» یا «نظریۀ مراحل» در ایدۀ پیشرفت با اتکا به فلسفۀ تاریخ، همان تفاوت را در قالب سلسلهمراتب زمانی بازآرایی کرد و کوچگرد را به عنوان بازماندۀ گذشته و مرحلهای متوقفشده از تاریخ بشر بازنمایی نمود. بدینترتیب، نظام دانایی روشنگری تفاوت را نخست در قلمروی طبیعت و سپس در قلمروی تاریخ (زمان) تثبیت کرد و کوچگردی را به دیگریِ معرفتی تمدن اروپایی بدل ساخت. نوآوری این پژوهش در استخراج و صورتبندی دو مکانیسم تحلیلی «اقلیمیسازی» و «تواردگرایی تاریخی» و ارائۀ چارچوبی مفهومی برای فهم سیاست دانش در فلسفۀ تاریخ روشنگری و فرایند برساخت دیگریِ تمدن است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اقلیمیسازی تاریخ؛ تمدن؛ تواردگرایی تاریخی؛ دیگریسازی؛ روشنگری؛ کوچگردی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 19 |
||