| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 903 |
| تعداد مقالات | 8,081 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,203,876 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 12,848,349 |
مسئله اینهمانیِ شخصی؛ بازنگاهی دیگر به آموزۀ «تجدد امثال» و تحلیل انتقادی آن | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقاله 1، دوره 25، شماره 4 - شماره پیاپی 97، اسفند 1404، صفحه 3-20 اصل مقاله (847.92 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2025.54137.3281 | ||
| نویسنده | ||
| رضا اسکندری* | ||
| دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| نظریۀ «تجدد امثال» در عرفان نظری بهعنوان تبیینی از خلق دائم و تغییر مستمر در عالم مطرح شده است؛ اما بهلحاظ متافیزیکی با چالشِ اساسی فقدان «اینهمانی شخصی» و «اینهمانی وجودی» مواجه است. این پژوهش با تحلیل تطبیقی تفاسیر مختلفِ تجدد امثال، شامل حرکت جوهری امتدادی، حرکت غیرامتدادی و تغییر دفعی، نشان میدهد که هریک از این تفسیرها با بحران فقدان اینهمانیِ متافیزیکی همراه است. همچنین، راهحلهای پیشنهادی عارفان، ازجمله مفهوم «نفَس رحمانی، بهمثابۀ جوهر ثابت عالم» و «عین ثابت» که بهمنظور حفظ ثبات جوهری در برابر تغییرات ظاهری (عرضی) ارائه شدهاند، ازنظر این پژوهش ناکافی بوده و نتوانستهاند مسألۀ بنیادین حفظ هویت شخصی و وجودی را بهطور کامل پاسخ دهند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تفسیرهای مختلف تجدد امثال، همگی در حفظ اینهمانی شخصی و وجودی ناکاماند، و تنها صورت قابلدفاع آن، حرکت جوهری غیرامتدادی است که با وجود ظرفیت تبیینی بالا، هنوز نیازمند تبیینهای متافیزیکی دقیقتر است. این پژوهش با روش تحلیلی ـ توصیفی بهمنظور رفع ابهامات فلسفی و معرفتشناختی مرتبط با نظریۀ تجدد امثال، گامی درجهت تقویت فهم منسجم و دقیقتر آن در سنت عرفان و فلسفه اسلامی برداشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تجدد امثال؛ خلق مدام؛ اینهمانی وجودی؛ اینهمانی شخصی؛ نفس رحمانی؛ حرکت جوهری | ||
| مراجع | ||
|
ابن ترکۀ اصفهانی، صائنالدین علی بن محمد (1360ش). التمهید فی شرح قواعد التوحید. (تصحیح: سیدجلالالدین آشتیانی). تهران: انجمن فلسفۀ ایران.
ابنعربی، محیالدین (1418ق). الفتوحات المکیۀ. (مقدمه: محمدعبدالرحمن المرعشی)، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ابنعربی، محیالدین (1946). فصوص الحکم. قاهره: دار احیاء الکتب العربیّۀ.
ابنرشد، محمد بن احمد (1377). تفسیر مابعدالطبیعه. تهران: انتشارات حکمت.
ابنرشد، محمد بن احمد (1366ش). کتاب السماع الطبیعی. حیدرآباد دکن: دائرۀ المعارف العثمانیۀ.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1376ش). الهیات من کتاب الشفاء. (تحقیق: حسن حسنزاده آملی). قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1383ش). دانشنامه علایی [طبیعیات]. (تصحیح: محمد مشکوة). همدان: دانشگاه بوعلی سینا.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1364ش). النجاة. تهران: انتشارات مرتضوی.
اژدر، علیرضا (1391ش). بررسی انتقادی نظریّۀ حرکت جوهری ملاصدرا. حکمت صدرایی، 1(1)، 7-22.
اسکندری، رضا؛ شیخ شعاعی، عباس (1404ش). سازگاری آموزۀ وحدت شخصی وجود با تحقق کثرات از دیدگاه صدرالمتألهین. حکمت صدرایی، 13(1)، 1-18. DOI: https://doi.org/10.30473/pms.2024.71287.2084
امینینژاد، علی (1390ش). حکمت عرفانی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
ایزوتسو، توشیهیکو (1383ش). آفرینش، وجود و زمان. (ترجمه: مهدی سررشتهداری). تهران: انتشارات مهراندیش.
باقریان، رسول (1392ش). ملاک اینهمانی در تجدد امثال. معارف عقلی، 28، 49-62.
بغدادی، ابوالبرکات بن علی بن ملکا (1358ش). الکتاب المعتبر فی الحکمة. حیدرآباد دکن: دایرة المعارف العثمانیة.
تفتازانی، مسعود بن عمر (1419ق). شرح المقاصد. (تحقیق: عبدالرحمن عمیره). بیروت: عالم الکتب.
جامی، عبدالرحمن (1425ق). شرح فصوص الحکم (الجامی). (تصحیح: عاصم ابراهیم الکیالى الحسینى الشاذلى الدرقاوى). بیروت: دار الکتب العلمیه.
