| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 916 |
| تعداد مقالات | 8,202 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,918,330 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,466,841 |
تحول روایتهای داستان بهرام چوبینه؛ بازتاب دیدگاههای گوناگون در منابع کهن و شاهنامه | ||
| شعر پژوهی(بوستان ادب) | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jba.2025.53762.4661 | ||
| نویسندگان | ||
| حمیده پروان* ؛ زهرا ریاحی زمین | ||
| دانشگاه شیراز. بخش زبان و ادبیات فارسی | ||
| چکیده | ||
| درباره بهرام چوبینه روایت های گوناگونی وجود دارد؛ با مطالعه منابع تاریخی و شاهنامه می توان چهار دیدگاه اصلی درباره او مشخص کرد: ۱. داستانهای مردمی و افسانههای حماسیِ حامی بهرام؛ ۲. دیدگاه موبدان و سپاهیان همراه او؛ ۳. دیدگاه درباریان و سپاهیان طرفدار خسرو؛ ۴. افسانهها و قصههای مردمی حامی خسرو. این پژوهش با رویکرد توصیفیتحلیلی و با تکیه بر دیدگاههای یادشده، به بررسی روایتهای بهرام چوبینه در منابع تاریخی و شاهنامه میپردازد. داستان بهرام را میتوان در سه بخش کلی بررسی کرد: نخست، از انتصاب او برای نبرد با ترکان تا مواجهه با خسرو در کنار نهروان؛ دوم، از فرار خسرو به روم تا بازگشت او؛ سوم، نبرد نهایی میان خسرو و بهرام و فرار او به نزد خاقان چین. با توجه به فقدان نسخه اصلی بهرام چوبیننامه، ارتباط بخش نخست با آن متن بهطور قطعی قابل اثبات نیست؛ با این حال، تحلیل تطبیقی منابع و ویژگیهای شاهنامه نشان میدهد این بخش از نظر محتوایی با روایتهای حامی بهرام که احتمالاً در بهرام چوبیننامه بازتاب بیشتری داشتهاند، همخوانی دارد. در بخش نخست، روایتهای بهرام با داستانهای ملی و پهلوانی و شخصیتهایی چون اسفندیار و آرش تلفیق یافته و در منابع فارسی، عربی و ارمنی مانند تاریخ سبئوس، بازتاب یافتهاند. در مقابل، روایتهای حامی خسرو مبتنی بر خداینامهاند که بازتابدهنده دیدگاه رسمی ساسانیان است. در بخش دوم و سوم، روایتهای رسمی و حامی خسرو غالباند، اما روایتهای مربوط به جنگاوری بهرام در دربار خاقان و پهلوانی گردیه با روایتهای نخست همخوانی بیشتری دارند. شاید بتوان گفت فردوسی در نظمدهی داستانها، افزون بر خداینامه، از روایتهایی چون بهرام چوبیننامه بهره برده که احتمالا در آن دیدگاههای مردمی نیز انعکاس یافته است. این پیوندها میتواند بیانگر فرآیند تدریجی و چندلایه تلفیق روایتهای رسمی و غیررسمی و دیدگاههای متضاد باشد که فردوسی آن را در ساختاری منسجم بازآفریده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بهرام چوبینه؛ تاریخ؛ حماسه؛ فردوسی؛ شاهنامه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 81 |
||