| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 934 |
| تعداد مقالات | 8,383 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,981,648 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,371,247 |
ستیز یا امید: گفتگوی اگزیستانسِ تراژیک و هستی سالکانه | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقاله 2، دوره 25، شماره 3 - شماره پیاپی 96، مهر 1404، صفحه 37-52 اصل مقاله (655.82 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2025.54079.3275 | ||
| نویسندگان | ||
| الهام سادات کریمی دورکی1؛ احمد عبادی* 2 | ||
| 1دانش‌آموخته دکتری فلسفه، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اهل البیت(ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اهل البیت(ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران . | ||
| چکیده | ||
| نوشتار حاضر، پیوند گسست‌ناپذیر میان هستی‌شناسی و انسان‌شناسی را در گفتگویی تطبیقی میان متافیزیک «ستیز»بنیانِ شلینگ و «وحدت»محور ملاصدرا را می‌کاود. پاسخ بنیادین این دو به معضل «وحدت و کثرت»، به دو سرنوشت متمایز برای «وضعیت انسان در جهان» و دو شیوۀ زیست اخلاقی راه می‌برند. در نظام شلینگی، «بنیادِ فعال»، منشأ شرِ ایجابی و ستیزِ ذاتی در متن واقعیت است. این متافیزیک به «اگزیستانس تراژیک» می‌انجامد: انسانی که در مغاک آزادی با شر در نبردی بی‌امان است و اخلاق برای او یک «تصمیم‌گیریِ» هولناک است. در مقابل، حکمت صدرایی شر را امری عدمی و برآمده از «ماهیت منفعل» می‌داند. این نگاه به «هستی سالکانه» راه می‌برد: انسان، سالکی امیدوار در مسیر «حرکت جوهریِ» به‌سوی کمال است و اخلاق برای او «ریاضتی» تهذیبی است. دستاورد اصلی پژوهش، ضمن صورت‌بندی دقیق و متمایز این دو الگوی انسان‌شناختی به‌عنوان دو راهکارِ بنیادین برای فهم وضعیتِ انسان، نشان می‌دهد که نقطۀ افتراق سرنوشت‌ساز میان آن‌ها، یک انتخاب متافیزیکی کلیدی است: ایجابی یا عدمی دانستنِ اصل محدودیت (بنیاد در برابر ماهیت). بنابراین، این گفتگو آشکار می‌سازد که چگونه یک تصمیم بنیادین هستی‌شناختی، بیش‌از آنکه یک رویارویی صرف باشد، به‌نحو مستقیم دو معنای متفاوت از آزادی، اخلاق و سرنوشت انسان را رقم می‌زند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| انسان‌شناسی فلسفی؛ اگزیستانس؛ شر؛ بنیاد؛ وحدت تشکیکی؛ شلینگ؛ ملاصدرا | ||
| مراجع | ||
|
ابراهیمی دینانی، غلامحسین (1385ش). دفتر عقل و آیت عشق. تهران: طرح نو.
جوادی آملی، عبدالله (1386ش). رحیق مختوم: شرح حکمت متعالیه. قم: نشر اسراء
شلینگ، فریدریش ویلهلم یوزف (1395ش). نظام ایدئالیسم استعلایی. (ترجمه: سید مسعود حسینی). تهران: نشر نی.
شلینگ، فریدریش ویلهلم یوزف (1398ش). پژوهش‌های فلسفی در باب ذات آزادی انسان. (ترجمه: مجتبی درایتی و ابوالحسن ارجمند تاج‌الدینی). تهران: نشر شب‌خیز.
طباطبایی، سید محمدحسین (1386ش). بدایة الحکمة. (تصحیح و تعلیق: علی شیروانی). قم: بوستان کتاب.
عبادی، احمد؛ کریمی دورکی، الهام سادات (1402ش). متافیزیک شر؛ تفسیر هستی‌شناختی بر نقد نظام آزادی. فلسفه، 21(2)، 104- 126.
عبودیت، عبدالرسول (۱۳۹۰ش). درآمدی به نظام حکمت صدرایی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
کانت، ایمانوئل (1391ش). بنیاد مابعدالطبیعۀ اخلاق. (ترجمه: حمید عنایت). تهران: انتشارات خوارزمی.
کربن، هانری (1397ش). تاریخ فلسفه اسلامی. (ترجمه: جواد طباطبایی). تهران: انتشارات مینوی خرد.
کی‌یرکگور، سورن (1378ش). مفهوم اضطراب. (ترجمه: صالح نجفی). تهران: نشر مرکز.
مجتهدی، کریم (1395ش). فلسفه در آلمان: از کانت تا هابرماس. تهران: انتشارات امیرکبیر.
مطهری، مرتضی (۱۳۶۳ش). شرح مبسوط منظومه. تهران: انتشارات صدرا.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1981م). الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، چاپ سوم. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
نصر، سیدحسین (۱۳۷۸ش). سه حکیم مسلمان. (ترجمه: احمد آرام). تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.
هایدگر، مارتین (۱۳۸۹ش). هستی و زمان. (ترجمه: سیاوش جمادی). تهران: انتشارات ققنوس. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 637 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 153 |
||