| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 929 |
| تعداد مقالات | 8,346 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,803,497 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,117,640 |
بررسی اثرپذیری داستان عامیانه‌ی کوراوغلو از آثار نظامی گنجوی با تکیه بر هفت‌پیکر و خسرو و شیرین | ||
| شعر پژوهی(بوستان ادب) | ||
| مقاله 6، دوره 18، شماره 2 - شماره پیاپی 68، شهریور 1405، صفحه 101-118 اصل مقاله (1.97 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jba.2025.53133.4640 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدحسین نیکداراصل* 1؛ فرود عبدالهی2 | ||
| 1دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران | ||
| 2کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران | ||
| چکیده | ||
| نظامی گنجه‌ای، از بزرگ‌ترین شاعران اثرگذار و صاحب‌سبک در داستان‌سرایی ادب فارسی، با آفرینش آثاری همچون خسرو و شیرین و هفت‌پیکر، مضامینی مانند خیر و شر، عشق و وفاداری را در ادبیات فارسی جاودانه کرده است. این مضامین در بسیاری از آثار ادبی پس از او بازتاب یافته‌اند؛ از جمله در داستان عامیانه‌ی کوراوغلو. این پژوهش به شیوه‌ی مطالعه‌ی تطبیقی و مکتب ادبیات تطبیقی فرانسوی، انجام شده است. تفاوت زبانی و مناسبت تاریخی در این شیوه‌ی پژوهش، تعیین‌کننده بوده‌است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که شروع داستان کوراوغلو با مضمون خیر و شر، به‌ویژه در ماجرای کورشدن علی‌کیشی توسط حسن پاشا، به‌گونه‌ای مستقیم از گنبد ششم هفت‌پیکر الهام گرفته شده‌است. به‌علاوه، نژاد اسبان در کوراوغلو که از دریاها می‌آیند، با نژاد اسب شبدیز در خسرو و شیرین همگونی‌های اساطیری دارند و آفرینش هر دو ریشه‌ی کهن ایرانی دارند و رفتارها و ظاهر اسبان (قیرآت و دورآت) در داستان کوراوغلو نیز با شبدیز و گلگون، همانندی قابل‌توجّه دارند. عنصر خواب نیز در هر دو اثر، به‌عنوان پیشگو و راهنما به‌کار رفته‌است. این پژوهش نشان می‌دهد که داستان‌های کوراوغلو در مضامین بنیادین خود، همچون خیر و شر، تقدّس اعداد، سفر و چشمه‌ی زندگی‌بخش به‌گونه‌ی مستقیم و غیرمستقیم تحت‌تأثیر آثار نظامی بوده‌اند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| کوراوغلو؛ نظامی؛ خسرو و شیرین؛ هفت‌پیکر؛ پنج‌گنج | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
آیدنلو، سجّاد. (1384). «اسب دریایی در داستان‌های پهلوانی». مطالعات ایرانی، 4 (7)، 15-38.
http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/323117
اسماعیلی، زیبا؛ خجسته، معصومه. (۱۴۰۰). «مؤلفه‌های ادبیات عامیانه در حکایت‌های هفت‌پیکر». مطالعات زبان فارسی (شفای دل سابق)، 10 (8)، 21-37. DOI:10.22034/JMZF.2021.141253.
امامی، نصرالله. (۱۴۰۰). نظامی گنجه‌ای و پنج‌گنج (جستاری در زندگی و شعر نظامی گنجه‌ای با گزیده‌ای از منظومه‌های او). تهران: سمت.
بیدمشکی، مریم. (1391). رمزپردازی و نشانه‌شناسی افسانه‌های هفت‌پیکر. تهران: سخن‌گستر.
بهرنگی، صمد. (۱۳۴۸). مجموعه‌ی مقاله‌ها. تبریز: شمس.
جان صدقه. (۱۳۷۸). «سنگ در اساطیر کهن». شعر زبان آشتی جهان است، ترجمه‌ی محمدرضا ترکی، 7 (۲۷)، ۱۶۴-۱۶۹. http://noo.rs/TAJvU
حسامپور، سعید؛ امیری، لیلا. (1396). «نمادینگی و دیگرسانی شبدیز و گلگون در خسرو و شیرین نظامی». پژوهشهای ادبی، 14(58)، 9-29. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17352932.1396.14.58.1.6
دوبوکور، مونیک. (1376). رمزهای زنده جان. ترجمه‌ی جلال ستاری، تهران: مرکز.
