| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 903 |
| تعداد مقالات | 8,081 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,203,651 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 12,848,018 |
بررسی سطح و عاملهای درخطربودگی «دَریِ زرتشتی» | ||
| زبانشناسی و گویشهای ایرانی | ||
| دوره 10، شماره 2، آبان 1404، صفحه 79-100 اصل مقاله (1.41 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jill.2025.54245.1445 | ||
| نویسنده | ||
| رضا امینی* | ||
| پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| این مقاله پژوهشی است دربارۀ گونۀ زبانی موسوم به «دَریِ زرتشتی» («گویش بهدینی») که دو گونۀ کرمانی و یزدی دارد. گونۀ کرمانی این زبان را اکنون باید زبانی منقرضشده به شمار آورد؛ اما گونۀ یزدی آن در شهر یزد و شماری از آبادیهای استان یزد گویشور دارد. هدف اصلی مقاله بررسی وضعیت کنونی دری زرتشتی، تعیین سطح درخطربودگی و عاملهای اثرگذار بر این گونۀ زبانی است. دادههای پژوهش برآمده از گونهای از دَری زرتشتی است که در «روستای مبارکۀ» شهرستان تفت استان یزد بدان گفتگو میشود. از دید روششناسی، این پژوهش اِستقرایی، و از دید روش، مبتنی بر مصاحبه و توصیف و تحلیل است. این پژوهش نشان میدهد که در دستههای واژگانی گوناگون گونۀ زبانی بررسیشده در این پژوهش، تنوعهایی دیده میشود که میتوان آنها را گواه دگرگونیهای زبانی دانست که این گونۀ زبانی را در راستای هَمسانی با زبان فارسی به پیش میراند. شمار اندک گویشوران، مهاجرت و گریزناپذیری تماس با جامعۀ زبانیِ پُرگویشورتر فارسیزبان، دَری زرتشتی را آسیبپذیر کرده و در سراشیب نیستی قرار داده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تنوع واژگانی؛ دَری زرتشتی؛ زبانهای ایرانی؛ زبانهای درخطر؛ تغییر زبان؛ مبارکه | ||
| مراجع | ||
|
امینی، رضا (1401). «نظام شمارش در چند زبانِ ایرانی و ناایرانیِ درون و برون ایران»، زبان فارسی و گویشهای ایرانی، 7(1): 25-50. https://doi.org/10.22124/plid.2022.22465.1606
امینی، رضا (1399). «اصطلاحات خویشاوندی و خطابواژههای گویش ننَّجی»، جستارهای زبانی، 11(4): 639-667. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23223081.1399.11.4.19.4
اُرانسکی، یوسیف م. (1386). زبانهای ایرانی، تهران: سخن.
اُرانسکی، ای. م. (1358). مقدمۀ فقهاللغه ایرانی، ترجمۀ کریم کشاورز، تهران: پیام.
برجیان، حبیب (1392). «زبان گفتار شهر اصفهان کی و چگونه فارسی شد؟»، زبانها و گویشهای ایرانی، شمارۀ 3.
پولادی درویش، میترا (1379). «توصیف پارهای از ویژگیهای فعل در گویش بهدینان (مرکز شهر یزد)»، مجموعه مقالات پنجمین کنفرانس زبانشناسی نظری و کاربردی، جلد اول، 181-169.
دبیرمقدم، محمد، کتایون مزداپور، محمدرضا شمسالدین خرمی (1403). «واژهبستهای ضمیری در زبان بهدینان شهر یزد»، پژوهشهای زبانشناسی تطبیقی، 14(27): 1-27.
دبیرمقدم، محمد، کتایون مزداپور، محمدرضا شمسالدین خرمی (1401). «ویژگیهای فعل مرکب در زبان بهدینان یزد»، پژوهشهای زبانشناسی، 14(2): 47-68. https://doi.org/10.22108/jrl.2023.136007.1697
دبیرمقدم، محمد، ماهرخ شجاعی (1400). «ساخت کنایی در گویش بهدینی محلتی یزد»، زبانشناسی گویشهای ایرانی، پاییز و زمستان 1400: شمارۀ 2، 57-37. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.25383574.1400.6.2.2.7
سروش سروشیان، جمشید (1335). فرهنگ بهدینان، با مقدمۀ استاد ابراهیم پورداوود و به کوشش منوچهر ستوده، تهران: فرهنگ ایران زمین.
