| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 903 |
| تعداد مقالات | 8,081 |
| تعداد مشاهده مقاله | 15,203,322 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 12,847,689 |
سویۀ مداخلات محسوس در خوارق عادات بر مبنای حکمت متعالیه | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقاله 1، دوره 25، شماره 3 - شماره پیاپی 96، مهر 1404، صفحه 53-68 اصل مقاله (657.32 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2025.53976.3267 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی سعادتمند* | ||
| استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه یزد، یزد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| دیدگاه رایج کلامی، معتقد به فاعلیت مستقیم خدا در تحقق خوارق عادات و نظر حکما بر مباشرت نفوس قدسی در این سیر نزولی است، اما به نقش احتمالی مداخلات محسوس طبیعی در این رخدادها کمتر توجه شده است. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به این پرسش پاسخ میدهد که مطابق حکمت صدرایی، سویههای محسوس مادی چه نقشی در تحقق خوارق میتواند داشته باشد؟ در نگاه ماهوی، فاعلیت مستقیم خوارق، مستند به کمال مرتبة حسی نفس است. بنابراین، مداخلات طبیعی خارجی با اثرگذاری بر نفس، بهنحو اقتضا یا ایجاد، در وقوع خوارق دخالت میکنند. در نگاه وجودی، بساطت و احاطة نفس نقش مداخلات را ضعیفتر میکند، بهصورتی که با وحدت تشکیکی نفس، اثر آنها به ظرفیتسازی بیرونی تقلیل مییابد و در نظر نهایی ملاصدرا، یعنی وحدت شخصیة نفس، جایگاه آن به رفع موانع شناختی برای تشخیص و پذیرش خوارق محدود میشود. نتیجه اینکه، تأثیر مداخلات محسوس مادی، اجمالاً موضوعی ثابت شده است که تعیین نوع و میزان دخالت آن وابستگی مستقیم به نفسشناسی فلسفی دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مداخلات محسوس؛ خوارق عادات؛ معجزه؛ نفس؛ ملاصدرا | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
آمدی، سیفالدین (1423ق). أبکار الأفکار فی أصول الدین. (تحقیق: احمد محمد مهدى). قاهره: دارالکتب.
ابنحزم، علی بن احمد (1416ق). الفصل فی الملل و الأهواء و النحل. بیروت: دارالکتب العلمیة.
ابنسینا، حسین بن عبد الله (1381ش). الإشارات و التنبیهات. قم: بوستان کتاب.
ایجی، عضدالدین؛ جرجانی، میر سید شریف (1325ق). شرح المواقف. (تصحیح: بدرالدین نعسانى). قم: الشریف الرضی.
بغدادی، عبد القاهر (2003م). أصول الإیمان (أصول الدین). (تحقیق: ابراهیم محمد رمضان). بیروت: دار و مکتبة الهلال.
بهشتی، احمد؛ خادمی، حمیدرضا (1391ش). فرایند وحی و معجزه در نفسشناسی ابنسینا. اندیشه دینی، 12(42)، 36-15 .
تفتازانى، سعدالدین (1409ق). شرح المقاصد. (مقدمه، تحقیق و تعلیق: عبدالرحمن عمیره). قم: الشریف الرضی.
جوادی آملی، عبدالله (1372ش). شرح حکمت متعالیه اسفار اربعه (بخش چهارم از جلد ششم). قم: انتشارات الزهراء.
حلى، حسن بن یوسف (1382ش). کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد (قسم الالهیات). (مقدمه و تعلیقه: جعفر سبحانی). قم: مؤسسة امام صادق(ع).
سبحانی، جعفر (1412ق). الإلهیات على هدى الکتاب و السنة و العقل. قم: المرکز العالمی للدراسات الإسلامیة.
سبزواری، هادی بن مهدی (1369ش). شرح المنظومة. (تعلیقات: حسن حسنزادة آملی). تهران: نشر ناب.
سعادتمند، مهدی. بابایی، علی (1398ش). نسبت قاعدة «بسیطالحقیقه» و «کلالقوی بودن نفس» در حکمت صدرایی. اندیشه دینی، 19(72)، 60-43.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1354ش). المبدأ و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفة ایران.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1360ش). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. (تصحیح: سیدجلالالدین آشتیانی). تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1363ش). مفاتیح الغیب. (تصحیح: محمد خواجوی). تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی، انجمن اسلامی حکمت و فلسفة ایران.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1368ش). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. قم: مکتبة المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1366ش/الف). تفسیر القرآن الکریم. قم: نشر بیدار.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1366ش/ب). شرح اصول الکافی. تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی. مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه).
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1382ش). شرح و تعلیقه صدرالمتألهین بر الهیات شفاء. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1302ق). مجموعة الرسائل التسعة. قم: مکتبة المصطفوی.
عبودیت، عبدالرسول (1390ش). درآمدی به نظام حکمت صدرایی. تهران: سمت.
فخررازى، ابوعبدالله محمد بن عمر (1407ق). المطالب العالیة من العلم الإلهی. (تحقیق: دکتر حجازى سقا). بیروت: دارالکتاب العربی.
فخررازى، ابوعبدالله محمد بن عمر (1420ق). مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر). بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
طباطبایی، سید محمدحسین (1416ق). نهایة الحکمة الإلهیة. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامی.
عباسزادة جهرمی، محمد (1393ش). مبادی انسانشناختی معجزه ازمنظر حکمت متعالیه و مشاء. اندیشه نوین دینی، 10(36)، 168-157.
غروی، سیده سعیده (1396ش). فاعل معجزه درنظر مفسران فریقین. پژوهشهای تفسیر تطبیقی، 3 (1)، 201-177.
قرائتی، محسن (1388ش). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگى درسهایى از قرآن.
محمدی، علی (1378ش). شرح کشف المراد. قم: دار الفکر.
مصباح یزدی، محمدتقی (1375ش). شرح اسفار، جلد هشتم. (تحقیق و نگارش: محمد سعیدی مهر). قم: انتشارات مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مطهری، مرتضی (1377ش). مجموعه آثار شهید مطهری. قم: انتشارات صدرا.
میرداماد، محمدباقر (1374ش). القبسات. (تعلیق و تصحیح: مهدی محقق). تهران: دانشگاه تهران.
ناصرخسرو قبادیانی، ابومعین (1363ش). جامع الحکمتین. (تصحیح: هانری کربن و محمد معین). تهران: طهوری. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 236 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 16 |
||