| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 924 |
| تعداد مقالات | 8,295 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,557,958 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,968,025 |
آگاهیهای تازه از آثار نُقطویان با تکیه بر احوال و اشعار نویافتهی امری شیرازی | ||
| شعر پژوهی(بوستان ادب) | ||
| مقاله 4، دوره 18، شماره 2 - شماره پیاپی 68، شهریور 1405، صفحه 65-80 اصل مقاله (1.65 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jba.2025.53096.4637 | ||
| نویسنده | ||
| حمیدرضا فهندژسعدی* | ||
| دانشجوی دکتر ی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران. تهران. ایران | ||
| چکیده | ||
| شیخ ابوالقاسم محمّد امری شیرازی (مقتول به سال 999 ق) ظاهراً از نوادگان بایزید بسطامی بوده است و از اشخاص برجستهی فرقهی نقطویّه در نیمهی دوم قرن دهم به شمار میآید. نهضت فکری نقطویّه که ابوالقاسم امری چشم و جان خود را برای ترویج و اصلاح آن از دست داد، در سال 800 ق، به وسیلهی محمود پسیخانی بنیان نهاده شد و پس از حدود دویست سال جنبش آشکار و نهان به سبب مخالفتها و سرکوبهای شدید و مکرّر صفویان، ریشهکن شد و بیشتر آثار مکتوب این فرقه از میان رفت. به سبب کمبود منابع و همچنین خودداری مورّخان و تذکرهنویسان از ذکر نقطویان، تا کنون اثر جامعی دربارهی تاریخ و عقاید آنان شکل نگرفته است. هدف این تحقیق آن است که با مطالعه و بازسازی احوال و آثار امری شیرازی، ورقی به تاریخ فرقهی نقطویّه و سطری به تاریخ اندیشگانی ایران بیفزاید. ابتدا مختصری به معرفی فرقهی نقطویّه، مؤسّس و آثارش پرداخته میشود. سپس میکوشد تا بر اساس منابع دستاوّل و گفتههای خود شیخ ابوالقاسم امری شیرازی، زندگینامهای نسبتاً قابل قبول از این اندیشمند ارائه دهد. بازسازی تاریخهای کلیدی زندگانی او، تأمّلاتی در نقطویگری او با پسزمینهای شیعی و نیز اسماعیلیبودن او، از مهمترین مطالب این بخش است. سپس، ضمن بازخوانی و بررسی آثار بهجای مانده از امری شیرازی، به معرّفی چهار منظومهی نویافته از وی، با نامهای ذکر و فکر، انوارالعیون، سرّ الف و محیطالمعانی پرداخته شده است. این منظومهها به مناسبت دربرداشتن اندیشهها و باورهای نقطویان بسیار ارزشمند، و استفاده از آنها برای تدوین عقاید و نظریّات این فرقه ضروری و کارآمد است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نقطویّه؛ امری شیرازی؛ آثار نویافته؛ ذکر و فکر؛ انوارالعیون؛ سرّ الف؛ محیطالمعانی | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
آذری اسفراینی، حمزه بن علی. (۱۳۸۹). دیوان. تصحیح احمد شاهد، اسفراین: آستوئن.
امری شیرازی، ابوالقاسم محمّد. (بیتا). سرّ الف. نسخهی خطّی کتابخانهی آیتالله گلپایگانی، قم: شمارهی ۲/۷۸۰۲ ـ ۱۸۲/۳۹.
ــــــــــــــــــــــــــــ. (بیتا). مثنوی فکر و ذکر. نسخهی خطّی کتابخانهی موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی: شمارهی ۵/۱۱۰۹.
اوحدی دقاقی بلیانی، تقی الدین محمّد. (۱۳۸۸). عرفاتالعاشقین و عرصاتالعارفین. ج۱. تصحیح محسن ناجی نصرآبادی، تهران: اساطیر.
ایوانف، ولادیمیر؛ کربن، هانری. (۱۳۸۲) مکاتبات. بهکوشش زابینه اشمیتکه، ترجمهی ع. روحبخشان، تهران: مجلس شورای اسلامی.
بداؤنی، عبدالقادر بن ملوکشاه. (۱۳۸۰). منتخبالتواریخ. تصحیح مولوی احمدعلی صاحب [با مقدمه و اضافات توفیق ه. سبحانی] ج۲، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
کاشانی، تقیالدین. (۱۳۸۴). خلاصهالاشعار: بخش کاشان، به کوشش ادیب برومند وکهنمویی، تهران: میراث مکتوب.