فرهمند، آرمیتا، شیما جعفری دهقی، محمد هادی فلاحی (1400). «توصیف دستگاه فعل در گویش بهدینی کرمان»، پژوهشنامۀ فرهنگ و زبانهای باستانی، (1): 121-152.
فرهمند، آرمیتا (1396). «بررسی نقش عوامل اجتماعی در نابودی گویش بهدنیان کرمان و تلاش برای نجات آن»، مطالعات ایرانی، 16(31): 141-165.
فرهوشی، بهرام (1381). فرهنگ فارسی به پهلوی، چاپ سوم، تهران: دانشگاه تهران.
فیروزبخش، فرانک (1377). بررسی ساختمان دستوری گویش بهدینان شهر یزد، تهران: انتشارات فروهر.
قدردان، مهرداد (1401). فرهنگ بهدینان شریفآباد اردکان یزد: آداب و رسوم کهن و گویش، تهران: انتشارات فروهر.
مزداپور، کتایون (1397). واژهنامه گویش بهدینان شهر یزد، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
مکنزی، د. ن. (1373). فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمۀ مهشید میرفخرایی، تهران: پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری.
Amini, Reza (2024). “A Critical Reading on Language Endangerement: Focusing On Endangered Languages in Iran”, Journal of Critical Applied Linguistics Studies, 1(1): 105-120. http://dx.doi.org/10.22034/jcals.1.1.85 Adamou, Evangelia (2024). Endangered Languages, Cambridge: MIT Press. Coon, Jassica (2013). Aspects of Split Ergativity, Oxford: Oxford University Press. Crystal, Davis (2014). Language Death, Cambridge: Cambridge University Press. Dixon, R. M. W. (1994). Ergativity, Cambridge: Cambridge University Press. Farudi, Annahita, Maziar Doustdar Toosarvandani (2005). “The Loss of Ergativity in Dari Modal Verbs”, Oxford University Press Working Papers in Linguistics, Philology and Phonetics, Anna McNay (ed.), Oxford: Oxford University Press, Pp. 149–160. Fishman, Joshua, A. (2001). Can threatened languages be saved?, Bristol: Multilingual Matters. Fishman, Joshua, A. (1991). Reversing Language Shift, Bristol: Multilingual Matters. Gholami, Saloumeh (2020). “Endangered Iranian Languages: Language Contact and Language Islands in Iran”, Iranian Studies, 53(3-4): 347-351. Gholami, Saloumeh (2018a). Endangered Iranian Languages, Wiesbaden: Ludwig Reichert Verlag. Gholami, Saloumeh (2018b). “Pronomonal Clitics in Zoroasterian Dari (Behdȋnȋ) of Kerman”, Endangered Iranian Languages, Wiesbaden: Ludwig Reichert Verlag, Pp. 111-122. Gholami, Saloumeh (2017). “Remnants of Zoroastrian Dari in the Colophons and Sālmargs of Iranian Avestan Manuscripts”, Iranian Studies, 51(2): 195-211. DOI: 10.1080/00210862.2017.1378070 Lewis, M. Paul and Gary F. Simons. 2010. “Assessing Endangerment: Expanding Fishman’s GIDS”, in Revue Roumaine de Linguistique (RRL), LV, 2, Pp. 103-120. Mackenzie, D. N. (1961). “The Origions of Kurdish”, Transactions of the Philological Society, 86, Pp. 68-86. Pashootanizadeh, A. (2022). Description of Zoroasterian textile art in Dari Behdini language, Tehran: Hiromba Publication. Payne, John R. (1979). “Transitivity and intransitivity in the Iranian languages of the USSR”, Papers from the Conference on non-Slavic languages of the USSR, CLS, Pp. 436-47. Payne, John R. (1980). “The decay of ergativity in Pamir languages”, Lingua, 51. 147-86. Swadesh, Morris (1971). “What is Glottochronology?”, The Origion and Diversification of Language, Joel Sherzer (ed.), Aldine.Atherton. 271-284. Thomason, Sarah G. (2015). Endangered Languages: An Introduction, Cambridge: Cambridge University Press. Windfuhr, Gernot (2009). The Iranian Languages, London: Routledge.
وبگاهها Windfuhr, Gernot L. (1989). “Behdinān Dialect”, Encyclopædia Iranica, IV/1, 1989, pp. 105-8; online edition, 1989, available at https://B2n.ir/d70185 .
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 196 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 86 |
||