| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 924 |
| تعداد مقالات | 8,295 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,556,288 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,966,770 |
نظیرهگویی ادبیات تأثیر: متون منظوم فارسی و تحلیلی بر مبانی بینامتنیت | ||
| شعر پژوهی(بوستان ادب) | ||
| مقاله 5، دوره 18، شماره 2 - شماره پیاپی 68، شهریور 1405، صفحه 81-100 اصل مقاله (1.63 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jba.2025.51531.4579 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد گلی* 1؛ یدالله نصراللهی2؛ فرشته آهیخته3 | ||
| 1استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران | ||
| 3دانشجوی دکتری زبان وادبیات فارسی (گرایش ادبیات غنایی) دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| پدیدهی منسجم ادبیات، بیشک متشکّل از اجزائی است که هرکدام از این اجزا، با درونیشدگی نقش خود در روابطی متقابل با یکدیگر، یاریگر وقوع سامانهیافتگی این گستره شدهاند. آنچه امروزه در زیرشاخههای نقد معاصر، به موضوع این روابط و تأثیرها میپردازد، گرایشی منتقدانه با مفهوم «نقد نفوذ» یا «ادبیات تأثیر» است که تحت مقولههای «نقد تکوینی» و «بینامتنیت»، به بررسی تأثیر و چگونگی تکوین یک اثر ادبی پرداخته است. این نحلهها با بررسی تطبیقی متون «پسامتنی» و آبشخور آنها تحت عنوان «پیشمتن»، در سایهسار عوامل دخیل در روابط بینامتنی چون «بیشمتن»، «پیرامتن»، «فرامتن»، «سرمتن» و ... سعی بر آن داشتهاند که میزان، نوع و کیفیت این تأثیر را تعریف و تفسیر کنند. از آنجا که نظیرههای فارسی بر مدار روابط متأّثرانهی میانمتنی شکل گرفته و حیاتی ادبی یافتهاند، شاخصههای بینامتنیِ این نحلهها را میتوان در میان آنها جستجو کرد. این مقاله با بررسی و تحلیل عناصر میان-متنی نقد تکوینی و ادبیات بینامتنی در نظیرهها، با تقابل متنهای الگو، نشان داده است که نظیرهها با وامگیری مصالح زبانی، محتوایی و ادبی از اثر مادر، در گستره و مرز تراگونگی، بینامتنیت و تأثیرات صریح و غیرصریح، نمونهای آشکار از تعامل و بازآفرینی متن مادر ارائه میکنند. یافتههای کلیدی این پژوهش همچنین نشان دادند که نظیرهها ضمن حفظ پیوند با متن مادر، امکان نوآوری و خلق هویّت مستقلّ ادبی را دارند و روابط بینامتنی آنها شامل انواع صریح، غیرصریح، ضمنی و تراگونگی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نقد نفوذ؛ ادبیات تأثیر؛ نقد تکوینی؛ نظیرههای فارسی؛ متون نظم | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
آبراهامز، اچ. (1383). فرهنگ توصیفی اصطلاحات ادبی. ترجمهی سعید سبزیان، تهران: رهنما.
آلن، گراهام. (1380). بینامتنیت. ترجمهی پیام یزدانجو، تهران: مرکز.
احمدی، بابک. (1385). ساختار و تأویل متن. تهران: مرکز.
اخوانثالث، مهدی. (1389). آخرشاهنامه. ج22، تهران: زمستان.
اسدیطوسی، علیبن احمد. (1354). گرشاسبنامه. تصحیح حبیب یغمایی، تهران: دنیای کتاب.
انوشه، حسن. (1381). فرهنگنامهی ادب پارسی. ج2، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ایرانشاه، ابن ابیالخیر. (1377). کوشنامه. به کوشش جلال متینی، تهران: علمی.
جامی، عبدالرّحمنبن احمد. (1386). مثنوی هفتاورنگ. به تصحیح مرتضی مدرّسی گیلانی، تهران: اهورا.
حافظ شیرازی، خواجه شمسالدّین محمّد. (1389). دیوان اشعار. به تصحیح مجتبی مینوی و قاسم غنی، تهران: طلایه.
