| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 912 |
| تعداد مقالات | 8,158 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,836,594 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,332,240 |
مرگ بهمثابه «تولّد ثانی»: تطور معنای مرگ از شواهد الربوبیه تا مفاتیح الغیب ملاصدرا | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 09 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2026.56083.3407 | ||
| نویسندگان | ||
| محبوبه جباره ناصرو* 1؛ قاسم کاکائی2 | ||
| 1استادیار دانشکده ی الهیات دانشگاه شیراز | ||
| 2استاد فلسفه، دانشکده الهیات، دانشگاه شیراز، شیراز ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی به بررسی چیستی مرگ و اقسام آن در فلسفه صدرالمتألهین پرداخته و کوشیده با تحلیل مبانی انسانشناختی و هستیشناختی وی، تبیین او از مرگ را بازخوانی کند. ملاصدرا انسان را حقیقتی واحد و ذومراتب میداند که در مسیر حرکت جوهری بهسوی اشتداد و تکامل وجودی پیش میرود؛ ازاینرو مرگ در دستگاه وی نه رخدادی زیستی، بلکه مرحلهای از تحول وجودی و عبور نفس از نشئه طبیعت به مرتبهای بالاتر از وجود است. بررسی کاربستهای واژه مرگ در آثار وی نشان میدهد که این مفهوم واجد لایههای متعدد است و در سه قسم اصلی طبیعی، اخترامی و ارادی ظهور مییابد. مرگ طبیعی نتیجه رسیدن نفس به «کمال لایق» و حدی از استقلال وجودی است که استمرار تعلق به بدن مادی را بینیاز میسازد و جدایی نفس از بدن را رقم میزند. ملاصدرا این نوع مرگ را لطف الهی، وسیله رجوع انسان به سوی خداوند و راهی برای رهایی از قید مادی میداند. در مقابل، مرگ اخترامی هنگامی رخ میدهد که بدن بر اثر عوامل بیرونی یا حوادث ناگهانی ویران شود و نفس، بیآنکه به کمال نهایی خویش رسیده باشد، ناچار از بدن مفارقت کند. افزون بر این، مرگ ارادی بهعنوان مرتبهای سلوکی معرفی میشود که در آن سالک با مجاهده نفسانی و تهذیب باطن، پیش از مرگ طبیعی از علایق دنیوی گسسته و نوعی مرگ معنوی را تجربه میکند. مقاله ضمن تحلیل نسبت این اقسام با مبانی وجودشناختی صدرایی، به تبیین دیدگاه او درباره استمرار حیات نفس پس از مفارقت و ارتباط نظریه مرگ با مباحثی چون بدن اخروی، احوال برزخی و معاد مثالی میپردازد. در پایان نیز چالشهایی چون معیار کمال نفس، تفکیک مرگ طبیعی و اخترامی، و نسبت معاد مثالی صدرایی با معاد عنصری مورد نقد و ارزیابی قرار میگیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ملاصدرا؛ نفس؛ حرکت جوهری؛ معاد؛ بدن اخروی؛ حکمت متعالیه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 9 |
||