| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 916 |
| تعداد مقالات | 8,202 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,918,403 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,468,829 |
وجود ذهنی در حکمت صدرایی: اقوی یا اضعف؟ واکاوی مبانی و لوازم | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقاله 3، دوره 26، شماره 1 - شماره پیاپی 98، اردیبهشت 1405، صفحه 37-48 اصل مقاله (659.59 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2026.55587.3370 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین خرسندی امین1؛ محمدعلی وطن دوست* 2؛ علیرضا کهنسال3 | ||
| 1دانشجوی دکتری حکمت و فلسفه اسلامی ، گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد، ایران. | ||
| 2استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد، ایران . | ||
| 3دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تقسیم وجود به ذهنی و خارجی، از مباحث تقسیمی وجود است. وجود خارجی، وجودی است که ماهیت متحد با آن، همراه با آثار، و وجود ذهنی وجودی است که ماهیت همراه با آن، بدون آثار است. مسئلة کنونی، بررسی قوت و ضعف وجود ذهنی در مقایسه با وجود خارجی است. باتوجهبه اینکه تمام صورتهای ذهنی مجرّدند، این گمان که وجود ذهنی اقوی از وجود خارجی است، قوت میگیرد. ازسویی، پیوند وجود ذهنی با حیثیت عدم ترتّب آثار، گمانِ ضعف آن را تقویت میکند. نوشتار حاضر، در صدد است قوت و ضعف وجود ذهنی را نخست فارغ از اندیشة ملاصدرا، سپس برپایۀ آرای وی مورد بررسی قرار دهد. بدینمنظور، با تحلیل حقیقت وجود ذهنی و خارجی و اقامة شواهدی چند، به بررسی این مسئله میپردازیم. در ادامه، به تحلیل دیدگاه صدرالمتألهین در این خصوص پرداخته، و دو طرح وی را در این مورد شرح و بسط میدهیم. بررسی دو طرح صدرایی نشان از آن دارد که وی در نهایت، به اقوی بودن وجود ذهنی گراییده است. تبیین چرایی ضعف وجود ذهنی در قیاس با وجود خارجی و نقد اقوائیت وجود ذهنی در حکمت صدرایی، دو مهمّی است که این نوشتار بدان میپردازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| وجود خارجی؛ وجود ذهنی؛ ترتّب آثار؛ صدرالمتألهین | ||
| مراجع | ||
|
آملی، محمدتقی (بیتا). درر الفوائد (تعلیقة علی شرح المنظومة للسبزواری). قم: موسسة مطبوعاتی اسماعیلیان.
جوادی آملی، عبدالله (1386ش). رحیق مختوم. قم: نشر اسراء.
جوادی، محسن؛ کوهی، توکّل؛ باران، سدات (1391ش). وجود ذهنی از دیدگاه ملاصدرا. حکمت صدرایی، 1(1)، 46-33. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23221992.1391.1.1.4.6
زنوزی، علی بن عبدالله (1378ش). مجموعه مصنّفات حکیم مؤسس آقا علی مدرّس زنوزی. تهران: اطلاعات.
سبزواری، هادی بن مهدی (1369ش). شرح المنظومة. (مصحّح و محقّق: حسن حسنزادة آملی). تهران: نشر ناب.
شجاری، مرتضی (1387ش). تفاوت علم و وجود ذهنی در معرفت شناسی ملاصدرا و بررسی نتایج آن. آینۀ معرفت، 8(1)، 26-1.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1368ش). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. قم: مکتبة المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1382ش). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. (باشراف: سید محمد خامنهای و تصحیح: سید مصطفی محقّق داماد). تهران: انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
طباطبایی، سید محمدحسین (1368ش). تعلیقات اسفار. قم: مکتبة المصطفوی.
طباطبایی، سید محمدحسین (1416ق). نهایة الحکمة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی. قم: بیدار.
فخررازی، محمد بن عمر (بیتا). المباحث المشرقیة. قم: بیدار.
قطبالدین شیرازی، محمود بن مسعود (1392ش). شرح حکمة الإشراق. (مصحّح: نجفقلی حبیبی و حسین ضیایی). تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
قطبالدین رازی، محمد بن محمد (1403ق). شرح الإشارات و التنبیهات مع المحاکمات. قم: نشر البلاغة.
لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (1425ق). شوارق الإلهام فی شرح تجرید الکلام. قم: مؤسسة الإمام الصادق(ع).
یزدانی، محمد؛ قاسمی، اعظم؛ ذکیانی، غلامرضا (1398ش). نقد تمایز علم از وجود ذهنی در معرفت شناسی صدرایی. جاویدان خرد، 16(35)، 233-261. https://doi.org/10.22034/iw.2019.193062.1340 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 106 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 51 |
||