جامی، عبدالرحمن (1370ش). نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص. (تصحیح: سیدجلالالدین آشتیانی). تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزرات ارشاد اسلامی.
جندی، مویدالدین (1381ش). شرح فصوصالحکم. (تصحیح: سید جلالالدین آشتیانی). قم: بوستان کتاب.
جوادی آملی، عبدالله (1386ش). رحیق مختوم. قم: مرکز نشر اسراء.
جوادی آملی، عبدالله (1393ش). تجدد امثال. حکمت اسراء، 6(2)، 5-17.
حلی، حسن بن یوسف (1413ق). کشف المراد فی شرح تجرید و الاعتقاد. (تصحیح: حسن حسنزاده). قم: جماعۀ المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
خوارزمی، تاجالدین حسین بن حسن (1368ش). شرح فصوص الحکم. تهران: انتشارات مولی.
سالاری، عزیزالله (1377ش). حرکت جوهری و خلق مدام. کیهان اندیشه، 78، 103-118.
شبستری، شیخ محمود (1382ش). گلشن راز. (تصحیح: محمد حماصیان). کرمان: انتشارات خدمات فرهنگی.
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم (1415ق). الملل و النحل. (تحقیق: علی فاعور). بیروت: دار المعرفه.
شهیدی، سیدجعفر (1373ش). شرح مثنوی (شهیدی). تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
صادقی، نفسیه؛ بهارنژاد، زکریا (1400ش). تجدد امثال از دیدگاه اشاعره و مولانا. آیینۀ معرفت، 21(2)، 17-36.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1368ش). الحکمۀ المتعالیۀ فی الاسفار العقلیۀ الاربعۀ. قم: مکتبۀ المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1363ش). المشاعر. (بهاهتمام: هانری کربن). تهران: کتابخانۀ طهوری.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1360ش). الشواهد الربوبیۀ فی المناهج السلوکیۀ. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1382ش). شرح و تعلیقه صدرالمتالهین بر الهیات شفاء. (تحقیق: محمد خامنهای). تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
طباطبایی، سید محمدحسین (1387ش). مجموعه رسائل. (گردآورنده: هادی خسروشاهی). قم: بوستان کتاب.
عبودیت، عبدالرسول، (1388ش). درآمدی بر نظام حکمت صدرایی. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
عضد الدین ایجی، عبدالرحمن بن احد (1998). شرح المواقف. (شرح: علی بن محمد جرجانی). بیروت: دار الکتب العلمیه.
عضد الدین ایجی، عبدالرحمن بن احد (1407ق). المطالب العالیه من العلم الألهی. (تحقیق: احمد حجازی). بیروت: دار الکتب العربی.
فناری، محمد بن حمزه (1384ش). مصباح الأنس. (تصحیح: محمد خواجوی). تهران: انتشارات مولی.
فنایی اشکوری، محمد (1385ش). حرکت جوهری و تجدید امثال: تأملات و پرسشها. معرفت فلسفی، 3(4)، 11-43.
فیاضی، غلامرضا (1393ش). علم النفس فلسفی. قم: موسسۀ آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
فیض کاشانی، ملامحسن (1387ش). مجموعه رسائل فیض. (تصحیح: محمد امامی کاشانی، بهزاد جعفری). تهران: نشر مدرسۀ عالی شهید مطهری.
فیض کاشانی، ملامحسن (1423ق). الحقائق فی محاسن الاخلاق. (تصحیح: محسن عقیلی). قم: دار الکتاب الاسلامی.
قونوی، صدرالدین (1375ش). النفحات الالهیۀ. (تصحیح: محمد خواجوی). تهران: انتشارات مولی.
قیصری، داوود بن محمود (1375ش). شرح فصوص الحکم. (تصحیح و تعلیق: سید جلالالدین آشتیانی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کندی، یعقوب بن اسحاق (1369ش). رسائل الکندی الفلسفیه. قاهره: مطبعۀ الاعتماد بمصر.
لاهیجی، شمسالدین محمد (1385ش). مفاتیح الاعجاز فی شرح گلشن راز. (تصحیح: محمدرضا برزگر خالقی و عفت کرباسی). تهران: انتشارات زوار.
ماتریدی، محمد بن محمد (1426ق). تأویلات أهل السنۀ. (تحقیق: باسلوم مجدی). بیروت: دار الکتب العلمیۀ.
مصباح یزدی، محمدتقی (1366ش). آموزش فلسفه. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
مطهری، مرتضی (1376ش). مجموعه آثار استاد شهید مطهری. تهران: انتشارات صدرا.
میرداماد، محمد بن باقر بن محمد (1381ش). مصنفات میرداماد. (گردآورنده: عبدالله نورانی). تهران: نشر انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
همایی، جلالالدین (1356ش). تجدد امثال و حرکت جوهری. جاویدان خرد، (5)، 1-24.
همایی، جلالالدین (1381ش). دو رساله در فلسفۀ اسلامی. تهران: موسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 45 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 14 |
||