| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 903 |
| تعداد مقالات | 8,081 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,203,734 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 12,848,164 |
تبیین و تحلیل سناریوهای زیست شبانه در فضاهای عمومی بافت تاریخی منطقه ۱۲ تهران با رویکرد آیندهپژوهی | ||
| مطالعات طراحی شهری ایران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/iuds.2026.55230.1121 | ||
| نویسندگان | ||
| مهسا قانع1؛ حسین خسروی* 2 | ||
| 1دکتری شهرسازی، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، ایران | ||
| 2استادیار گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| زیست شبانه بهعنوان یکی از مؤلفههای مهم کیفیت زندگی شهری، پویایی فرهنگی و کارکرد اقتصادی–اجتماعی شهرها، در سالهای اخیر توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است. با این حال، تحقق زیست شبانه در فضاهای عمومی، بهویژه در بافتهای تاریخی، با چالشهای کالبدی، مدیریتی و اجتماعی متعددی مواجه است و اغلب مطالعات موجود فاقد رویکرد آیندهنگر هستند. پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل سناریوهای محتمل زیست شبانه در فضاهای عمومی منتخب بافت تاریخی تهران و با بهرهگیری از رویکرد آیندهپژوهی انجام شد. روش پژوهش کیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل اثرات متقابل شاخصها بود. در گام نخست، با بهرهمندی از تکنیک دلفی و استفاده از نظرات 15 متخصص شش شاخص کلیدی شامل مقررات کنترل آلودگی صوتی، تنوع کاربریهای شبانه، حضور و نظارت پلیس، نورپردازی و مبلمان شهری، برگزاری رویدادها و حملونقل عمومی شبانه شناسایی شد. سپس حالتهای مختلف هر شاخص تعریف و ترکیبهای محتمل آینده با استفاده از سناریونویسی و تحلیل ماتریس سازگاری بررسی گردید. نتایج نشان میدهد که زیست شبانه پدیدهای چندبعدی و وابسته به تعامل همزمان مؤلفههای مدیریتی، اجتماعی و کالبدی است. سه سناریوی محتمل استخراج شد:دو سناریو با انسجام درونی نسبتا بالا و سازگاری کامل، و یک سناریو نامطلوب و ناپایدار. سناریوی نسبتا مطلوب، اجرای مؤثر مقررات، تنوع کاربریها، حضور فعال پلیس، ارتقای کیفیت محیط کالبدی و دسترسی کامل به حملونقل شبانه را برجسته میکند و زمینهساز افزایش امنیت و سرزندگی اجتماعی در شب میشود، در حالی که سناریوی نامطلوب کاهش همزمان این مؤلفهها را نشان میدهد که منجر به افول زیست شبانه میشود.یافته اصلی پژوهش نشان میدهد که پایداری زیست شبانه در بافت تاریخی تهران بیش از گسترش صرف فعالیتها، نیازمند تنظیمگری هوشمندانه، هماهنگی نهادی و برنامهریزی یکپارچه مبتنی بر آیندهنگری است. این نتایج میتواند بهعنوان مبنایی تحلیلی برای سیاستگذاری و برنامهریزی زیست شبانه در فضاهای عمومی شهری، بهویژه در بافتهای تاریخی، مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| زیست شبانه؛ فضاهای عمومی؛ سناریو نویسی؛ بافت تاریخی تهران | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 55 |
||