| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 934 |
| تعداد مقالات | 8,383 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,981,308 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,371,047 |
تمدن و بیگانه‌ی آن: دیگری‌سازی کوچ‌گردی در تاریخ‌نگری سده‌ی روشنگری | ||
| پژوهشنامه تاریخ تمدن | ||
| مقاله 13، دوره 1، شماره 1، آبان 1405، صفحه 187-214 اصل مقاله (1.51 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jchr.2026.56516.1024 | ||
| نویسندگان | ||
| آرش یوسفی1؛ احمد فضلی‌نژاد* 2؛ عبدالرسول خیراندیش3 | ||
| 1دانش‌آموخته‌ی دکتری تاریخ دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| 2دانشیار تاریخ، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| 3استاد تاریخ دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| چکیده | ||
| تمدن همواره برای اثبات خود، ناگزیر از تولید دانشی در باره‌ی دیگری است که از رهگذر تعیین مرزهای چیستی‌شناختی‌اش، حدود هویتی خود را نیز تعریف کند. مفهوم سیاست دانش بخشی جدایی‌ناپذیر از مباحث تاریخ تمدن و برساخت جهان اجتماعی بیرونی است؛ و این فرایندی از «دیگری‌سازی» جهان است که در آن گروهی که در پی هژمونی است، دیگری را از طریق بازنمایی‌های زبانی، تحدید، تقلیل و برجسته‌سازی می‌کند. تاریخ‌نگری سده‌ی روشنگری، یکی از منسجم‌ترین بازنمایی‌هایی را از زیست کوچ‌گردی به منزله‌ی دیگری تمدن پدید آورد. غایت‌گرایی تاریخی روشنگری و مسیری که برای آینده‌ی بشر ترسیم می‌کرد، اروپا را در لحظه‌ی کمال تاریخ قرار می‌داد؛ در چنین چهارچوبی وجود یک «نقیض» ضروری بود تا از طریق دیگری‌سازی آن، روایت اروپایی به عنوان حد نهایی پیشرفت تثبیت شود. مقاله‌ی حاضر نشان داده است که دیگری‌سازی کوچ‌گردی در اندیشه‌ی روشنگری بر پایه‌ی دو مکانیسم تحلیلی مکمل صورت‌بندی شد. نخست، مکانیسم «اقلیمی‌سازی تاریخ» در جریان «تاریخ‌نگاری قانون» که با طبیعی‌سازی تفاوت‌های اجتماعی، کوچ‌گردی را به مثابه «ضرورتِ زیست‌محیطی» محصول شرایط طبیعی اقلیمی معرفی می‌کرد و از این طریق، فرایند دیگری‌سازی را مکان‌مند ساخت. مکانیسم دوم، «تواردگرایی تاریخی» یا «نظریه‌ی مراحل» در ایده‌ی پیشرفت با اتکا به فلسفه‌ی تاریخ، همان تفاوت را در قالب سلسله‌مراتب زمانی بازآرایی کرد و کوچ‌گرد را به عنوان بازمانده‌ی گذشته و مرحله‌ای متوقف‌شده از تاریخ بشر بازنمایی نمود. بدین‌ترتیب، نظام دانایی روشنگری تفاوت را نخست در قلمروی طبیعت و سپس در قلمروی تاریخ (زمان) تثبیت کرد و کوچ‌گردی را به دیگریِ معرفتی تمدن اروپایی بدل ساخت. نوآوری این پژوهش در استخراج و صورت‌بندی دو مکانیسم تحلیلی «اقلیمی‌سازی» و «تواردگرایی تاریخی» و ارائه‌ی چارچوبی مفهومی برای فهم سیاست دانش در فلسفه‌ی تاریخ روشنگری و فرایند برساخت دیگریِ تمدن است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اقلیمی‌سازی تاریخ؛ تمدن؛ تواردگرایی تاریخی؛ دیگری‌سازی؛ روشنگری؛ کوچ‌گردی | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
آدورنو، تئودور، هورکهایمر، مارکس. (1403). دیالکتیک روشنگری. ترجمه‌ی مراد فرهادپور و امید مهرگان، تهران: هرمس.
