| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 917 |
| تعداد مقالات | 8,230 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,274,710 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,751,989 |
حساب غالب و مغلوب: حسابی ناشناخته و گونه ای شکل نایافته | ||
| شعر پژوهی(بوستان ادب) | ||
| مقاله 3، دوره 17، شماره 3 - شماره پیاپی 65، آبان 1404، صفحه 31-44 اصل مقاله (1.14 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jba.2025.50564.4582 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن شفیعی قهدریجانی* 1؛ محسن محمدی فشارکی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| فالنامهها از انواع ادبیای در زبان فارسی هستند که سیر تحول آنها تابهحال مورد بررسی قرار نگرفته است. یکی از صورتهای پیشینی فالنامهها «حساب غالب و مغلوب» است که در متون ادبی و تاریخی فارسی بازتاب یافتهاست. از شاخصترین این متون خسرو و شیرین نظامی است. در ضمن این منظومه، فرهاد از مقولهای به نام «حساب غالب و مغلوب» به گونهای مبهم سخن میگوید که دریافت فحوای بیت با دشواری همراه است. همانطور که از واژهی حساب برمیآید، غالب و مغلوب نوعی محاسبه ریاضی است که در ابیات نظامی نحوهی محاسبه آن مشخص نیست و شارحان آثار نظامی نیز به نحوهی محاسبه و چیستی آن نپرداختهاند. در واقع غالب و مغلوب نوعی فال و پیشگویی است در قالب اعداد. این حساب اغلب در جنگ کاربرد دارد و مدعیان آن بر این باورند که با این حساب میتوانند طرف پیروز جنگ را پیش از ورود به جنگ مشخص کنند. در این مقاله ما با استفاده از روش کمی و توصیفی، پس از بررسی نمونههای غالب و مغلوب در متون چاپی و خطی فارسی و نگاهی بر منابع غیرفارسی به ارائهی نمونههای موجود در متون شاخص فارسی از این مقوله میپردازیم. سپس با استفاده از این منابع، ساختار و چگونگی محاسبهی «غالب و مغلوب» و نحوهی استفاده از آن، برای یافتن طرف غالب و طرف مغلوب در جنگ و موارد دیگر استفاده از آن را بیان خواهیم کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| غالب و مغلوب؛ نظامی؛ فالنامه؛ دوایر حروف؛ ارسطو | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
ابنخلدون، عبدالرحمن. (1359). مقدمهی ابنخلدون. محمدپروین گنابادی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
ابیالخیر رازی، شهمردان. (1362). نزهتنامه علایی. فرهنگ جهانپور، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
ترجمهی تقویم المحسنین. به شمارهی (3095) محفوظ در کتابخانه ملی ملک، تاریخ کتابت: 1127ق
جنگ رسائل. به شمارهی (4759). محفوظ در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، تاریخ کتابت: سده 13و14
دانشپژوه، محمدتقی. (1340). فهرست کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران. تهران: دانشگاه تهران.
راوندی، محمد بن علی بن سلیمان. (1386). راحه الصدور. عباس اقبال، تهران: اساطیر.
سارتن، جرج. (1383). مقدمه بر تاریخ علم. غلامحسین صدری افشار، تهران: علمی و فرهنگی.
قزوینی، ابومحمد بن احمد. (1345). یواقیت العلوم. محمدتقی دانش پژوه، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
کاشفی سبزواری، ملاحسین. (1350). فتوتنامه. محمدجعفر محجوب، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
گردیزی، ابوسعید عبدالحی بن ضحاک. (1363). تاریخ گردیزی. عبدالحی حبیبی، تهران: دنیای کتاب.
لوایحالقمر. به شمارهی (3395). محفوظ در کتابخانه ملک، تاریخ کتابت: نا.
مجموعه 52 رسائل در علوم مختلف. به شمارهی (1299)، محفوظ در کتابخانه مجلس شورای اسلامی، تاریخ کتابت: قرن12.
مجموعهی نجوم. به شمارهی (6399) محفوظ در کتابخانه مجلس شورای اسلامی، تاریخ کتابت: سده 13.
مجموعه به شمارهی (3466) محفوظ در کتابخانه ملک، تاریخ کتابت: 853ق.
نظامی، الیاس ابن یوسف. (1378). شرفنامه. حسن وحید دستگردی، تهران: قطره.
ـــــــــــــــــــــــ. (1378). خسرو و شیرین. حسن وحید دستگردی، تهران: قطره.
ـــــــــــــــــــــــ. (۱۳۹۲) خسرو و شیرین. بهروز ثروتیان، تهران: امیرکبیر. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 568 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 349 |
||
