| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 935 |
| تعداد مقالات | 8,388 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,988,528 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,377,073 |
فقدان جهان‌بینی و آخرت گرایی در آیین شمن: سهولت گرایش غزان از شمنیسم به اسلام در قرن چهارم | ||
| پژوهشنامه تاریخ تمدن | ||
| مقاله 4، دوره 1، شماره 1، آبان 1405، صفحه 29-48 اصل مقاله (1.02 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jchr.2025.53263.1010 | ||
| نویسندگان | ||
| معصومه دهقان* 1؛ پریسا یزدانی2 | ||
| 1دانشیار تاریخ دانشگاه شیراز، دانشکده ادبیات و علوم انسانی . شیراز، ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| دین باستانی ترکان را، عمدتاً اعتقادات آنها به شمنیسم تشکیل می‌داد. هرچند به رسوخ افکار بودایی در بین آنها نیز وجود داشته است. اما اغلب قبایل ترک و از جمله غزها، اجداد سلجوقیان، پیرو آیین شمن بودند. پایه‌های این آیین را مانایسم،ارتباط انسان با ارواح مردگان و اعتقاد به خدای آسمان(تنگری) تشکیل می‌داد. همچنین شمنیسم شیوه‌ی درمانی مبتنی بر باورهای کهن قومی بود و روح پنداری مرسومی به شمار می‌رفت که به تدریج با باورهای دینی آمیخته گردیده بود. اغوزها روحانیون شمن را عامل ایجاد ارتباط با مردگان، شیاطین و جن می‌دانستند. آنان برای حل مشکلات خود شمن‌ها را نزد خدایان واسطه قرار می‌دادند. پایه‌های این جهان‌بینی فاقد ژرفای عقیدتی است و با آخرت گرایی مأنوس نبود. این جستار که با روش تحلیلی- توصیفی پیش رفته است در پی پاسخ به این پرسش ماهیت تفکرات شمنیسم چگونه بود که موجب رویگردانی غزها از آن و گرایش به اسلام گردید؟ یافته‌های پژوهش به این نکات اشاره دارند که شمنیسم به گذشته و حال یعنی ارواح مردگان و اتباع شمن در زمان حال معطوف بود. به عبارتی پاسخی برای رستگاری پیروان خود در آخرت نداشت. مبانی اعتقادی آن حاوی جوابی مقطعی برای مشکلات دنیوی غزان بود. در نتیجه وقتی ترکان در مجاورت مرزهای مسلمانان قرار گرفتند به منظور تطبیق با جهان اسلام و نیز برای یافتن پاسخ به مشکلات زندگی اجتماعی و جهان‌بینی خود، دین اسلام را برگزیدند تا نیازهای دنیوی و اخروی خود را با آن مرتفع سازند. یکی از مهمترین دلایلی که منجر به کنار گذاشتن دین شمن و گرایش غزان به دین اسلام شد تشکیلات دیوانی مسلمانان بود. زیرا این تشکیلات می‌توانست بسیاری از مشکلات ترکان غز را پاسخگو باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| شمنیسم؛ غزان؛ مبانی اعتقادی؛ اسلام؛ مانایسم؛ ایران | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
ابن حوقل. (1366). سفرنامه‌ی ابن حوقل. ترجمه و توضیح جعفر شعار، تهران: امیرکبیر.
ابن فضلان، احمد بن فضلان بن العباس بن راشد. (1345). سفرنامه. ترجمه‌ی ابوالفضل طباطبایی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
ابن ندیم،محمد بن اسحق. (1343). الفهرست. ترجمه م.رضا تجدد، تهران: کتابخانه ابن سینا.
اصطخری، ابواسحق ابراهیم. (1340). مسالک و ممالک. به اهتمام ایرج افشار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
الیاده، میرچا. (1372). رساله‌ای در تاریخ دین. ترجمه‌ی جلال ستاری، تهران: سروش.
ــــــــــــ (1387). شمنیسم؛ فنون کهنه خلسه. ترجمه‌ی محمد کاظم مهاجری، قم: ادیان.
بارتولد، واسیلی ولادیمیر. (1376). تاریخ ترک‌های آسیای میانه. ترجمه غفار حسینی، تهران: طوس.
ــــــــــــــــــــ (1366). ترکستان‌نامه. ترجمه کریم کشاورز، ج1، تهران: اساطیر.
بکران،محمد بن نجیب. (1342). جهان‌نامه. به کوشش محمد امین ریاحی، تهران: ابن سین
بناکتی، داود بن ابوالفضل. (1348). روضه اولی الالباب فی معرفه التواریخ و الانساب(تاریخ بناکتی).به کوشش جعفر شعار، تهران: انجمن آثار ملی.
جوینی، علاء الدین عطاملک. (1382). تاریخ جهانگشا. به تصحیح محمد قزوینی، ج1، تهران: دنیای کتاب
جیمز، ویلیام. (1393). تنوع تجربه‌ی دینی. ترجمه‌ی حسین کیانی، اهران: حکمت
حدود العالم من المغرب الی المشرق. (1361). ترجمه‌ی منوچهر ستوده، تهران: کتابخانه طهوری.
دهخدا، علی اکبر. (1373). لغت نامه. ج 9، تهران: دانشگاه تهران.
راوندی، محمد بن علی بن سلیمان. (1386). راحه الصدور و آیه السرور. تصحیح عباس اقبال، تهران: اساطیر.