آنیه‌واس، الکساندر، نیشانجی‌اوغلو، کرم. (1399). غرب چه‌گونه حاکم شد: خاستگاه‌های ژئوپولتیک سرمایه‌داری. ترجمه‌ی علیرضا خزائی، تهران: چشمه.
دونالد مک‌رایلد، جرمی بلک. (1398). مطالعه‌ی تاریخ. ترجمه‌ی محمدتقی ایمان‌پور، تهران: دانشگاه فردوسی مشهد.
لمون، مایکل. (1395). فلسفه‌ی تاریخ: راهنمای تاریخ. ترجمه‌ی محمدحسین وقار، تهران: اطلاعات.
محمدپور، احمد. (1396). تاریخ به روایت فلسفه. تهران: لوگوس.
Barfield, Thomas J. (2012). “Nomadic Pastoralism” In The Oxford Handbook of World History. Oxford University Press.
Buffon, (1853), Buffon’s Natural History of Man, the Globe, and of the Quadropeds, Vol. 1, New York: Published by Leavitt & Alien.
Collingwood, R. G, (1946), The Idea of History, Oxford: Oxford University Press.
Condorcet, Marquis de, (1795), Outlines of an Historical View of the Progress of the Human Mind, English trans, St. Paul’s Church-Yard.
de Rachewiltz, I. (1965). SOME REMARKS ON THE DATING OF THE SECRET HISTORY OF THE MONGOLS. Monumenta Serica, 24, 185–206. http://www.jstor.org/stable/40725805
Deleuze, G., & Guattari, F. (2004). A Thousand Plateaus: Capitalism and Schizophrenia (B. Massumi, Trans.). Continuum.
Ferguson, A. (1996). Ferguson: An Essay on the History of Civil Society. (F. Oz-Salzberger, Ed.). Cambridge: Cambridge University Press.
Ferguson, Adam, (1789), An Essay on the History of Civil Society, University of Edinburgh.
Flikschuh, Katrin (2017) Kant’s nomads: encountering strangers. Con-Textos Kantianos (5). pp. 346-368. DOI: 10.5281/zenodo.805977
Gay, Peter, (1966), The Enlightenment: An Interpretation, 2 vols, New York: Alfred A Knopf.
Hume, David, (2003), Political Essays, edited by Knud Haakonssen, UK: Cambridge University Press.
Kant, Immanuel, (1991), The Metaphysics of Morals, translated by Mary Gregor, Cambridge University Press.
Khazanov, Anatoly M. (1994). Nomads and the Outside World. University of Wisconsin Press.
Kuper, A. (1988). The invention of primitive society: transformations of an illusion. United Kingdom: Routledge.
Lindner, R. P. (1982). What Was a Nomadic Tribe? Comparative Studies in Society and History, 24(4), 689–711. http://www.jstor.org/stable/178435
Montesquieu. (1824). De l'esprit des lois (Vol. 2). Paris. Bibliothèque nationale de France.
Mountz, A. (2009). The other. In C. Gallaher, C. T. Dahlman, M. Gilmartin, A. Mountz, & P. Shirlow, Key Concepts in Political Geography (pp. 328-338). SAGE Publication Ltd. https://doi.org/10.4135/9781446279496.n35
Nomades. (1765). In D. Diderot & J. le Rond d'Alembert (Eds.), Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers (Vol. 11). ENCCRE. https://enccre.academie-sciences.fr/encyclopedie/page/v11-p211/
Palmeri, F. (2016). State of Nature, Stages of Society: Enlightenment Conjectural History and Modern Social Discourse. Germany: Columbia University Press.
Pocock, J. G. A. (2005), Barbarianism and Religion, Vol. 4. Barbarians, Savages and Empires, UK: Cambridge University Press.
Roche, D., Goldie, M., & Wokler, R. (2006). Encyclopedias and the Diffusion of Knowledge. In The Cambridge History of Eighteenth-Century Political Thought (pp. 172–194). chapter, Cambridge: Cambridge University Press.
Toynbee, A. J. (1934). A Study of History (Vol. 3). Oxford University Press.
Whelan, F. G. (2009). Enlightenment Political Thought and Non-Western Societies: Sultans and Savages. United Kingdom: Routledge. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 103 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3 |
||
