| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 912 |
| تعداد مقالات | 8,158 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,837,011 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,332,463 |
تناوبهای صرفی ـ واجی در صورتهای فعلی: نمونة موردی گویش گالشی اشکورات | ||
| زبانشناسی و گویشهای ایرانی | ||
| دوره 10، شماره 3، دی 1404، صفحه 27-48 اصل مقاله (1.44 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jlil.2026.54879.1453 | ||
| نویسندگان | ||
| گلناز مدرسی قوامی* ؛ ادناز اویسی | ||
| گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل فرایندهای صرفیـواجی در ساخت افعال گالشی اشکورات، در چارچوب واجشناسی زایشی قاعدهبنیاد انجام شده است. برای نیل به این هدف، صد فعل گویش گالشی اشکورات از طریق مصاحبة میدانی با گویشوران بومی در بازۀ سنی ۴۵ تا ۸۷ سال گردآوری و با استفاده از الفبای آوایی بینالمللی آوانویسی و تقطیع تکواژی شدند. در تحلیل دادهها تمرکز اصلی بر بررسی تناوبهای واجی در ستاکهای حال و گذشته افعال و تعامل آنها با تکواژهای گذشتهساز و پیشوندهای تصریفی بود. صورت زیربنایی هر تکواژ بر اساس شواهد درونپیکرهای تعیین گردید و قواعد واجی مرتبط با اشتقاق صورتهای روبنایی استخراج شد. در مواردی که بیش از یک قاعدة واجی در فرایند اشتقاق دخالت داشت، روابط ترتیبی میان قواعد یعنی تعاملهای زمینهافزا، زمینهکاه، عکس زمینهافزا و عکس زمینهکاه مشخص گردید. تحلیل دادهها نشان داد که ستاکهای فعلی در گویش اشکورات در همنشینی با پسوندهای گذشتهساز و پیشوندهای تصریفی دچار تناوبهای منظم واجی از جمله حذف، هماهنگی واکهای و درج همخوان میشوند که از طریق قواعد واجشناسی زایشی قابل تبییناند. برخی از تناوبها در ستاکهای فعلی ریشه در تحولات تاریخی زبانهای ایرانی دارند، در حالی که برخی دیگر حاصل تعاملات همزمانی و بافت آوایی خاص این گویشاند. این پژوهش توانسته است با بهرهگیری از رویکرد قاعدهبنیاد واجشناسی زایشی تصویری دقیق از تعامل صرف و واجشناسی در ساخت افعال گویش گالشی اشکورات ارائه دهد و بر اهمیت تحلیلهای درونپیکرهای و توجه به روابط تعاملی قواعد در فهم ساختهای زبانی تأکید نماید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گویش گالشی اشکورات؛ فرایندهای صرفی ـ واجی؛ ستاکهای فعلی؛ پسوند گذشتهساز؛ پیشوندهای تصریفی | ||
| مراجع | ||
|
بازن، مارسل، کریستیان برومبرژه، اصغر عسکری خانقاه و اصغرکریمی (1365). گیلان و آذربایجان شرقی، نقشهها و اسناد مردمشناختی، ترجمۀ مظفر امین فرشچیان. تهران: توس.
جهانگیری، نادر (1352). بررسی تعداد، توزیع و گسترش گویشهای رایج در استان مازندران. پایاننامۀ کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه تهران.
حسندوست، محمد (1395). فرهنگ ریشهشناختی زبان فارسی. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
رنجبر، محمود و رقیه رادمرد (1382). بررسی و توصیف گویش گالشی. رشت: گیلکان.
صادقی، علیاشرف (1380). «تحول خوشۀ صامت آغازی»، مسائل تاریخی زبان فارسی (مجموعۀ مقالات). تهران: انتشارات سخن.
صفری، ابراهیم (1395). «توصیف و تحلیل فرایندهای واجی گویش گالشی: رویکرد بهینگی»، جستارهای زبانی، 2 (30)، 143-163.
کرد زعفرانلو کامبوزیا، عالیه (1385). واجشناسی رویکردهای قاعده بنیاد. تهران: انتشارات سمت.
کیا، صادق (1390). واژهنامۀ شصت و هفت گویش ایرانی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
مدرسی قوامی، گلناز. (1394). فرهنگ توصیفی آواشناسی و واجشناسی. تهران: انتشارات علمی.
ملایی پاشایی، سیفاله (1401). «گالشی یا گُداری؟ یک مطالعۀ موردی»، زبانشناسی و گویشهای ایرانی، شماره 11، 157- 168.
شکری، گیتی (1385). گویش رامسر. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
Borjian, H. and M. Borjian. (2008). “The Last Galesh Herdsman: Ethno-linguistic materials from South Caspian rainforests”, Iranian Studies, 14 (3), 365-401. Labov, W. (1972). Sociolinguistic Patterns. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. Shokri, G., C. Jahani, and H. Barani. (2013). “When Tradition Meets Modernity: Five Life Stories from the Galesh Community in Ziarat, Golestan, Iran”, Studia Iranica Upsaliensia, 21, Acta Universitatis Upsaliensis. ISSN 1100-326X; urn:nbn:se:uu:diva. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 130 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 49 |
||