دوانی، فزونه؛ فشارکی، محمد؛ خراسانی، محبوبه. (1397). «شبدیز و گلگون، جلوه‌هایی از ایزد مهر و بهرام». متن‌شناسی ادب فارسی، 10 (2)، 1-15. https://doi.org/10.22108/rpll.2017.77365
زارعی، علی‌اصغر؛ خانمحمدی، محمدحسین. (1393). «فرضیه‌ای در باب پیوند شبدیز و آیین مهر». مطالعات ایرانی، 13 (25)، 141- 162. DOI:10.22103/jis.2014.952
رسمی، عاتکه؛ رسمی، سکینه. (۱۴۰۱). «بررسی تطبیقی اسطوره‌ی قیرآت در روایت‌های مختلف داستان کوراوغلی با اسب‌های اسطوره‌ای شاهنامه». پژوهشهای ادبی، 19(78)، 63-86.
DOI:https://doi.org/10.2634/Lire.19.78.3.
ــــــــــــــــــــــــــــ. (۱۳۹۴). «بررسی تطبیقی پیوند عشق و حماسه در شاهنامه‌ی فردوسی و داستان کوراوغلو». ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، 11 (۴۰)، 209-237. DOI:20.1001.1.20084420.1394.11.40.7.9
رئیس‌نیا، رحیم. (۱۳۶۸). کوراوغلو در افسانه و تاریخ، تبریز: نیما.
شوالیه، ژان؛ آلن، گربران. (1384). فرهنگ نمادها. ج2، ترجمه و تحقیق سودابه فضایلی، تهران: جیحون.
ـــــــــــــــــــــــــ. (1384). فرهنگ نمادها. ج 5، ترجمه و تحقیق سودابه فضایلی، تهران: جیحون.
صفا، ذبیح‌الله. (۱۳۹۵). خلاصه‌ی جلد اوّل و دوم تاریخ ادبیات در ایران از آغاز عهد اسلامی تا اوایل قرن هفتم هجری. تهران: فردوس.
ـــــــــــ. (۱۳۶۷). تاریخ ادبیات در ایران (۵ جلد). تهران: فردوس.
ـــــــــــ. (۱۳۴۹). گنج سخن (جلد دوم: از نظامی تا جامی). تهران: سینا.
طهماسب، محمّدحسین. (۱۳۸۷). حماسه‌ی کوراوغلو. ترجمه‌ی ولی راعی، تبریز: اختر.
غنیمیهلال، محمّد. (1987). الادب المقارن. بیروت: دارالعوده.
قاسمنژاد، علی. (1376). دانشنامه‌ی فارسی. به سرپرستی حسن انوشه، تهران: نشر وزارت ارشاد، ذیل ادب تطبیقی.
گلی، احمد؛ رجبی، رقیّه. (1389). «خواب در شاهنامه». کهن‌نامه‌ی ادب فارسی، 1 (1)، 73-92.
https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_29.html
متینی، جلال. (1370). «حکیم نظامی، شاعری اندیشه‌ور». ایران‌شناسی، 3 (3)، 455.
محسنی‌نیا، ناصر. (1393). ادبیات تطبیقی در جهان معاصر. تهران: علم و دانش.
محمّدزاده صدیق، حسین. (1370). تأثیر آفرینش نظامی بر ادبیات ترکی، سایت علمی دکتر حسین محمدزاده صدیق (دوزگون). http://mail.drsadigh.ir/
معین، محمد. (1342). برهان قاطع، ج 3، تهران: ابن‌سینا.
نظامی گنجوی (۱۳۱۸). گنجینه‌ی گنجوی. به تصحیح وحید دستگردی، تهران: مطبعه‌ی ارمغان.
_________ (۱۳۷۸). خسرو و شیرین. به تصحیح و حواشی حسن وحید دستگردی، به کوشش سعید حمیدیان، تهران: قطره.
ــــــــــــــ (۱۳۱۵). هفت‌پیکر. تهران: مطبعه‌ی ارمغان.
ــــــــــــــ (۱۳۱۶). اسکندرنامه. تهران: مطبعه‌ی ارمغان.
نعمتی‌خوئی، سمیرا؛ بیاتی، فهیمه. (1394). «بررسی جایگاه عدد چهل در ایران». مجموعه‌ی مقاله‌های دهمین همایش بین‌المللی ترویج زبان و ادبیات فارسی دانشگاه محقّق اردبیلی، 380-385.
هاشمی، مرتضی؛ جعفری، طیّبه. (1390). «تحلیل نمادها و کهن‌الگوها در بخشی از خسرو و شیرین نظامی». زبان و ادبیات فارسی (نشریه‌ی سابق دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تبریز)، 55 (224)، 115-130.
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22517979.1390.55.224.6.7
یونگ، کارل گوستاو. (۱۳۷۸). انسان و سمبل‌هایش. ترجمه‌ی دکتر محمود سلطانیّه، تهران: جامی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 424 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 240 |
||
