| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 916 |
| تعداد مقالات | 8,202 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,918,407 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,468,915 |
بازخوانی انتقادی اندیشه میرزا مهدی اصفهانی در نفی اعتبار عقل در شناخت متافیزیک: گذار از نقد ادله به تحلیل پیامدها | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 17 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2026.55544.3367 | ||
| نویسندگان | ||
| میثم خسروی فرد* 1؛ حسن معلمی2 | ||
| 1دانش آموخته رشته فلسفه و کلام اسلامی از دانشگاه ادیان و مذاهب | ||
| 2استاد تمام دانشگاه باقرالعلوم(علیه السلام) | ||
| چکیده | ||
| میرزا مهدی اصفهانی، بنیانگذار مکتب تفکیک، با ارائه نظامی معرفتشناختی بدیل، رویکردی متفاوت در فهم معارف دینی عرضه کرد. هسته اصلی این نظام، نفی اعتبار عقل فلسفی در حوزه متافیزیک و الهیات و تأکید بر منابعی چون فطرت، علم نوری، عقل نوری و نصوص قطعی دینی است. اصفهانی با نقد بنیادین مفاهیم کلی، برهان عقلی و قاعده علیت، تلاش نمود راهی برای صیانت از توحید ناب و تنزیه ذات الهی از هرگونه تشبیه و تحدید فراهم آورد. در این چارچوب، معرفت حقیقی نه از طریق مفاهیم ذهنی و استدلالهای فلسفی، بلکه بهواسطه افاضه الهی و مواجهه بیواسطه با حقیقت حاصل میشود. مقاله حاضر ضمن تبیین مبانی ایجابی این نظام، به بررسی کاستیها و پیامدهای آن میپردازد؛ از جمله ابهام مفهومی در تعریف عقل و علم نوری، فقدان معیار سنجش و آزمونپذیری، تناقض درونی در جایگاه معرفت فطری، و چالش خودارجاعی در نقد مفاهیم کلی. همچنین نشان داده میشود که نفی حجیت عقل و قطع، نظام معرفتی اصفهانی را با دور منطقی مواجه ساخته و امکان توجیه عقلانی باور دینی اولیه را تضعیف میکند. در نهایت، پیامدهای اجتماعی این رویکرد، از جمله انزوای معرفتی و تضعیف گفتوگوی بینادیانی، مورد تحلیل قرار گرفته است. این پژوهش میکوشد تصویری جامع از انسجام درونی و کارآمدی عملی این نظام معرفتشناختی ارائه دهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| میرزا مهدی اصفهانی؛ مکتب تفکیک؛ نفی اعتبار عقل؛ معرفتشناسی دینی؛ پیامدشناسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 9 |
||