| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 917 |
| تعداد مقالات | 8,230 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,274,686 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,751,832 |
ساخت های گرافیکی و منطق ارجاع در غزل های حافظ | ||
| شعر پژوهی(بوستان ادب) | ||
| مقاله 5، دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 39، خرداد 1398، صفحه 83-104 اصل مقاله (820 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jba.2018.28558.2935 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد گلی1؛ هما رفیعی مقدم* 2 | ||
| 1استاد دانشگاه شهید مدنی آذربایجان | ||
| 2دانشجوی دکتری | ||
| چکیده | ||
| ساخت هندسی غزلهای حافظ، یکی از بارزترین ویژگیهای شعر حافظ است که در تحقیقات حافظ پژوهی بارها مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه دربارۀ انسجام عمودی غزلهای حافظ، دیدگاههای متفاوت و حتی متباینی طرح شده است، در مورد ساختار افقی و نظم هندسی ابیات شعر او اتفاق نظر بیشتری وجود دارد. با این همه هنوز الگوهای ساختمند حافظ در شکلبخشی به ساختار ابیات، به شکل نظامیافته تبیین و صورتبندی نشده است. این مقاله میکوشد با تکیه بر آموزههای زبانشناسی متن و شعر، وجهی از نظام ارجاعی، نشانه-شناختی و رابطهای ابیات غزلهای حافظ را نشان دهد که چگونه ساخت گرافیکی یک بیت در سطح دو مصراع، با انواع ربطهای دور و نزدیک و قرینهسازهای پیدا و پنهان ساخته میشود. این مقاله به این نتیجه رسیدهاست که حافظ ساختار عمودی غزلهایش را در شرایطی که ساخت روایی بر شعر حاکم است یا دارای وحدت موضوع است، کاملاً به خواننده نشان میدهد؛ اما در شرایط دیگر با دور کردن ساختار عمودی، ساختار افقی را با انواع رابطههای دور و نزدیک، بازی پیدا و پنهان نشانهها و خلق ساختهای گرافیکی با تداعیها و قرینههای رفت و برگشتی، به خواننده نزدیک میکند. در این شرایط نسبت ساختار عمودی با ساختار افقی دیالکتیکی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کلیدواژهها: "ابیات حافظ"؛ "ساخت گرافیکی"؛ "ساختار عمودی"؛ "ساختار افقی"؛ "نظام ارجاعی ـ رابطهای" | ||
| مراجع | ||
|
آشوری، داریوش.(1377). هستیشناسیحافظ، کاوشی در بنیادهای اندیشهی او. تهران:مرکز. احمدی، بابک. (1371). از نشانههای تصویری تا متن. تهران: مرکز. البرزی، پرویز. (1386). مبانی زبانشناسی متن. تهران: امیرکبیر. انوری، حسن. (1368). یک قصه بیش نیست (ملاحظاتی دربارهی شعر حافظ و اندیشههای او). تهران: علمی. ایگلتون، تری. (1396). چگونه شعر بخوانیم. ترجمهی پیمان چهرازی، تهران: آگه. پورنامداریان، تقی. (1395). گمشدهی لب دریا. تهران: سخن. تودوروف، تزوتان. (1392). بوطیقای ساختارگرا. ترجمهی محمد نبوی، تهران: آگه. حافظ، شمسالدین محمد. (1374). حافظ به سعی سایه. تهران: کارنامه. حمیدیان، سعید. (1392). شرح شوق: شرح و تحلیل بر اشعارحافظ. تهران: قطره. خرمشاهی، بهاءالدین. (1368). حافظنامه. تهران: علمی و فرهنگی و سروش. سمننکو، الکسی. (1396). تار و پود فرهنگ: درآمدی بر نظریهی نشانهشناختی یوری لوتمان. ترجمهی حسین سرفراز، تهران: علمی و فرهنگی. شعیری، حمیدرضا. (1392). نشانه - معناشناسی دیداری. تهران: سخن. شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1373). موسیقی شعر. تهران: آگاه. ــــــــــــــــــــــــ. (1383). نقش ایدئولوژیک نسخهبدلها. نامهی بهارستان، سال 5، شمارهی 1 و2، دفتر 9، صص 93-110. ــــــــــــــــــــــــ (1391). رستاخیز کلمات. تهران: سخن. طالبیان، یحیی و اسلامیت، مهدیه. (1388). «بررسی نقش موسیقایی قافیه در شعر حافظ». نشریهی دانشکدهی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، دورهی جدید، شمارهی 25، پیاپی 22، صص 115-139. عبداللهی، منیژه. (1384). «پیوند عمودی و انسجام معنایی در غزلهای حافظ». مجلهی علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، سال 22، شمارهی 3، صص 124-134. فتوحی، محمود. (1387). «ارزش ادبی ابهام؛ از دومعنایی تا چندلایگی معنا». مجلهی دانشکدهی ادبیات وعلوم انسانی، سال 16، شمارهی 62، صص 17-36. کوش، سلینا.(1396).اصولومبانی تحلیل متون ادبی.ترجمهی حسین پاینده،تهران: مروارید. گلی، احمد و محمدی، فرهاد. (1394). «ساخت رابطهی تعلیلی-استنتاجی جملات در ابیات شعر حافظ». شعرپژوهی(بوستان ادب) دانشگاه شیراز، سال 7، شمارهی 4، پیاپی 26، صص 117-140 مالمیر، تیمور. (1396). «کارکرد ردیف در فرم و ساختار غزلیات حافظ». شعرپژوهی (بوستان ادب)دانشگاه شیراز، سال 9، شمارهی 4، پیاپی 34، صص143-162. مرتضوی، منوچهر. (1388). مکتب حافظ. ج 1و 2، تهران: توس.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,351 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,027 |
||