| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 903 |
| تعداد مقالات | 8,081 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,203,328 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 12,847,693 |
پدیده چشمزخم از منظر فلسفه اسلامی | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقاله 3، دوره 25، شماره 4 - شماره پیاپی 97، اسفند 1404، صفحه 37-51 اصل مقاله (650.77 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2025.54506.3303 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدجواد جعفری زاده1؛ عباس جوارشکیان* 2؛ مرتضی لطفی3 | ||
| 11دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی ، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران . | ||
| 3دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت اسلامی، گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| چشمزخم بهعنوان باوری کهن و جهانشمول، از دیرباز در اعتقادات ادیان و فرهنگهای گوناگون جای داشته است. مداقه در این پدیده، با رویکرد عقلمحور، عرصهای است که کمتر بدان توجه شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد فلسفی در پی آن است که ازنگاه سطحی به چشمزخم عبور کرده و در پرتو مبانی فلسفة اسلامی، خوانشی عقلانی از این پدیده بهدست دهد. برایناساس، ازنظر حکمای مسلمان، چشمزخم سازوکاری فرامادی داشته و از تأثیر نفس انسان در حالت تعجب شدید یا حسادت، ناشی میشود. این تبیین عقلی، آشکار میسازد که پدیدة چشمزخم نه یک باور افسانهای یا خرافی، بلکه واقعیتی متافیزیکی است که از نفس انسانی و قدرت تأثیر آن بر ماده نشأت میگیرد. این خوانش فلسفی علاوهبر سازگاری با آموزههای وحیانی و برتری همهجانبه بر تبیینهای مادی، به لزوم کنترل حالات نفسانی و اصلاح صفات رذیله برای مسدودسازی اثرگذاری چشمزخم در تعاملات اجتماعی و روابط انسانی رهنمون میگردد. همچنین بیشاز پیش بر ظرفیتهای غنی فلسفة اسلامی در تبیین نظاممند و خردپسند باورهای عمومی تاکید ورزیده و مبانی نظری ارزندهای برای گفتگوهای بینافرهنگی و تحقیقات میانرشتهای فراهم میآورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| چشمزخم؛ شورچشمی؛ تأثیر نفس؛ فلسفة اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1375ش). النفس من کتاب الشفاء. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1381ش). الاشارات و التنبیهات. قم: بوستان کتاب.
ابنمنظور، جمال الدین انصاری (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
پاینده، ابوالقاسم (1382ش). نهج الفصاحة. تهران: دنیای دانش.
حسنزادة آملی، حسن (1366ش). اتحاد عاقل به معقول. تهران: حکمت.
حسنزادة آملی، حسن (1375ش). نصوص الحکم بر فصوص الحکم. تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء.
حسنزادة آملی، حسن (1381ش). هزار و یک کلمه. قم: بوستان کتاب.
دهخدا، علیاکبر (1377ش). لغت نامه دهخدا. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
فخررازی، فخرالدین محمد بن عمر (1411ق). المباحث المشرقیة فى علم الالهیات و الطبیعیات. قم: بیدار.
فخررازی، فخرالدین محمد بن عمر (1420ق). التفسیر الکبیر / مفاتیح الغیب. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
شعرانی، ابوالحسن (1372ش). ترجمه و شرح تجرید الاعتقاد. تهران: کتابفروشی اسلامیه.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1354ش). المبدأ و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1360ش). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1366ش). تفسیر القرآن الکریم. قم: انتشارات بیدار.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1368ش). الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة. قم: مکتبة المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1383ش). شرح اصول الکافی. (تصحیح: محمد خواجوی). قم: انتشارات بیدار.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1392ش). تعلیقه بر حکمة الاشراق. (تصحیح: نجفقلی حبیبی). تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
طباطبایی، سید محمدحسین (1393ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: منشورات اسماعیلیان.
طباطبایی، سید محمد حسین (1416ق). نهایة الحکمة. قم: موسسة النشر الاسلامی.
فیض کاشانی، محمد بن مرتضی (1375ش). اصول المعارف. (تصحیح: سید جلالالدین آشتیانی). قم: انتشارات دفتر تبلیغات حوزة علمیة قم.
کفعمی، ابراهیم بن علی عاملی (1405ق). المصباح. قم: دار الرضی.
مجلسی، محمد باقر (1403ق). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار. بیروت: موسسة الوفاء.
مولوی بلخی، جلال الدین محمد (1390ش). مثنوی معنوی. (تصحیح: رینولد نیکلسون). تهران: هرمس. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 163 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 18 |
||