| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 916 |
| تعداد مقالات | 8,202 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,918,407 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,468,892 |
تأثیر پیش فرض های کلامی بر تفسیر قرآن؛ مطالعۀ موردی مفهوم واژگان حوزۀ معنایی «نزد خدا» | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقاله 1، دوره 25، شماره 3 - شماره پیاپی 96، مهر 1404، صفحه 17-36 اصل مقاله (878.6 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2025.53699.3255 | ||
| نویسندگان | ||
| کاوس روحی برندق* 1؛ احمد سلیمانی2 | ||
| 1دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران . | ||
| 2دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| چکیده ازجمله عوامل مهم تأثیرگذار در نوع مواجهة مفسران با آیات قرآن کریم، بهویژه در آیاتی که با صفات الهی مرتبطاند، پیشفرضهای کلامی آنهاست. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی تأثیر پیشفرضها و دیدگاههای کلامی بر تفسیر قرآن، به مطالعة موردی برداشت مفسران شاخص گرایشهای مختلف تفسیری از واژگان حوزة معنایی «نزد خدا» در قرآن پرداخته است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی بوده و با رویکرد تطبیقی انجام شده است که در آن، تفاسیر شاخص فریقین از دورههای مختلف تاریخی بررسی شده است. براساس یافتهها، رویکرد کلامی مفسران، نقش تعیینکنندهای در نحوة تبیین مفاهیم قرآنی ایفا نموده و تحلیل مفاهیم قرآن بدون شناخت دیدگاههای کلامی ناقص خواهد بود. مفسرانی که تأکید بیشتری بر تنزیه خداوند از صفات جسمانی دارند، به تفسیری تأویلی از این مفاهیم گرایش یافتهاند، درحالیکه برخی دیگر، با تأکید بر ظهور لفظی آیات، تفسیری نزدیکتر به معانی حسی ارائه کردهاند. همچنین در خصوص واژگان حوزة معنایی «نزد خدا»، ضمن تأکید اغلب مفسران بر نفی مکانمندی خداوند و قرابت مفهومی میان بیشتر مفسران ازاینجهت، مفاهیم گوناگونی برای آن ارائه شده است و این معانی مشکک و دارای طیف هستند و از قول به اعتقاد بدون تفسیر و تأویل سلفیان تا تفسیر واژگان حوزة معنایی «نزد خدا»، به تشکیک در وجود و درنهایت وحدت وجود و تشکیک در مظاهر، متغیر است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عند؛ لدن؛ نزد خدا؛ گرایشهای تفسیری؛ پیشفرض کلامی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابنعاشور، محمد الطاهر بن محمد (1420ق). التحریر و التنویر. بیروت: مؤسسة التاریخ.
ابنعربی، محمد بن علی (1422ق). تفسیر ابنعربی. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
اسعدی، محمد (1396ش). جریان شناسی تفسیر معتزلی. قم: پژوهشگاه حوزه و حدیث.
اسلامی، حسین (1395ش). منبع بودن عقل در معارف دینی ازمنظر علامة طباطبایی. نسیم خرد، 2(2)، 73-94.
ایجی، میر سیدشریف (1325ق). شرح المواقف. قم: الشریف الرضی.
براک، عبدالرحمن بن ناصر (1429ق). شرح العقیدة الطحاویة، چاپ دوم. ریاض: دار التدمریه.
بیضاوی، عبدالله بن عمر (1418ق). أنوار التنزیل و أسرار التأویل. (تحقیق: محمد عبدالرحمن المرعشلی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
جوادی آملی، عبدالله (1404ش). «دروس تفسیر». پایگاه بین المللی علوم وحیانی اسراء، https://javadi.esra.ir.
حسینزاده، اکرم و شریفی، محمد (1399ش). گونهشناسی تفاسیر عرفانی و تحلیل آنها. فصلنامة مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، 24(3)، 749-771. DOI: https://doi.org/10.22034/ksiu.2020.1203
خرازی، سیدمحسن (1423ق). بدایة المعارف الالهیة فی شرح عقائد الامامیة، چاپ دهم. قم: مؤسسة نشر اسلامی.
ذهبی، محمدحسین (بیتا). التفسیر و المفسرون. قاهره: مکتبة وهبة.
رازی، ابوحاتم (1396ش). گرایشها و مذاهب اسلامی در سه قرن نخست هجری، چاپ سوم. (ترجمه: علی آقانوری). قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
زمخشری، محمود (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، چاپ سوم. بیروت: دار الکتب العربی.
سبحانی تبریزی، جعفر و مکی عاملی، حسن (1413ق). الالهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل. قم: مؤسسة الامام الصادق(ع).
سعیدیروشن، محمدباقر و دیگران (1389ش). آسیب شناسی جریانهای تفسیری. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
سید قطب، سید بن قطب بن ابراهیم (1412ق). فی ظلال القرآن، چاپ هفدهم. قاهره: دارالشروق.
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم (1364ش). الملل و النحل، چاپ سوم. (تحقیق: محمد بدران). قم: الشریف الرضی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1366ش). تفسیر القرآن الکریم، چاپ دوم. (تحقیق: محمد خواجوی). قم: انتشارات بیدار.
طباطبایی، سید محمدحسین (1374ش). المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم. (ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی). قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبایی، سید محمدعلی (1396ش). تفسیر امامیه در پژوهشهای غربی، چاپ دوم. قم: مؤسسة علمی- فرهنگی دارالحدیث.
طباطبایی، سید محمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.
طبری، محمد بن جریر (1412ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار المعرفة.
طبرسی، فضل بن حسن (1372ش). مجمع البیان، چاپ سوم. (تحقیق: محمدجواد بلاغی). تهران: انتشارات ناصرخسرو.
طوسی، محمد بن حسن (بیتا). التبیان فی تفسیر القرآن. (تحقیق: احمد قیصر عاملی). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
عبدالجبار، قاضی (بیتا). المغنی فی ابواب التوحید و العدل. بیجا.
عبودیت، عبدالرسول (1388ش). درآمدی به نظام حکمت صدرایی، چاپ دوم. تهران: سمت.
فتحی، علی (1397ش). جریانشناسی تفسیر سلفی. قم: پژوهشگاه حوزه و حدیث.
فخررازی، محمد بن عمر (1420ق). مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر)، چاپ سوم. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
فضلالله، سید محمدحسین (1419ق). تفسیر من وحی القرآن، چاپ دوم. بیروت: دار الملاک للطباعة و النشر.
قاسمی، محمد جمالالدین (1418ق). محاسن التأویل. (تحقیق: محمد باسل عیون السود). بیروت: دار الکتب العلمیة.
قرطبی، محمد بن احمد (1364ش). الجامع لأحکام القرآن. تهران: انتشارات ناصرخسرو.
مراغی، احمد بن مصطفی (بیتا). تفسیر مراغی. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
معرفت، محمدهادی (1379ش). تفسیر و مفسران. قم: مؤسسه فرهنگی التمهید. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 451 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 105 |
||