| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 917 |
| تعداد مقالات | 8,230 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,274,704 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,751,930 |
توصیف و تحلیل گویش دژکُردی | ||
| زبانشناسی و گویشهای ایرانی | ||
| دوره 10، شماره 4، اسفند 1404، صفحه 77-96 اصل مقاله (1.3 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jlil.2026.55833.1469 | ||
| نویسندگان | ||
| اکبر رئیسیان؛ محمود مهرآوران* ؛ بهاءالدین اسکندری | ||
| گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این مقاله به توصیف و تحلیل زبانشناختی گویش دژکُردی، یکی از گونههای ارزشمند لری جنوبی در شهر دژکرد از توابع شهرستان اقلید استان فارس، با هدف ثبت، مستندسازی و تبیین ویژگیهای ساختاری آن میپردازد. دادههای پژوهش بر پایه مطالعات میدانی گسترده و گردآوری بیش از هزار واژه اصیل از گویشوران بومی فراهم آمده و سپس در چارچوب توصیفی ـ تحلیلی بررسی شده است. نتایج نشان میدهد که گویش دژکردی از شاخه زبانهای ایرانی جنوبغربی است و در عین همریشگی با فارسی معیار، از ویژگیهای آوایی، صرفی و نحوی متمایزی برخوردار است. در سطح آواشناسی، فرایندهایی چون حذف، ابدال، قلب، همگونی، ناهمگونی و پیشینشدگی واکهها بسامد بالایی دارند. در حوزه صرف، ساختهای فعلی بهویژه در زمانهای گذشته و آینده، کاربرد فعلهای کمکی خاص، تغییر در شناسهها و نیز صورتهای مصدر، پیوند تاریخی این گویش را با فارسی میانه آشکار میسازد. در بخش نحو، تقدّم فعل بر دیگر اجزای جمله، جایگاه ویژه ضمایر پیوسته و کاربرد خاص حروف اضافه از ویژگیهای شاخص به شمار میرود. همچنین بررسی حوزه واژگان، ممیزها و واحدهای بومی اندازهگیری، بازتابی از نظام معیشتی، اجتماعی و فرهنگی منطقه را نشان میدهد. برآیند پژوهش بیانگر آن است که گویش دژکردی گنجینهای ارزشمند از عناصر کهن زبانی است و ثبت و تحلیل آن میتواند در حفظ تنوع زبانی، بازشناسی تحولات تاریخی فارسی و بهرهگیری از ظرفیتهای واژهسازی بومی مؤثر باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دژکرد؛ فرهنگِ عامه؛ گویش شناسی؛ گویش لری؛ واژه شناسی | ||
| مراجع | ||
|
الف)کتابها
اقتداری، احمد،(1334) فرهنگ لارستانی، تهران، جهان معاصر
ایزدپناه، حمید (1363)، فرهنگ لری. تهران: آگاه.
رئیسیان، اکبر(۱۳۹۰)، مانده تا برف زمین آب شود. شیراز: انتشارات نوید شیراز.
حسینی فسایی، میرزا حسن. (۱۳۸۳). تاریخ فارسنامه ناصری. تصحیح منصور رستگار فسایی. تهران: امیرکبیر.
سروشیان، جمشید (سروش(1370)، فرهنگ بهدینان. تهران: دانشگاه تهران.
فسایی، میرزا حسن(1376)، فارسنامه ناصری. تهران
کلباسی، ایران.(1370)، فارسی اصفهانی. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه علوم انسانی).
مدرسی، یحیی(1368 )، درآمدی بر جامعهشناسی زبان. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
مقیمی، افضل(1373). بررسی گویش بویراحمدی. شیراز: نوید.
مهرآوران، محمود(1400)، سامان سخن(چاپ پنجم)، قم : مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی
مهرآوران، محمود(1396)،گویش نامه علامرودشت، تهران:پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
فهرست مقالات، پایاننامهها و گزارشها
بروغنی، فاطمه(1383)، بررسی واج شناسی گویش سبزواری، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس تهران
پروین، محمدجعفر (1402)،ریشه واژگان لری و غیر لری در زبانهای سانسکریت و سندی
حاجیانی، فرخ (1386)، بررسی ریشهشناختی منتخبی از واژگان گویش بوشهری. مجله علوم اجتماعی دانشگاه شیراز. (
سلیمانی، آرزو(1391)،مقایسه فرایندهای واجی همخوانهای گویش لری بالا گریوه با فارسی معیار
صادقی، علیاشرف (1349)، زبان فارسی و گونههای مختلف آن. فرهنگ و زندگی،
طاهری، اسفندیار (1397)، درباره پیشین شدگی واکه u در لری و گویشهای مرکزی ایران
علیرضاهژبری نوبری و دیگران( 1391)،توسعه فرهنگی جوامع شمال فارس در دوره باکون: تپه مهرعلی ، مطالعات باستانشناسی، شمارة ،2 دورة ،4 پاییز و زمستان ،1931 )شماره پیاپی 6(
Crystal, D. (2003). A Dictionary of Linguistics and Phonetics. USA: Blackwell | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 104 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 133 |
||