اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات24
تعداد شماره‌ها916
تعداد مقالات8,202
تعداد مشاهده مقاله15,918,440
تعداد دریافت فایل اصل مقاله13,469,803
ناسخیان, علی اکبر, یخچالی, مریم. (1400). نقش تعلیل فلسفی در توصیف علمی از منظر حکمت سینوی: با تأکید بر آموزه‌های طبّی. , 21(81), 103-124. doi: 10.22099/jrt.2021.41909.2554
علی اکبر ناسخیان; مریم یخچالی. "نقش تعلیل فلسفی در توصیف علمی از منظر حکمت سینوی: با تأکید بر آموزه‌های طبّی". , 21, 81, 1400, 103-124. doi: 10.22099/jrt.2021.41909.2554
ناسخیان, علی اکبر, یخچالی, مریم. (1400). 'نقش تعلیل فلسفی در توصیف علمی از منظر حکمت سینوی: با تأکید بر آموزه‌های طبّی', , 21(81), pp. 103-124. doi: 10.22099/jrt.2021.41909.2554
ناسخیان, علی اکبر, یخچالی, مریم. نقش تعلیل فلسفی در توصیف علمی از منظر حکمت سینوی: با تأکید بر آموزه‌های طبّی. , 1400; 21(81): 103-124. doi: 10.22099/jrt.2021.41909.2554

نقش تعلیل فلسفی در توصیف علمی از منظر حکمت سینوی: با تأکید بر آموزه‌های طبّی

فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز
مقاله 5، دوره 21، شماره 81، اسفند 1400، صفحه 103-124    اصل مقاله (477.87 K)
نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jrt.2021.41909.2554
نویسندگان
علی اکبر ناسخیان* 1؛ مریم یخچالی2
1گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات، پردیس فارابی دانشگاه تهران
2دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران
چکیده
نسبت میان علم و فلسفه از وجوه گوناگونی قابل بررسی است؛ یکی از این وجوه، پرسش از نسبت میان توصیف علمی و تعلیل فلسفی است. پیروان دیدگاه تجربه‌گرا بر این باور اند که میان پرسش از چرایی پدیده‌ها در مقام تعلیل، و چگونگی آن‌ها، در مقام توصیف، نسبتی وجود ندارد و مرزهای علم طبیعی، مستقل از فلسفه است. در این میان بازخوانی اندیشۀ حکیمانی چون ابن‌سینا، که توأمان از دانش حکمت و علوم طبیعی بهره‌مند بودند، می‌تواند برای رهیافت‌های جدید در نسبت میان علم و فلسفه راهگشا باشد. در نظام حکمت سینوی، مقام تعلیل از مقام توصیف تمایزاتی دارد، اما از آن مستقل نیست. شیوۀ تعلیل فلسفی، چه در فلسفۀ الهی و چه در فلسفۀ طبیعی، در شیوۀ توصیف علمی اثرگذار است و از حیث روش‌شناختی، توصیف در برابر تجویز قرار می‌گیرد و نه تعلیل. بر این اساس بدون داشتن الگوی مشخص از روابط علّی – معلولی، نمی‌توان توصیف روشمندی از پدیده‌های طبیعی و علمی ارائه داد. ویژگی‌های اساسی در این الگوی علّی شامل: تمایز علیّت بالذّات از بالعرض، علیّت قریب از بعید، علیّت مرکب از بسیط، علیّت بالقوه از بالفعل و همچنین اثرگذاری نسبت میان علل، در اسناددهی و استدلال‌آوری علمی است.
کلیدواژه‌ها
تعلیل فلسفی؛ توصیف علمی؛ ابن‌سینا؛ افعال دارویی
مراجع
  1. ابن‌سینا، ابوعلی حسین‌بن‌عبدالله، (1404 الف)، الشفاء (الاهیات)، قم: کتابخانه‌ی مرعشی نجفی.
  2. ابن‌سینا، ابوعلی حسین‌بن‌عبدالله، (1404 ب)، الشفاء (الطبیعیات)، قم: کتابخانه‌ی مرعشی نجفی.
  3. ابن‌سینا، ابوعلی حسین‌بن‌عبدالله، (1405)، الشفاء (المنطق)، قم: کتابخانه‌ی مرعشی نجفی.
  4. ابن‌سینا، ابوعلی حسین‌بن‌عبدالله، (1392)، القانون فی الطب، الکتاب الاول، تصحیح مسعودی، تهران: المعی.
  5. ابن‌سینا، ابوعلی حسین‌بن‌عبدالله، (1394)، القانون فی الطب، الکتاب الثانی، تصحیح مسعودی، تهران: المعی.
  6. ابن‌سینا، ابوعلی حسین‌بن‌عبدالله، (2005)، القانون فی الطب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.‌
  7. ابن‌سینا، ابوعلی حسین‌بن‌عبدالله، (1383)، الاشارات و التنبیهات، الجزء الثانی: فی علم الطبیعی، شرح نصیرالدین طوسی، قم: البلاغة.
  8. ابن‌نفیس قرشی، ابوالحسن علاءالدین علی (1394)، «شرح قانون ابن‌سینا»، مندرج در: کتاب القانون فی الطب، الکتاب الثانی، تصحیح مسعودی، تهران: المعی.
  9. بریه، امیل (1393)، تاریخ فلسفه‌ی قرن هجدهم، ترجمه‌ی سعادت، تهران: هرمس.
  10. بریه، امیل (1399)، تاریخ فلسفه‌ی قرن نوزدهم، دوره نظام‌ها 1800-1850، ترجمه‌ی سعادت، تهران: هرمس.
  11. تهانوى، محمدعلى‌بن‌على (1996)، کشاف اصطلاحات الفنون، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون.‌
  12. جوادی، بهجت، امامی، احمد، (1394)، مبانی داروسازی سنتی با تکیه‌ی بر نظرات ابن‌نفیس قرشی، مشهد: دانشگاه علوم پزشکی مشهد.
  13. رحیم‌پور، فروغ‌السادات، (1389)، «رابطه‌ی قوه‌ی عاقله و مغز در آرای فلسفی و طبی ابن‌سینا»، اندیشه‌ی دینی، دوره‌ی 10، شماره‌ی 37، صص۸۵ـ۱۰۲.
  14. صلیبا، جمیل (1414)، المعجم الفلسفی، بیروت: الشرکة العالمیة للکتاب.
  15. عقیلی خراسانی شیرازی، سیدمحمدحسین، (1393)، مخزن الادویه، تصحیح شمس اردکانی، رحیمی و فرجادمند، تهران: سبزآرنگ با همکاری دانشکده‌ی طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران.
  16. عقیلی خراسانی شیرازی، سیدمحمدحسین، (1385)، خلاصة الحکمة، تصحیح ناظم، قم: مؤسسه‌ی مطالعات تاریخ پزشکی طب اسلامی و مکمل، اسماعیلیان.
  17. قراملکی، احد، (1396)، روش‌شناسی مطالعات دینی، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
  18. کردی، احسان، (1393)، «تأثیر قواعد فلسفی بر طب سینوی»، فلسفه‌ی علم، شماره‌ی ۸، صص ۷۵ـ۹۱.
  19. ناسخیان، علی‌اکبر و دیباجی، سیدمحمدعلی (1399)، تبیین وحدت و تطور طبیعت در فلسفه‌ی اشراق به‌مثابه‌ی پاسخی به طبیعت‌گرایی جدید (با تأکید بر فرگشت)، رساله‌ی دکتری دانشگاه تهران.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 469
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 562


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب