| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 916 |
| تعداد مقالات | 8,202 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,918,330 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,466,816 |
بازخوانی مفهوم فضاهای گمشده در شهر معاصر: مرور نظاممند مفاهیم، رویکردها و راهبردهای بازآفرینی | ||
| مطالعات طراحی شهری ایران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله مروری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/iuds.2026.55792.1180 | ||
| نویسندگان | ||
| عصمت پای کن* ؛ شادی رجائی؛ الهه خادم ارکانی | ||
| گروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران | ||
| چکیده | ||
| فضاهای گمشده بهعنوان یکی از پدیدههای بارز شهر معاصر، عرصههایی هستند که از ساختار عملکردی و معنایی شهر جدا افتادهاند. با وجود اهمیت روزافزون این موضوع، ادبیات موجود از پراکندگی مفهومی و فقدان چارچوب یکپارچه رنج میبرد. این پژوهش با هدف ارائه تعریفی جامع، گونهشناسی نظاممند و مدل مفهومی یکپارچه برای بازآفرینی فضاهای گمشده، با رویکرد مرور نظاممند ، پیروی از پروتکل PRISMA 2020و جستجوی منظم در پایگاههای علمی انجام شد. از میان 178 مطالعه اولیه، ۲۳ مطالعه کلیدی براساس معیارهای ورود و خروج مشخص انتخاب شدند. تحلیل دادهها با روش تحلیل تماتیک سهسطحی انجام شد که منجر به استخراج ۸۵ کد اولیه و ۱۶ مضمون اصلی در سه لایه متناظر با اهداف پژوهش شد. یافتهها نشان داد فضاهای گمشده پدیدهای چندبعدی هستند که در تقاطع پنج بعد اصلی شکل میگیرند: گسست از ساختار شهر و فقدان تعریف فضایی، از دستدادن کارکرد و رکود اقتصادی، طرد اجتماعی و زوال معنا و هویت، شکست برنامهریزی و رهاشدگی مدیریتی و فرصتهای پنهان برای بازآفرینی. پنج چارچوب اصلی برای دستهبندی شناسایی شد: براساس چگونگی شکلگیری، جایگاه در ساختار شهر، مقیاس و نوع مشکل، وضعیت فیزیکی، و طبقهبندیهای تحلیلی و در نهایت شش دسته راهبرد بازآفرینی استخراج شد که از مبانی نظری تا اجرای عملیاتی را پوشش میدهند. در نتیجه این مطالعه با ارائه تعریف یکپارچه، گونهشناسی جامع و مدل مفهومی سهلایهای، چارچوبی علمی برای درک و مواجهه با فضاهای گمشده فراهم میآورد. یافتهها تأکید میکنند که بازآفرینی موفق این فضاها نیازمند رویکرد تشخیصی، مداخله یکپارچه و توجه همزمان به ابعاد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، زیستمحیطی و مدیریتی است. این چارچوب میتواند بهعنوان ابزاری راهنما برای طراحان، برنامهریزان و سیاستگذاران شهری در تبدیل فضاهای گمشده از عناصر منفعل به محرکهای فعال ارتقای کیفیت شهری مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فضاهای گمشده؛ بازآفرینی شهری؛ مرور نظاممند؛ تحلیل تماتیک؛ PRISMA | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 80 |
||