| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 916 |
| تعداد مقالات | 8,202 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,918,428 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,469,614 |
تحلیل درونمایه مقطع غزل(با بررسی درونمایه مقطع غزلهای میر کرمانی، خواجوی کرمانی، عماد فقیه کرمانی و حافظ شیرازی) | ||
| شعر پژوهی(بوستان ادب) | ||
| مقاله 1، دوره 18، شماره 1 - شماره پیاپی 67، خرداد 1405، صفحه 1-18 اصل مقاله (1.75 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jba.2025.52526.4616 | ||
| نویسندگان | ||
| زهره احمدی پور اناری* 1؛ حکیمه دانشور2؛ مهدیه افرا3 | ||
| 1دانشیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| 2استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| 3کارشناس ارشد آموزش زبان فارسی- دبیر آموزش و پرورش، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| در این پژوهش مقطع غزلهای چهار شاعر قرن هشتم؛ میرکرمانی، خواجویکرمانی، عمادکرمانی و حافظ شیرازی بررسی میگردد تا هم کم و کیف درونمایهی مقطع غزلیات این شاعران معلوم شود و هم ظرفیت معنایی مقطع غزل مشخص گردد. برای انجام این تحقیق از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شدهاست؛ بدین منظور درونمایهی تمام ابیات مقطع در دیوان غزلیات چهار شاعر استخراج و بررسی شد. نتایج تحقیق نشان داد که مقطع غزل جایگاهی برای ارائهی درونمایههای متنوع غنایی و نیز مضامین غیرغنایی است؛ وجود درونمایههای واقعگرایانه از جمله رندانه (که زیربنای آن انتقاد اجتماعی است)، مفاخره، مدح، یادکرد وطن و بیان احوال شخصی در مقطع غزل، ظرفیتهای معنایی بیت پایانی غزل را میافزاید و باعث میشود که بیت مقطع در پژوهشهای تاریخی، جامعهشناسی و روانشناسی مدّ نظر قرار گیرد. همچنین نتیجهی تحقیق نشان داد که بیت مقطع میتواند موضعی برای مضمونگرایی یا معناگرایی باشد؛ بهطوریکه شاعر مضمونپردازی چون میرکرمانی در بیت مقطع نیز به بیان مضامین عاشقانه میپردازد، اما شاعر معناگرایی چون حافظ با رویکردی برونگرایانه، دربارهی خود (با مفاخره و بیان احوال شخصی)، دربارهی دیگران (با مدح) و دربارهی جامعه (با پند و انتقاد) سخن میگوید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حافظ؛ خواجوی کرمانی؛ درونمایه؛ عماد فقیه کرمانی؛ مقطع غزل؛ میر کرمانی | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
احمدیپوراناری، زهره. (1394). «کاربرد معنایی تخلص شمس در غزلهای مولوی». فنون ادبی، شمارهی 1، پیاپی 12، صص 47-64. https://liar.ui.ac.ir/article_19732.html
ایشانی، طاهره. (1393). «سیر غزل مدحی در ادب فارسی (از سنایی تا حافظ)». کهننامه ادب پارسی، سال 4، شماره 3، صص 1-27. https://classicallit.ihcs.ac.ir/article_1091.html
حافظ شیرازی، محمد. (1362). دیوان حافظ. به تصحیح پرویز ناتل خانلری، تهران: خوارزمی.
حمیدیان، سعید. (1394). شرح شوق. ج1، تهران: قطره.
خرمشاهی، بهاءالدین. (1369). حافظ نامه. ج1، تهران: علمی و فرهنگی.
ـــــــــــــــــــ (1390). ذهن و زبان حافظ. تهران: ناهید.
خواجوی کرمانی. (1370). غزلیات خواجوی کرمانی. به تصحیح حمید مظهری، کرمان: خدمات فرهنگی کرمان.
داد، سیما. (1390). فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: مروارید.
دولتشاه سمرقندی. (1382). تذکره دولتشاه سمرقندی. به تصحیح ادوارد برون. تهران: اساطیر.
روزبه، محمدرضا. (1379). سیر تحول غزل فارسی. تهران: روزنه.
زرقانی، سیدمهدی. (1398). تاریخ ادبیات ایران و قلمرو زبان فارسی (2) با رویکرد ژانری. تهران: فاطمی.
زرینکوب، عبدالحسین. (1370). نقش بر آب. تهران: معین.
ــــــــــــــــــــــ (1374). از کوچه رندان. تهران: سخن.
شفیعیکدکنی، محمدرضا. (1352). «تلقی قدما از وطن». مندرج در کتاب الفبا، صص20-260.
شفیعیکدکنی، محمدرضا. (1370). صور خیال در شعر فارسی. تهران: آگاه.
ــــــــــــــــــــــــ (1396). این کیمیای هستی. تهران: سخن.
شمیسا، سیروس. (1369). سیرغزل در شعر فارسی. تهران: فردوس.
ـــــــــــــــ (1383). نگاهی تازه به بدیع. تهران: فردوس.
ـــــــــــــــ (1387). انواع ادبی. تهران: میترا.
صبور، داریوش. (1382). سیر انتقادی در تحول غزل و تغزل از آغاز تا امروز. تهران: زوار.
صفا، ذبیحالله. (1369). تاریخ ادبیات در ایران، تهران: فردوس.
صلاحی، عسگر. (1387). «تاملی در ساختار معنایی غزل حافظ». زبان و ادب، شمارهی 36، صص 33-56.
عماد فقیه کرمانی. (1348). دیوان قصاید و غزلیات خواجه عمادالدین علی فقیه کرمانی معروف به عماد فقیه. رکنالدین همایون فرخ، تهران: ابن سینا.
فرهادیان، امیرافشین؛ محمدی، علی. (1401). «سیمای درخشان شاه منصور در سرودههای حافظ». شعرپژوهی، دورهی 14، شمارهی 2، پیاپی 52، صص 227-256. doi: 10.22099/jba.2021.41402.4100
فیاض، مهدی؛ گلرخ ماسوله، اسماعیل. (1398). «مفاخره؛ جلوهای از نقد شعر در ادب فارسی». پژوهشنامه ادب غنایی، سال 17، شمارهی 33، صص 233-256. https://jllr.usb.ac.ir/article_4859.html
قادری، فاطمه؛ شمس، حامد. (1401). «گونهشناسی غزل قلندری (با محوریت غزل قلندری عطار و عراقی)». مطالعات عرفانی، سال 2، شمارهی 18، صص211-234.
قیس رازی، شمسالدین محمد. (بی تا). المعجم فی معاییر اشعارالعجم. به تصحیح محمد قزوینی و با مقابله و تصحیح مدرس رضوی. تهران: دانشگاه تهران.
مدرسی، فاطمه. (1390). فرهنگ توصیفی نقد و نظریههای ادبی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
میرافضلی، سیدعلی. (1386). شاعران قدیم کرمان. تهران: کازروئیه.
میرکرمانی. (1397). کلیات میرکرمانی. به تصحیح وحید قنبری ننیز. تهران: سخن.
همایی، جلال الدین. (1388). فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: هما.
Cuddon‚ J.A. (2019). A Dictionary of Literary Terms & Literary Theory. Preston‚ Penguin Books. Halim‚ Tanzina & Halim‚ Shanjida. (2023). "Understanding Themes in Poetry Classes Through Songs". Global Journal of Arts Humanity and Social Sciences‚ Vol. Iss-2‚ PP 158-161. Lamarque‚ Peter. (2017). "philosophy and Lyric". Journal of Literary Theory‚ 11(1) ‚ PP 63-73. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 399 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 284 |
||