خاقانی شیروانی، افضلالدّین بدیل. (1368). دیوان اشعار. تصحیح و مقدّمهی ضیاءالدّین سجّادی، تهران: زوّار.
خواجوی کرمانی. (1369). دیوان اشعار. به تصحیح احمد سهیلی خوانساری، تهران: پاژنگ.
دهخدا، علیاکبر. (1387). لغتنامه. تهران: مؤسسهی لغتنامهی دهخدا و انتشارات دانشگاه تهران.
دهلوی، امیرخسرو. (1961). شیرین و خسرو. مقدمه و متن انتقادی به قلم غضنفرعلیاف، مسکو: انستیتو ملل آسیا.
ذوالفقاری، حسن. (1385). «هفت پیکر نظامی و نظیرههای آن». نشریهی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت معلم. (52 و 53)، 76-109. https://ensani.ir/fa/article/download/112822
ذوالفقاری، حسن.(1390). یکصد منظومهی عاشقانهی فارسی. تهران: چرخ.
رحیم، طاهر. (1396). «بررسی نظیرهگویی و استقبال خلّاقانهی شهریار از غزلهای حافظ». شهریارپژوهی، 283-292.
http://noo.rs/vV8O0
زرقانی، سیّدمهدی. (1390). تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی (تطوّر و دگردیسی ژانرها تا میانهی سدهی پنجم). تهران: سخن.
زرّینکوب، عبدالحسین. (1361). نقد ادبی. ج۱، تهران: امیرکبیر.
سعدی شیرازی، مصلحالدّین. (1377). کلیّات. بهکوشش محمّدعلی فروغی، تهران: سوره.
ــــــــــــــــــــــــــ. (1381). بوستان. بهکوشش غلامحسین یوسفی، تهران: خوارزمی.
سناییغزنوی، ابوالمجد مجدودبن آدم. (1385). دیوان اشعار. به سعی و اهتمام سیّدمحمّدتقی مدرّس رضوی، تهران: سنایی.
عطّار نیشابوری، فریدّالدین. (1394). اسرارنامه. با مقدّمه و تصحیح محمّدرضا شفیعی کدکنی، تهران: سخن.
فردوسی، ابوالقاسم. (1394). شاهنامه. به کوشش جلال خالقیمطلق، تهران: سخن.
مبارک، وحید. (1399). «بررسی اضطراب تأثیر اسدی طوسی از شاهنامه فردوسی بر اساس دیدگاه هارولد بلوم». پژوهشنامه ادب حماسی، سال ۱۶،ش۲،پیاپی۳۰، صص ۲41-۲66. https://ensani.ir/fa/article/download/439107
مکتبی شیرازی. (1343). لیلی و مجنون. تصحیح اسماعیل اشرف، شیراز: کتابفروشی محمّدی.
میرهاشمی، سیّدمرتضی. (1390). نظیرههای غنایی منظوم. تهران: چشمه.
نامورمطلق، بهمن. (1386). «ترامتنیت، مطالعهی روابط یک متن با دیگر متنها». پژوهشنامهی علوم انسانی، (56)، 127-142. https://ensani.ir/fa/article/download/143022
نامور مطلق، بهمن؛ اسداللهی، الله شکر. (1388). نقد تکوینی در هنر و ادبیات. تهران: علمی و فرهنگی.
نظامی، ابومحمّد الیاسبن یوسف. (1385). خمسهی نظامی. تهران: هرمس.
ـــــــــــــــــــــــــــــــ. (1390). مخزنالاسرار. با تصحیح و حواشی حسن وحید دستگردی، تهران: قطره.
نوروزی، زینب و همکاران. (1393). «اثرپذیری سعدی از فردوسی بر اساس نظریهی بینامتنیت». پژوهش زبان و ادب فارسی، (۳۳)، ۱11-۱39. https://ensani.ir/fa/article/download/342259
Gerard, Genette. (1997). palimpsestes, La litterature au second degre. Paris: seuil. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 319 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 224 |
||
