| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شماره‌ها | 935 |
| تعداد مقالات | 8,388 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,988,554 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 14,377,097 |
بررسی کارکرد ضرورت ازلیه حقیقت وجود و لوازم هستی شناختی آن در تبیین توحید صفاتی خداوند | ||
| فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز | ||
| مقاله 4، دوره 25، شماره 4 - شماره پیاپی 97، اسفند 1404، صفحه 53-64 اصل مقاله (660.78 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2024.50889.3091 | ||
| نویسندگان | ||
| سعید فامیل دردشتی1؛ علیرضا کهنسال* 2؛ سید مرتضی حسینی شاهرودی3 | ||
| 1دکتری حکمت متعالیه، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران . | ||
| 3استاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ضرورت ازلیۀ حقیقت وجود بدین‌معناست که حقیقت وجود، مقید، متحیث و مشروط به هیچ قید، حیثیت و شرطی نیست. این حقیقت، ضرورتاً یک مصداق بیشتر ندارد که همان وجود واجب‌تعالی است؛ زیرا وجود حق‌تعالی مشروط به حیثیت تقییدیه یا تعلیلیه و حتی مقید به قید اطلاق نیز نیست. این ضرورت، مطابق با معنای مذکور، لوازم و فروعاتی مانند عدم تناهی و اطلاق وجودی حقیقت وجود، معیت قیومیۀ حقیقت وجود با مظاهر، کل‌الکمال بودن حقیقت وجود، کل‌الکمال بودن مظاهر حقیقت وجود و تحقق وحدت اتصالی در هستی در پی دارد. توجه به کارکرد اصل ضرورت ازلیۀ حقیقت وجود و لوازم و فروعات آن نقش مهمی در ارائۀ معنای دقیق توحید صفاتی و مؤلفه‌های اصلی آن، ازجمله عینیت صفات با ذات واجب‌تعالی و عینیت صفات او با یکدیگر ایفاء می‌کند. براین‌اساس، می‌توان ادعا نمود که واجب‌تعالی همان‌طور که احدی‌الذات است، احدی‌الصفات نیز هست. با پذیرش اصولی نظیر اصالت و وحدت وجود و امکان انتزاع مفاهیم و معانی متکثر از حقیقت واحد، احدی‌الصفات بودن واجب‌تعالی منافاتی با تعدد و تکثر مفهومی صفات وی نخواهد داشت. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ضرورت ازلیۀ حقیقت وجود؛ توحید صفاتی؛ عینیت صفات با ذات؛ عینیت صفات با یکدیگر | ||
| مراجع | ||
|
ابن‌ترکه، صائن‌الدین علی (1360ش). تمهید القواعد. (تحقیق و تصحیح: سید جلال‌الدین آشتیانی). تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1363ش). المبداء و المعاد. تهران: مؤسسۀ مطالعات اسلامی.
ابن‌فارس، احمد، (1404ق). معجم مقابیس اللغۀ. (تحقیق: عبدالسلام محمد هارون). قم. مکتب الأعلام الإسلامی.
اسفراینی، ابوالمظفر (بی‌تا). التبصیر فی الدین. (تعلیق: محمد زاهد کوثری). قاهره: المکتبۀ الازهریۀ للتراث.
اشعری، ابوالحسن (بی‌تا). اللمع فی الرد علی اهل الزیغ و البدع. (تصحیح و تعلیق و تقدیم: حمودۀ غرابۀ). قاهره: المکتبۀ الازهریۀ للتراث.
امامینیا، محمدرضا (1396ش). تبیین توحیدصفاتی و نقد دیدگاههای نادرست دربارۀ صفات ثبوتی ذاتی خداوند. کلام اسلامی، 26(104)، 9 – 25.
برقی، احمد بن محمد بن خالد (1371ش). المحاسن. (تحقیق و تصحیح: جلال‌الدین محدث). قم: دار الکتب الإسلامیة.
بغدادی، عبدالقاهر (1408ق). الفرق بین الفرق و بیان فرقۀ الناجیۀ منهم. بیروت: دار الجیل- دار الآفاق.
