| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 916 |
| تعداد مقالات | 8,202 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,918,428 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,469,637 |
تحلیل تطبیقی ماهیت صورتهای ذهنی در فلسفۀ پرایس و حکمت متعالیه | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقاله 1، دوره 26، شماره 1 - شماره پیاپی 98، اردیبهشت 1405، صفحه 3-18 اصل مقاله (839.14 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2026.55297.3353 | ||
| نویسندگان | ||
| عباس اسالم1؛ قاسم کاکائی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| 2استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با تمرکز بر مسئلة «ماهیت صور ذهنی» میکوشد نسبت میان نظریة اچ.اچ. پرایس و تبیینهای حکمت متعالیه، بهویژه در اندیشة ملاصدرا را روشن و ظرفیت آنها را برای تفسیر پدیدههای فراروانشناسانه، مانند تلهپاتی، تسخیر مکانها و روانجنبانی، ارزیابی کند. هدف اصلی تحقیق، استخراج نقاط اشتراک و افتراق دو رویکرد و نشاندادن امکان تکمیل متقابل آنها در چارچوبی جامعتر است. در این پژوهش با روش توصیفی˗تحلیلی و تطبیقی نخست مبانی روششناختی و هستیشناختی دیدگاه تجربهگراییِ مبتنیبر شواهد فراروانشناسانه در پرایس و استدلال عقلی˗وجودشناختی در حکمت متعالیه بازسازی شده، سپس مؤلفههای اصلی در باب صور ذهنی، ازجمله واسطهگی میان ماده و فراماده، پایداری و حیات، بیان سمبولیک و امکان ارتباط با غیر، بهصورت مقایسهای تحلیل گردیده است. براساس یافتهها، هر دو نظریه، این صور، نه کاملاً مادی و نه صرفاً ذهنیاند، بلکه در مرتبهای میان این دو قرار دارند. اما پرایس گرایش به استقلال نسبی آنها و نسبتدادن ویژگیهایی چون «خاصیت تلهپاتیک» به خودِ ایدهها دارد. درحالیکه حکمت متعالیه این ویژگیها را به «تشأن نفس» و مراتب وجودی آن بازمیگرداند. بازخوانی نظریة پرایس در پرتو مبانی صدرایی میتواند انسجام متافیزیکی تبیین را تقویت و توان پاسخگویی به دادههای تجربیِ مورد نظر پرایس را حفظ نماید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پرایس؛ حکمت متعالیه؛ صورت ذهنی؛ تلهپاتی؛ سمبولیک؛ ملاصدرا | ||
| مراجع | ||
|
حسنزاده آملی، حسن (۱۳۸۲ش). دو رسالة مثل و مثال. تهران: طوبی.
حسنزاده آملی، حسن (۱۳۸۷ش). شرح فارسی الاسفار الاربعه. قم: بوستان کتاب.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (۱۳۴۱ش). عرشیه. اصفهان: دانشکدة ادبیات و علوم انسانی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (۱۳۶۰ش). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (۱۳۶۳ش). مفاتیح الغیب. تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (۱۳۶۸ش). الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة. قم: مکتب المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (۱۳۷۵ش). مجموعه رسائل فلسفی صدرالمتألهین. تهران: حکمت.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (بیتا). المبدأ و المعاد. بیجا: بینا.
طباطبایی، محمدحسین (۱۴۳۲ق). نهایة الحکمة. قم: جامعة مدرسین حوزة علمیة قم. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 113 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 45 |
||