رشیدالدین، خواجه فضل‌الله. (1374). جامع التواریخ. به کوشش بهمن کریمی، ج1، تهران: اقبال.
سومر، فاروق. (1390). تاریخ غزها(ترکمن‌ها). ترجمه‌ی وهاب ولی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
سوچک، اسوَت. (1400). تاریخ آسیای میانه، ترجمه فهیمه ابراهیمی، تهران: سمت.
شبانکاره‌ای، محمد بن علی بن محمد. (1376). مجمع الانساب. تصحیح میر‌هاشم محدث، تهران: امیرکبیر.
شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالکریم. (1335). ملل و نحل. ترجمه‌ی افضل الدین صدرالدین ترکه اصفهانی، تصحیح و تحشیه سیدمحمدرضا جلالی نائینی، تهران: تابان.
شیخ الطوسی. (شیخ الطائفه)، ابی جعفر محمد بن الحسن. (1431). المبسوط فی فقه الامامی. ج 5، قم: موسسه النشر الاسلامیه.
عتبی، محمدبن عبدالجبار. (1384). ترجمه تاریخ یمینی. ترجمه‌ی ابوالشرف ناصح بن ظفر جرفادقانی، مصحح جعفر شعار، تهران: علمی و فرهنگی.
غزالی، ابوحامد محمد. (1363). مشکاه الانوار(نور و ظلمت). ترجمه‌ی زین‌الدین کیانی نژاد، تهران: شرکت سهامی انتشار
فخر رازی، محمد بن عمر. (1411). تفسیر الکبیر او مفاتیح الغیب. ج3 و17، بیروت: دارالکتب العلمیه.
فرای، ریچارد. (1386). میراث آسیای مرکزی. ترجمه اوانس اوانسیان، تهران: بنیاد موقوفات دکتر افشار.
فردوسی، ابوالقاسم حسن بن منصور. (1314). شاهنامه. به اهتمام سعید نفیسی، به قلم درویش پرورده‌ی ایران، ج6، تهران: بروخیم.
کاتب خوارزمی، ابو عبدالله محمد بن احمد بن یوسف. (1347). مفاتیح العلوم. ترجمه‌ی حسین خدیو جم، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
کاهن، کلود. (1393). «اسلام آوردن ترک‌ها پیش از تشکیل حکومت سلجوقی». ترجمه‌ی مهدی پرواره و سمیرا شهبازی، خردنامه، (12)، 133-148.
کمبل، جوزف. (1397). زندگی در سایه‌ی اساطیر. ترجمه‌هادی شفاهی، تهران: دوستان.
گردیزی، عبدالحی بن الضحاک بن محمود. (1347). زین الاخبار. به تصحیح و تحشیه عبدالحی حبیبی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
گروسه، رنه. (1379). امپراطوری صحرانوردان. ترجمه‌ی عبدالحسین میکده، تهران: علمی و فرهنگی.
گروسه، رنه و دنیکر، ژرژ. (1375). چهره‌ی آسیا. ترجمه‌ی غلامعلی سیار، تهران: فرزان.
گومیلیف، نیکالایوویچ. (1395). تاریخ ترک‌های باستان. ترجمه‌ی بیوک سلطانی، تهران: امیرکبیر.
مارکوپولو. (1396). سفرنامه‌ی مارکوپولو. ترجمه‌ی منصور سجادی، تهران: بوعلی.
مسعودی، علی بن حسین. (1382). مروج الذهب و معادن الجوهر. ترجمه‌ی ابوالقاسم پاینده، ج1، تهران علمی و فرهنگی.
مقدسی، ابو عبدالله محمد بن احمد. (1361). احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم. ترجمه‌ی علینقی منزوی، ج2، تهران: مولفان و مترجمان ایران.
ملک زاده، علیرضا. (1385). آیین‌های شفا. تهران: افکار.
مورگان، دیوید. (1371). مغولها. ترجمه‌ی عباس مخبر، تهران: مرکز.
مجمل التواریخ و القصص. (1318). تصحیح ملک الشعرا بهار، تهران: کلاله‌ی خاور.
ناس، جان بایر. (1385). تاریخ جامع ادیان. ترجمه‌ی علی اصغر حکمت، تهران: علمی و فرهنگی.
نرشخی، ابوبکر محمد بن محمد. (1363). تاریخ بخارا. ترجمه‌ی ابونصر احمد القباوی، تصحیح مدرس رضوی، تهران: طوس.
واخ، یواخیم. (1380). جامعه‌شناسی دین. ترجمه‌ی جمشید آزادگان، تهران: سمت
ویلم، ژان پل. (1377). جامعه‌شناسی ادیان. ترجمه‌ی عبدالرحیم گواهی، تهران: تبیان.
همیلتون، ملکُم. (1377). جامعه‌شناسی دین. ترجمه‌ی محسن ثلاثی، تهران: تبیان.
Chistina,P. (2007).Rock Art From Shamanism to Islam Within Turkic Oguz.New York: The Rosen Publishing Group.
Hastings,James. (1928). Encyclopaedia Of Religin And Ethies. Volm XI, New York: Ejin burgh.
Inan,A.(1988).Musluman TurKerede Samanizm. Kalintilari makaler ve Inceler .Ankara.
Rubruck Friar, William. (1990).The Mission of Friar William if Rubruck Edited by peter Jackson Londan: Hakluyt Society. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 647 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 14 |
||
