| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 903 |
| تعداد مقالات | 8,081 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,203,526 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 12,847,874 |
تحلیل و تبیین وحدت ذومرتبۀ عقل نظری و عقل عملی در حکمت متعالیه و آثار و لوازم آن | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقاله 5، دوره 25، شماره 4 - شماره پیاپی 97، اسفند 1404، صفحه 65-79 اصل مقاله (690.72 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2025.54046.3273 | ||
| نویسندگان | ||
| زینب عبادی1؛ عباس جوارشکیان* 2؛ سید مرتضی حسینی شاهرودی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، دانشکده الهیات و معارف اسلامی ، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 3استاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در رویکردهای رایج بهویژه در برخی مکاتب غیرصدرایی، عقل نظری و عقل عملی، اغلب بهعنوان دو قوة مستقل بررسی میشوند و نسبت وجودی و شناختاری میان این دو به روشنی تبیین نمیگردد. هدف اصلی این پژوهش، تبیین و تحلیل رابطة عقل نظری و عقل عملی و نیز آثار و لوازم آن براساس مبانی اختصاصی حکمت متعالیه همچون اصالت وجود، وحدت وجود و وحدت نفس با قواست. پرسش محوری آن است که وحدت عقل نظری و عملی و پیامدهای آن در تحلیل نسبت «باید» و «هست»، چگونه براساس مبانی حکمت صدرایی قابل تبیین است و آیا بدون این مبانی میتوان از چنین وحدتی سخن گفت؟ این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی نشان میدهد که براساس مبانی حکمت متعالیه، عقل نظری و عقل عملی دو شأن ادراکی از یک حقیقت واحدند و مراتب آنها بهصورت تلازمی و همافزا در مسیر استکمال نفس ناطقه تحقق مییابد. یافتههای تحقیق حاکی از آن است که این وحدت، چارچوبی فلسفی برای تبیین پیوند نظاممند میان «هست» و «باید» و نیز «دانش» و «ارزش» را فراهم میسازد؛ پیوندی که افزون بر ساحت معرفتی، در ابعاد وجودی، اخلاقی و تربیتی نیز دارای امتداد است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عقل نظری؛ عقل عملی؛ وحدت ذومرتبه؛ حکمت متعالیه | ||
| مراجع | ||
|
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1381ش). الاشارات و التنبیهات. قم: بوستان کتاب.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1975). الشفاء(طبیعیات، نفس). (تحقیق: قنواتی و سعید زاید). قاهره: المکتبة العربیة.
اردبیلی، عبدالغنی (1392ش). تقریرات فلسفة امامخمینی(ره). تهران: موسسة تنظیم و نشر آثار امامخمینی(ره).
انصاری شیرازی، یحیی (1390ش). شرح منظومه. قم: بوستان کتاب.
بهمنیار بن مرزبان، ابوالحسن (1375ش). التحصیل. (تصحیح: مرتضی مطهری). تهران: دانشگاه تهران.
حائری یزدی، مهدی (1384ش). کاوشهای عقل عملی. تهران: انجمن حکمت و فلسفة ایران.
حسنزادة آملی، حسن (1388ش). عیون مسائل نفس و شرح آن. قم: قائم آل محمد(ص).
جوادی، محسن (1385ش). نظریة ملاصدرا دربارة عقل عملی. خردنامه صدرا، (43)، 29-32.
رازی، قطبالدین (1403ق). المحاکمات در حاشیه شرح اشارات خواجه. تهران: دفتر نشر کتاب.
طباطبائی، سید محمدحسین (1434ق). نهایة الحکمة. قم: موسسة نشر اسلامی.
طوسی، خواجه نصیرالدین (1343ش). شرح الاشارات و التنبیهات. تهران: دفتر نشر کتاب.
فارابی، ابونصر (1405ق). فصول منتزعه. (تصحیح: فوزی متری نجار). تهران: انتشارات الزهراء.
کبیر، یحیی (1390ش). بنیاد حکمت برتر: ترجمه، شرح و تحقیق شواهد الربوبیة صدرذالدین محمد شیرازی. قم: بوستان کتاب.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1981). الحکمة المتعالیه فی الاسفار الاربعة العقلیه. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1360ش). الشواهد الربوبیة. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1381ش). کسر اصنام الجاهلیة. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1363ش). مفاتیح الغیب. تهران: انجمن حکمت و فلسفة ایران و موسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1354ش). المبدأ و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفة ایران.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1386ش). الشواهد الربوبیة فی مناهج السلوکیة. قم: بوستان کتاب
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1430ق). مفاتیح الغیب. بیروت: موسسة التاریخ العربی.
نجفزاده، علیرضا (1390ش). نظریة فلاسفه دربارة چیستی و کارکرد عقل عملی. جستارهایی در فلسفه و کلام، 43(2)،141-164.
نراقی، محمد مهدی (1408ق). جامع السعادات. بیروت: موسسة الاعلمی.
وارنوک، مری (1380ش). فلسفه اخلاق در قرن بیستم. (ترجمه و تحشیه: ابولقاسم فنایی). قم: انتشارات بوستان کتاب. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 151 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 10 |
||