| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 917 |
| تعداد مقالات | 8,230 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,274,705 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,751,936 |
از خون تا خاکستر: سیر تطوّر جلوههای گیاه در گرشاسپنامه، غزلیات امیرخسرو دهلوی و هشت کتاب | ||
| شعر پژوهی(بوستان ادب) | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 25 خرداد 1405 اصل مقاله (635.15 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jba.2026.54796.4705 | ||
| نویسندگان | ||
| فرشته صادقی* 1؛ عبدالله حسن زاده میرعلی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری ، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه سمنان، ایران | ||
| 2دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه سمنان، ایران | ||
| چکیده | ||
| چکیده این پژوهش با رویکرد تطبیقی به بررسی سیر تحول جلوههای گیاه در سه اثر شاخص ادبیات فارسی از دورههای مختلف میپردازد: گرشاسبنامه اسدی طوسی (قرن پنجم)، غزلیات امیرخسرو دهلوی (قرن هشتم) و هشت کتاب سهراب سپهری (معاصر). هدف اصلی، واکاوی دگرگونی کارکردهای نمادین گیاهان از منظر اسطورهای و فلسفی است. با روش توصیفی-تحلیلی و استناد به مبانی نظری چون پیکرگردانی، همذاتپنداری، جانپنداری و تقدس گیاه، پنج جلوه اصلی استخراج شد:1. پیکرگردانی (تبدیل انسان به گیاه/گیاه به انسان) که در گرشاسبنامه با بنمایههای اساطیری مانند رویش گیاه از خون/اشک آدم و کیومرث تجلی یافته؛ در امیرخسرو به صنعت ادبی برای بیان عواطف عاشقانه بدل شده؛ و در سپهری با مفاهیم فلسفی (خاکستر، وحدت وجود) بازآفرینی میشود. 2. همذاتپنداری که در سبک خراسانی ساده و عینی است؛ در غزل امیرخسرو با تصاویر بدیع ادبی پیوند خورده؛ و در سپهری به تجربهای عرفانی و اکوسنتریک ارتقا مییابد. 3.جانپنداری (اعطای هوش و احساس به گیاه) که در امیرخسرو و سپهری برجسته است و در شعر معاصر به ادراک مستقل گیاهان میانجامد.4. تقدس گیاه که در گرشاسبنامه آیینی و در سپهری هستیشناختی است. 5.کارکردهای دیگر مانند خوراک و پوشاک در اثر اسدی، صنایع ادبی در امیرخسرو، و بیان مفاهیم انتزاعی (امید، رستگاری) در سپهری. یافتهها نشان میدهد نمادهای گیاهی از کارکرد آیینی-اساطیری در ادبیات حماسی، به استعارههای عاشقانه در غزل کلاسیک، و سرانجام به تجربههای فلسفی-اکولوژیک در شعر معاصر تحول یافتهاند. این مطالعه گواه پویایی سنت ادبی فارسی در بازآفرینی بنمایههای کهن و گسستهای معناشناختی آن در گذر زمان است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تطور؛ گیاه؛ گرشاسبنامه؛ غزلیات امیرخسرو دهلوی؛ هشت کتاب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 95 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 97 |
||