تهانوی، محمدعلی (1996). کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم. بیروت: مکتبۀ لبنان ناشرون.
حمود، محمدجمیل (1421ق). الفوائد البهیۀ فی شرح عقائد الامامیۀ، چاپ دوم. بیروت: مؤسسۀ الأعلمی.
جامی، عبدالرحمن (1370ش). نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص، چاپ دوم. (تحقیق و تصحیح: سید جلال‌الدین آشتیانی). تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی.
جرجانی، میر سیدشریف (1370ش). التعریفات، چاپ چهارم. تهران: ناصر خسرو.
زنوزی، علی بن عبدالله (1381ش). لمعات الهیه. (مقدمه و تصحیح: سید جلال‌الدین آشتیانی). تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.
ساجدی، علی‌محمد؛ زارع، فاطمه (1393ش). هماهنگی عقل و دین در مسألۀ توحید صفاتی از دیدگاه ملاصدرا. عقل و دین، 6(11)، 81-110.
طباطبایی، سید محمدحسین (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ دوم. بیروت: مؤسسۀ الأعلمی للمطبوعات.
طباطبائی، سید محمدحسین (1416ق). نهایۀ الحکمۀ، چاپ دوازدهم. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
طباطبایی، سید محمدحسین (1428ق). مجموعه رسائل علامة طباطبایی. قم: باقیات.
طوسی، محمد بن حسن (1414ق). الرسائل العشر، چاپ دوم. قم: مؤسسۀ النشر الإسلامی.
فامیل دردشتی، سعید؛ کهنسال، علیرضا؛ حسینی شاهرودی، سید مرتضی (1402ش). تبیین کل‌الکمال بودن حقیقت وجود و مظاهر آن با نگاهی به چالش‌ها و رهیافت‌ها. اندیشة دینی، 23(86)، 89-108. DOI: https://doi.org/10.22099/jrt.2022.44426.2726
فراهیدی، خلیل بن احمد (1409ق). کتاب العین، چاپ دوم. قم: نشر هجرت.
فیومی، احمد بن احمد، (1414ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، چاپ دوم. قم: دار الهجرۀ.
قیصری، داوود (1375ش). شرح فصوص الحکم. (تحقیق و تصحیح: سید جلال‌الدین آشتیانی). تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی.
کرد فیرزجایی، یارعلی (1397ش). نظریۀ ابن‌سینا در مورد توحید صفاتی؛ وحدت مفهومی یا وحدت معنایی. حکمت اسراء. 2(32)، 65-83.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). اصول کافی، چاپ چهارم.(تحقیق و تصحیح: علی اکبر غفاری و محمد آخوندی). تهران: دار الکتب الإسلامیۀ.
لاهیجی، فیاض (1383ش). گوهر مراد. تهران: نشر سایه.
مطهری، مرتضی (1384ش). مجموعه آثار شهید مطهری. تهران: صدرا.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1360ش). اسرار الآیات و انوار البینات. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفۀ اسلامی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا) (1981م). الحکمۀ المتعالیۀ فی الأسفار العقلیۀ الأربعۀ، چاپ سوم. بیروت: دار إحیاء التراث الأدبی.
موسوی خمینی، سید روح‌الله (1376ش). مصباح الهدایۀ الی الخلافۀ و الولایۀ، چاپ سوم. (تحقیق و تصحیح: سید جلال‌الدین آشتیانی). تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
موسوی خمینی، سید روح‌الله (1380ش). شرح چهل حدیث، چاپ بیست و چهارم. قم: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
میردامادی، سید مجید (1397ش). مناط کاشفیت معانی کثیر از مصداق واحد در توحید صفاتی. آموزههای نوین کلامی، 2(2)، 48-71.
نیشابوری، نظام الدین حسن بن محمد (1392ش). شرح النظام علی الشافیه. (تحقیق: محمد زکی جعفری). قم: دار الهجره. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 584 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 175 |
||