جنگ اشعار. (بیتا). نسخهی خطّی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران: شمارهی ۲۶۲۰.
جنگ اشعار. (بیتا). نسخهی خطّی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران: شمارهی ۵۴۰۰.
جنگ اشعار. (بیتا). نسخهی خطّی کتابخانه ملی: شمارهی ۶۳۷.
حاجب شیرازی، حیدرعلی. (۱۳۷۲). دیوان به انضمام: ترجیعبند عشقنامه امری شیرازی. به اهتمام مهدی آصفی، تهران: جمهوری.
حسینی فسائی، میرزاحسن. (۱۳۶۷). فارسنامهی ناصری. تصحیح و تحشیه منصور رستگارفسائی، تهران: امیرکبیر.
خوشگو، بندرابن داس. (۱۳۸۹). سفینهی خوشگو. دفتر دوم، تصحیح اصغر کلیم، تهران: مجلس شورای اسلامی.
داور، شیخ مفید. (1371). مرآتالفصاحه. تصحیح محمود طاووسی، شیراز: نوید.
دهخدا، علیاکبر. (1377). لغتنامهی دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
ذکاوتی قراگزلو، علیرضا. (1366). «نگاهی تازه به منابع نقطویه». تحقیقات اسلامی، 1 (4)، 31-39.
ــــــــــــــــــــــ . (۱۳۶۸). «نگاهی دیگر به نقطویّه». معارف، 4 (۱و۲)، 55-۶۲. http://noo.rs/tBMPx.
ــــــــــــــــــــــ. (۱۳۷۴). «آگاهیهای دیگر از نقطویّه». معارف، 10 (۳۲)، 67-۷۲. http://noo.rs/VRNyi.
ــــــــــــــــــــــ. (۱۳۷۵). «نقطویّه در تاریخ و ادب». معارف، 11(۳۸)، 32-42. http://noo.rs/zz8lv.
ـــــــــــــــــــــ . (۱۳۷۸). «دهدارشیرازی و نقد عقاید نقطویّه». آیینهی میراث، 2 (1و 2)،۲1-۲4.
رازی، امیناحمد. (۱۳۷۸). هفتاقلیم. تصحیح محمد طاهری، تهران: سروش.
رضاقلیخان، هدایت. (۱۳۴۴). ریاضالعارفین. بهکوشش مهرعلیگرگانی، تهران: کتابفروشی محمودی.
رکنزاده (آدمیت)، محمّدحسین. (۱۳۳۷). دانشمندان و سخنسرایان فارس. ج۱، تهران: کتابفروشیهای خیّام و اسلامیه.
شیروانی، زینالعابدین. (بیتا). بستانالسّیاحه. تهران: سنایی و محمودی.
فهندژسعدی، حمیدرضا. (1398الف). تحقیق در احوال و آثار امری شیرازی. پایاننامهی کارشناسی ارشد دانشگاه تهران.
ــــــــــــــــــــــ (1398ب). «اصطلاحات آیین نقطویّه در گزارشها و اوراق بهجایمانده». سومین همایش بینالمللی زبان و ادبیات فارسی همدان. https/civilica.com/doc/1001027
کیا، صادق. (۱۳۹۲). نقطویان یا پسیخانیان. تهران: اساطیر.
کیخسرو اسفندیار. (۱۳۶۲). دبستان مذاهب. به اهتمام رحیم رضازادهی ملک، تهران: طهوری.
گلچین معانی، احمد. (1359). تذکرهی پیمانه. مشهد: دانشگاه مشهد.
نفیسی، سعید. (1344). تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی. تهران: کتابفروشی فروغی.
نهاوندی، عبدالباقی. (۱۳۸۱). مآثر رحیمی، بخش سوم: زندگینامهها. به اهتمام عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
واله داغستانی، علیقلی. (۱۳۸۴) ریاضالّشعرا. ج۱، تصحیح محسن ناجی نصرآبادی، تهران: اساطیر.
یزدان مردان، امر و همکاران. (1379) فهرست نسخههای خطی انستیتو شرقشناسی و آثار خطّی تاجیکستان. قم: کتابخانهی آیتالله مرعشی نجفی.
Daftary, Farhad. (2012). Historical Dictionary of the Ismailis. United States of the America, The Scarecrow Press.
Daftary, Farhad. (1992). The Ismailis:Their History and Doctorines. Cambridge University press.
Ivanow.W. (1963 ). Ismaili Literature. Tehran.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 280 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 272 |
||
