| تعداد نشریات | 24 |
| تعداد شمارهها | 917 |
| تعداد مقالات | 8,230 |
| تعداد مشاهده مقاله | 16,282,936 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 13,783,995 |
جایگاه تخلص در غزلیات مدحی حافظ | ||
| شعر پژوهی(بوستان ادب) | ||
| مقاله 4، دوره 5، شماره 4، اسفند 1392، صفحه 67-90 اصل مقاله (273.44 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22099/jba.2014.1473 | ||
| نویسندگان | ||
| علی حیدری* 1؛ مهرنوش دژم2 | ||
| 1عضو هیئت علمی | ||
| 2مربی | ||
| چکیده | ||
| پس از روند گسترش غزل و افول قصیده سرایی، چون پیوند شعر و شاعری با دربار منقطع نگشته بود، غزل تا حدی، وظیفهی اصلی قصیده را (مدح ممدوح) بر دوش کشید. مدیحه سراییِ در غزل، غالباً در دیوان شاعرانی ملموستر است که جز غزل در قالب دیگری شعر نگفتهاند. (یا در قوالب دیگر بسیار کم شعر گفتهاند) حافظ شیرازی نیز مانند بسیاری از شاعران در غزل به مدح بعضی از پادشاهان، وزرا و... پرداخته است. اما مدایح او رنگ و بویی دیگر دارد. در بسیاری از مواقع ابیات مدح با دیگر ابیات غزل گره نخورده و تصنعی مینماید. او تا حدود زیادی از طریق ذکر نام ممدوح و تخلص خود، که گاهی با هم در یک بیت میآیند و گاهی یکی بر دیگری مقدم میشود، عظمت و شأن ممدوح را تلویحاً مشخص کرده است. شاید به همین دلیل است که در بعضی از غزلهای مدحی گاهی تخلص در بیت آخر و گاهی در بیت ماقبل آمده است و احیاناً به جای تخلصِ به نام خود، به نام ممدوح تخلص کرده و گاهی پس از اتمام غزل از ممدوح یاد میکند. به طور کلی در این مقاله سعی شده با توجه به جایگیری تخلص و ممدوح در غزلهای مدحی حافظ تا حدی شأن و منزلت آنان در نظر حافظ مشخص شود. کلمات کلیدی: حافظ، غزل، مدح، ممدوح. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حافظ؛ غزل؛ مدح؛ ممدوح | ||
| مراجع | ||
|
برون، ادوارد. (1327). تاریخ ادبی ایران. ترجمهی علی اصغر حکمت، تهران: امیرکبیر. حافظ شیرازی، خواجه شمس الدین. (1370). دیوان حافظ. تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی. به کوشش ع- جربزهدار، تهران: اساطیر. حمیدیان، سعید. (1384). «سنت مدیحهپردازی ضمن غزل». مجلهی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی اراک، دورهی 1، شمارهی 3، صص35-40. حیدری، علی. (1384). «مدح گریزی فلسفهی تجدید مطلع قصاید خاقانی». نشریهی دانشگاه سمنان، دورهی4، شمارهی 11، صص 101-112. خاقانی شروانی، افضلالدین. (1382). دیوان خاقانی. به اهتمام سیّد ضیاءالدّین سجّادی. تهران: زوّار. خرمشاهی، بهاءالدین. (1378). حافظ. تهران: طرح نو. دشتی، علی. (1352). کاخ ابداع. تهران: مجله یغما. ساوجی، سلمان. (1367). دیوان سلمان ساوجی. به اهتمام منصور مشفق، تهران: صفی علیشاه. سودی، محمد. (1378). شرح سودی بر حافظ. ترجمهی عصمت ستارزاده، تهران: سریر. شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1380). روانشناسی اجتماعی شعر فارسی. تهران: چشمه. شمیسا، سیروس. (1370). سیر غزل در شعر فارسی. تهران: فردوس. ـــــــــــــــ. (1381). نگاهی تازه به بدیع. تهران: فردوس. ـــــــــــــــ. (1388). یادداشتهای حافظ. تهران: علمی. ـــــــــــــــ. (1385). سبک شناسی شعر. تهران: میترا. صفا، ذبیحالله. (1380). تاریخ ادبیات ایران. ج2، تهران: فردوس. غنی، قاسم. (1380). تاریخ عصر حافظ. تهران: زوّار. فتی، هوشنگ. (1385). حافظ را چنین پنداشتهاند. شیراز: نوید. فروغی بسطامی. (1386). دیوان فروغی بسطامی. به کوشش قوامالدین خرمشاهی، تهران: سایهگستر. قیس رازی، شمسالدین. (1373). المعجم فی معاییراشعار العجم. به کوشش سیروس شمیسا، تهران: فردوس. مطهری، مرتضی. (1359). تماشاگه راز. تدوین و مقدمه: عبدالعظیم ساعدی، تهران: سپهر. موسوی بجنوردی، کاظم. (1381). دایره المعارف بزرگ اسلامی. ج 14، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. مؤتمن، زینالعابدین. (1352). تحول شعر فارسی. تهران: طهوری. همایی، جلالالدّین. (1370). فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: نیما. وحیدیان کامیار، تقی. (1379). بدیع از دیدگاه زیباییشناسی. تهران: دوستان. وزین پور، نادر. (1374). داغ ننگ مدح بر سیمای ادب فارسی. تهران: معین. وطواط، رشیدالدین. (1362). حدائق السحر فی دقائق الشعر. تصحیح عباس اقبال آشتیانی، تهران: طهوری و سنایی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 6,434 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,539 |
||