| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 916 |
| تعداد مقالات | 8,202 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,918,411 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,469,271 |
تحلیل نقش مورفولوژی شهری بر آسایش حرارتی فضاهای باز شهری در فصل گرم (نمونه موردی: محله دهکده المپیک و شهرک زیبادشت در منطقه 22 تهران) | ||
| مطالعات طراحی شهری ایران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 اسفند 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/iuds.2026.55532.1139 | ||
| نویسندگان | ||
| سعیده علیکائی* 1؛ مهدیه رهائی2؛ مهرنوش عربزاده کربلا2 | ||
| 1استادیار، گروه طراحی شهری، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2گروه طراحی شهری، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| با تشدید تغییرات اقلیمی و افزایش تنشهای حرارتی در شهرها، تحلیل نقش مورفولوژی شهری در شکلدهی شرایط خرداقلیمی و آسایش حرارتی فضاهای باز شهری به یکی از چالشهای اساسی برنامهریزی و طراحی شهری تبدیل شده است. هدف این پژوهش، تبیین نقش فعال و دینامیک ویژگیهای مورفولوژیک شهری در تولید الگوهای خرداقلیمی و بررسی رابطهی علّی و همزمان میان شاخصهای سهبعدی مورفولوژیک، متغیرهای خرداقلیم و آسایش حرارتی کاربران در مقیاس محله است. پژوهش با رویکردی بینرشتهای و در چارچوبی مفهومی–تحلیلی سلسلهمراتبی انجام شده است؛ بدین منظور از شبیهسازی عددی خرداقلیم در نرمافزار ENVI-met بههمراه تحلیلهای فضایی کمی استفاده شده است. دو بافت شهری با مورفولوژی متفاوت در منطقه ۲۲ شهر تهران (دهکده المپیک و زیبادشت) که از نظر الگوی هندسی، تراکم ساختمانی و پوشش گیاهی تمایز معناداری دارند، بهعنوان نمونههای موردی انتخاب شدند. یافتهها نشان میدهد که مورفولوژی شهری از طریق کنترل همزمان تابش خورشیدی، تهویه طبیعی و تبادل حرارت و رطوبت، نقش تعیینکنندهای در شکلدهی شرایط خرداقلیمی و تجربه حرارتی کاربران دارد. بافت کمتراکم و کمارتفاع دهکده المپیک، بهواسطه ضریب دید آسمان بالاتر، پیوستگی فضایی و حضور پوشش گیاهی، توزیع یکنواختتر دما، تهویه پایدارتر و تعادل رطوبتی مناسبتری را فراهم میکنند. در مقابل، بافت متراکم و بلندمرتبه زیبادشت، علیرغم سایهاندازی موضعی، بهدلیل انسداد جریان هوا و محصوریت فضایی، مستعد ناهمگنی حرارتی و انباشت همزمان گرما و رطوبت هستند. نتایج پژوهش تأکید میکند که آسایش حرارتی در فضاهای باز شهری، حاصل یک زنجیره علّی چندسطحی و غیرخطی است که ریشه در منطق فضایی و کالبدی شهر دارد. این امر بر ضرورت ایجاد تعادل پویا میان تراکم، ارتفاع، هندسه معابر و جانمایی هدفمند پوشش گیاهی تأکید داشته و شبیهسازی خرداقلیمی را بهعنوان ابزاری مؤثر برای پشتیبانی از تصمیمگیریهای طراحی و برنامهریزی شهری در مواجهه با تنشهای حرارتی معرفی میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مورفولوژی شهری؛ خرداقلیم شهری؛ آسایش حرارتی؛ شبیهسازی ENVI-met | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 195 |
||